Πριν από το iPhone, προτού τα γυάλινα ορθογώνια και αλουμινένια λάπτοπ επαναπροσδιορίσουν την καταναλωτική τεχνολογία, ο διάσημος Βρετανός industrial designer Jony Ive, γνωστός για τον ρόλο του στην Apple ως επικεφαλής του τμήματος βιομηχανικού σχεδιασμού, σχεδίασε μια τουαλέτα. Όχι ως παράλληλο έργο ή ως άσκηση αλλά ως ένα σοβαρό, προϊόν που προοριζόταν για μαζική παραγωγή. Απέτυχε παταγωδώς. Η συνάντηση όπου κατέρρευσε ήταν αμήχανη, ταπεινωτική και αξέχαστη. Και αποδείχθηκε ως ένα από τα πιο σημαντικά μαθήματα της καριέρας του.

Διαβάστε ακόμη: iPhone Air: Το πιο λεπτό iPhone της Apple | Γιατί δεν είναι για όλους;

i-Mac και… i-WC

H αισθητική Ive σε όλη της τη μεγαλοπρέπεια σε έναν iMac, 1998.

Μετά την αποφοίτησή του από το Πολυτεχνείο του Νιούκαστλ, ο Ive εντάχθηκε σε ένα μικρό στούντιο σχεδιασμού στο Λονδίνο, που ονομαζόταν Tangerine. Η δουλειά εκεί ήταν προσγειωμένη και πρακτική: οδοντόβουρτσες, φούρνοι μικροκυμάτων και καθημερινά οικιακά αντικείμενα. Η Tangerine είχε φιλοδοξίες, αλλά ζούσε στον πραγματικό κόσμο των κατασκευαστικών περιορισμών και των επιφυλακτικών πελατών.

Ένας από τους μεγαλύτερους πελάτες της ήταν η Ideal Standard, ο βρετανικός κολοσσός στα είδη μπάνιου. Ζήτησαν λοιπόν από το στούντιο να σχεδιάσει ένα ολόκληρο σετ μπάνιου από την αρχή: μια τουαλέτα, ένα νιπτήρα, ένα μπιντέ και αξεσουάρ που να ταιριάζουν. Ο Ive προσέγγισε την εργασία με μια ένταση που ήδη έμοιαζε εκτός τόπου. Ο νιπτήρας έγινε το κεντρικό κομμάτι του συνόλου. Τον περιέγραψε ως μια πολύ απλή λεκάνη, με ένα παχύ χείλος που στριφογύριζε και άνοιγε στο μπροστινό μέρος. Δεν ήταν επίπεδο ή επιθετικά λειτουργικό. Ήταν γλυπτό και σχεδόν φιλόξενο, ένα αντικείμενο που ζητούσε να το προσεγγίσουν, παρά να το ανεχθούν.

Διαβάστε ακόμη: iPhone Pocket: Μα, 230 δολάρια για… μια κάλτσα;

Οι υδραυλικές εγκαταστάσεις, κατά τη γνώμη του, έμοιαζαν πιο κοντά στα έπιπλα παρά στα μηχανήματα. Η πρόθεση πίσω από τη σετ ήταν φιλόδοξη. Ήθελα να φαίνεται μινιμαλιστική και κομψή, κατασκευασμένη από προσεκτικά επιλεγμένα υλικά, με εκλεπτυσμένες επιφάνειες. Σκεφτόταν πώς θα στεκόντουσαν τα αντικείμενα σε ένα δωμάτιο, πώς θα κινούνταν οι άνθρωποι προς αυτά, πώς θα ένιωθαν όταν τα άγγιζαν και τα χρησιμοποιούσαν. Δεν επρόκειτο για στιλ, για καινοτομία. Επρόκειτο για βελτίωση της εμπειρίας των καθημερινών αντικειμένων, επανεξετάζοντας πλήρως τη μορφή τους.

H απόρριψη

Ο νιπτήρας Raphael που σχεδίασε ο Joni Ive για την Ideal Standard.

“Η στιγμή της κρίσης ήρθε”, περιγράφει ο ίδιος. “Οδήγησα μέσα στη βροχή για να παρουσιάσω την τουαλέτα και τη λεκάνη στα στελέχη της Ideal Standard. Τυχαίνει εκείνη τη μέρα να ήταν η Ημέρα Κόκκινης Μύτης του BBC Comic Relief. Ο ανώτερος διευθυντής που ηγούνταν της αξιολόγησης φορούσε μια τεράστια πλαστική κόκκινη μύτη κλόουν, καθ’ όλη τη διάρκεια της συνάντησης. Τους ξενάγησα σε μήνες εργασίας. Η απάντηση ήταν άμεση και απορριπτική. Τα σχέδιά μου χαρακτηρίστηκαν πολύ μοντέρνα και πολύ ακριβά για να κατασκευαστούν. Ο τόνος πέρασε από την κριτική στον χλευασμό. Το project μου ουσιαστικά τερματίστηκε σε εκείνη την αίθουσα”.

Από την οπτική γωνία της Ideal Standard, η απόφαση ήταν εμπορική. Η σουίτα αύξησε το κόστος και απέκλινε πολύ από τις προσδοκίες των πελατών της. Δεν επρόκειτο για μια εταιρεία που χτίστηκε για να αναλαμβάνει ρίσκα με ριζοσπαστική γλώσσα. Το έργο απορρίφθηκε όχι επειδή του έλειπε λογική ή φροντίδα, αλλά επειδή δεν ταίριαζε στην επιχείρηση. Ο Ive αργότερα περιέγραψε το επεισόδιο ως σημείο καμπής. Όταν ο σχεδιαστής και το άτομο που πληρώνει για το έργο θέλουν διαφορετικά πράγματα, το άτομο που πληρώνει κερδίζει πάντοτε.

Αυτό που κάνει την ιστορία πιο ενδιαφέρουσα είναι αυτό που συνέβαινε παράλληλα. Στην Tangerine, η Apple ήταν ήδη πελάτης. Ο Ive είχε εργαστεί σε πρώιμες ιδέες φορητών υπολογιστών που αργότερα θα τροφοδοτούσαν τα πρώτα σχέδια PowerBook. Την ίδια περίοδο που η Ideal Standard απέρριψε τον κεραμικό νιπτήρα του ως πολύ ριζοσπαστικό, η Apple απορροφούσε αθόρυβα τα ίδια μινιμαλιστικά ένστικτα στο υλικό υπολογιστών.

Αυτή η αντίθεση έχει σημασία. Ένας πελάτης είδε το ρίσκο και το κόστος. Ένας άλλος είδε έναν δρόμο προς τα εμπρός. Η Apple πέρασε σχεδόν δύο χρόνια προσπαθώντας να προσλάβει τον Ive. Όταν τελικά μετακόμισε στην Καλιφόρνια το 1992, το περιβάλλον άλλαξε εντελώς. Αντί να παρουσιάζει το design σε ένα τραπέζι, συνεργάστηκε με τον Steve Jobs, έναν μοναδικό υπεύθυνο λήψης αποφάσεων που πίστευε ότι το design έπρεπε να καθοδηγεί την εταιρεία και όχι να την υπηρετεί.

H καταξίωση

Ο Joni Ive δείχνει στον CEO της Apple Tim Cook, ένα μοντέλο iPhone.

Το project της τουαλέτας αποκάλυψε επίσης ένα μοτίβο που θα επαναλαμβανόταν σε όλη την καριέρα του Ive. Τα σχέδιά του σπάνια ήταν φθηνά. Πολύ προτού η Apple γίνει γνωστή για τις υψηλές τιμές της, ο σχεδιασμός του έτεινε να ανεβάζει το κόστος προς τα πάνω, επιδιώκοντας την καθαρότητα και τη φινέτσα. Το μπάνιο ταιριάζει απόλυτα με μεταγενέστερα project, που έδιναν προτεραιότητα στη μορφή και την εμπειρία, έναντι της ευκολίας κατασκευής. Απλώς στόχευε σε μια βιομηχανία που δεν ήταν πρόθυμη να τον ακολουθήσει.

Η συνάντηση στο Hull βοηθά επίσης να εξηγηθεί η περίφημα κλειστή κουλτούρα σχεδιασμού της Apple. Αφού το έργο του χλευάστηκε σε μια αίθουσα συνεδριάσεων, ο Ive αργότερα δημιούργησε ένα περιβάλλον όπου τα πρωτότυπα προστατεύονταν πίσω από κλειδωμένες πόρτες και οι αποφάσεις λαμβάνονταν από μια μικρή, ευθυγραμμισμένη ομάδα. Μπορείτε να το ερμηνεύσετε ως άμεση αντιστροφή της εμπειρίας Ideal Standard. Πριν από το iPhone, ο Jony Ive σχεδίασε μια τουαλέτα που κανείς δεν ήθελε. Ωστόσο, το γεγονός αυτό δεν εκτροχίασε την καριέρα του. Αντίθετα, την έβαλε στις σωστές γραμμές.

Τα καινούρια projects

Ο Joni Ive καο ο Sam Altman, CEO της OpenAI.

Το γραφείο του, LoveFrom, παραμένει ανεξάρτητο και συνεχίζει να αναλαμβάνει υψηλού επιπέδου δημιουργικές ευθύνες. Ο Ive έχει επενδύσει πάνω από 100 εκατομμύρια δολάρια σε ακίνητα στην περιοχή Jackson Square του Σαν Φρανσίσκο, δημιουργώντας ένα ολόκληρο “δημιουργικό τετράγωνο” για την εταιρεία του. Σήμερα ο Sir (πλέον) Jony Ive, βρίσκεται το 2026 στο επίκεντρο της τεχνολογικής καινοτομίας μέσω δύο μεγάλων projects που αναμένεται να αλλάξουν τα δεδομένα στην αγορά. Συνοπτικά, το 2026 αποτελεί χρονιά-σταθμό για τον Jony Ive, καθώς περνά από τον σχεδιασμό gadget στην Apple στη διαμόρφωση της επόμενης γενιάς υλικού AI και της πολυτελούς ηλεκτροκίνησης.

Συνεργασία με την OpenAI (Συσκευή AI): πρόκειται για την επικείμενη κυκλοφορία μιας νέας συσκευής τεχνητής νοημοσύνης (AI), προϊόν της συνεργασίας του Ive με τον Sam Altman. Τον Μάιο του 2025, η OpenAI εξαγόρασε την startup του Ive, ονόματι io, έναντι περίπου 5,56 δισ. ευρώ. Πρόκειται ως μια συσκευή χωρίς οθόνη, με έμφαση στον ήχο και την αλληλεπίδραση μέσω φωνής, με στόχο να μειώσει την εξάρτηση από τα smartphone. Η κυκλοφορία του πρώτου προϊόντος της σειράς προγραμματίζεται για το τέλος του 2026. Ο σχεδιασμός της εστιάζει στην “ήρεμη τεχνολογία” (ambient intelligence) και σε μια πιο φυσική, διαισθητική εμπειρία χρήσης.

O Lapo Elkann, πρόεδρος της Ferrari και ο Joni Ive.

Η πρώτη ηλεκτρική Ferrari: μέσω του δημιουργικού του γραφείου, LoveFrom, ο Ive συνεργάζεται στενά με τη Ferrari για τον σχεδιασμό της πρώτης αμιγώς ηλεκτρικής Ferrari (EV). Το αυτοκίνητο αναμένεται να αποκαλυφθεί επίσημα εντός του 2026, με τις πρώτες παραδόσεις να ξεκινούν την ίδια χρονιά. Η LoveFrom φέρεται να δίνει μια μινιμαλιστική και μοντέρνα αισθητική στο όχημα, συνδυάζοντας την κληρονομιά της Ferrari με τη σχεδιαστική φιλοσοφία του Ive.

Photos credits: apple, openAI, Getty Images