Λίγα αντικείμενα είναι πιο συνυφασμένα με την εξέλιξη της μόδας και την κοινωνική θέση της γυναίκας από το σουτιέν. Από το λειτουργικό του παρελθόν μέχρι το μοντέρνο του παρόν, το σουτιέν έχει μετατραπεί από εσώρουχο που προοριζόταν να κρατηθεί κρυφό σε αξεσουάρ στιλ που πολλές γυναίκες επιδεικνύουν με υπερηφάνεια -ή φορούν ακόμη και ως τοπ. Ακόμη κι αν είστε υπέρμαχοι της τρέχουσας τάσης “no-bra”, αξίζει να γνωρίζετε την ιστορία του.

Δείτε ακόμη: Tα γυαλιά ηλίου μέσα από το φακό της ιστορίας

Η αρχαιότητα

Η ιστορία του σουτιέν φαίνεται πως ξεκινά περί τα 3.000 χρόνια πριν στην αρχαία Ελλάδα. Η βιβλιογραφία αποκαλύπτει τη χρήση ενός ειδικού ρούχου που προοριζόταν να στηρίζει και να συγκρατεί το γυναικείο στήθος. Στην Ιλιάδα του Ομήρου αναφέρεται ως κεστός ἱμάς («κεντημένη ζώνη») της Αφροδίτης, ενώ ο Αριστοφάνης το αναφέρει ως “στρωφίον” στα έργα του Λυσιστράτη και Θεσμοφοριάζουσες. Τοιχογραφίες αλλά και πήλινες μινιατούρες δείχνουν ότι οι γυναίκες στη Μινωική Κρήτη φορούσαν εσώρουχα που περισσότερο αποκάλυπταν και πρόβαλλαν το στήθος.

Θεά των φιδιών, Αρχαιολογικό Μουσείο Ηρακλείου (George Groutas, via Wikimedia Commons)

Η ρωμαϊκή εκδοχή του στρωφίου αναφέρεται σε γραπτά κείμενα ως fascia, fasciola, taenia ή mamillare, ενώ τον 4ο αιώνα μ.Χ. απεικονίζεται και σε ψηφιδωτά.

Ο μεσαίωνας

Ανασκαφές του 2008 σε κάστρο της Αυστρίας αποκάλυψαν μεταξύ άλλων και 4 κομμάτια λινού υφάσματος που μοιάζουν πολύ με τα σημερινά σουτιέν, καθώς έχουν δύο ξεχωριστά cups και διακοσμητική δαντέλα. Η χρονολόγηση με άνθρακα 14 που έγινε επιβεβαίωσε ότι τα υφάσματα προέρχονται από τον 15ο αιώνα.

Ο κορσές

Τον 16ο αιώνα, κάνουν την εμφάνισή τους οι κορσέδες. Για τους επόμενους τέσσερις αιώνες, οι γυναίκες της αριστοκρατίας φορούσαν αυτό το μεσοφόρι για να δημιουργήσουν την ψευδαίσθηση μικροσκοπικής μέσης και να τονίζουν το στήθος τους.

Στις δεκαετίες του 1780 και 1790, το σχήμα των κορσέδων άλλαξε: έγιναν κοντύτεροι και κάλυπταν το σώμα μέχρι τα πλευρά, παρά μέχρι τη μέση.

Η βικτωριανή εποχή

Κατά το 19ο αιώνα οι γιατροί αλλά και οι φεμινίστριες πίεζαν για την κατάργηση του κορσέ. Το πρώτο σύγχρονο σουτιέν δημιουργήθηκε στις 30 Μαΐου του 1889, από τη Γαλλίδα Herminie Cadolle, ως εσώρουχο αποτελούμενο από δύο μέρη. Το κάτω μέρος ήταν ένας κορσές για τη μέση, ενώ το πάνω στήριζε το στήθος με δύο υφασμάτινες λωρίδες που δένονταν στους ώμους. Η Cadolle κατέθεσε δίπλωμα ευρεσιτεχνίας για την εφεύρεσή της και την παρουσίασε στην Παγκόσμια Έκθεση του Παρισιού. Από το 1907 το πάνω μέρος άρχισε να πωλείται ανεξάρτητα, με το όνομα soutien-gorge (στήριγμα στήθους).

Το 1893, η Marie Tucek έλαβε δίπλωμα ευρεσιτεχνίας στις ΗΠΑ για μια συσκευή που αποτελούνταν από ξεχωριστές θήκες για κάθε στήθος πάνω από μια μεταλλική πλάκα στήριξης. Αυτή η εφεύρεση ήταν ο πρόδρομος του σουτιέν με μπανέλα.

Ο 20ος αιώνας

Παρόλο που η Cadolle εφηύρε το πρώτο σουτιέν, ο σχεδιασμός του δεν είχε ακόμα την απαραίτητη άνεση. Το 1910 η κοσμική κυρία Mary Phelps Jacob από τη Νέα Υόρκη επινόησε το πρώτο σύγχρονο σχέδιο σουτιέν. Το εσώρουχο αποτελούνταν από δύο μεταξωτά μαντήλια και μια ροζ κορδέλα, δημιουργώντας ένα άνετο σχέδιο χωρίς πλάτη που δεν προεξείχε από το φόρεμά της. Κατέθεσε δίπλωμα ευρεσιτεχνίας για το σχέδιό της και τελικά το πούλησε στην Warner Brothers Corset Company.

Το σουτιέν της Mary Phelps Jacob, από την αρχική αίτηση για δίπλωμα ευρεσιτεχνίας (Wikimedia Commons)

Τη δεκαετία του 1930 το σουτιέν από “brassiere” μετονομάζεται σε σκέτο bra. Oι εταιρίες κατασκευής δημιουργούν cups σε διάφορα μεγέθη, που τα ονομάζουν με τα γράμματα του αγγλικού αλφαβήτου, από A ως D.

Το 1941, η εταιρία Perma-Lift κυκλοφόρησε τα bullet bra. Tα κωνικού σχήματος cups που σχηματίζονταν από ομόκεντρες ραφές κατέληγαν σε ένα μυτερό σημείο μπροστά από κάθε θηλή. Έφτασαν στο αποκορύφωμα της δημοτικότητάς τους τη δεκαετία του 1950, όταν τα «Sweater Girls» εμπνευσμένα από σταρ του κινηματογράφου όπως η Jane Russell και η Marilyn Monroe φορούσαν τα σουτιέν κάτω από εφαρμοστά πουλόβερ.

H ηθοποιός και τραγουδίστρια Patti Page με bullet bra (James Kriegsmann, New York, Public domain, via Wikimedia Commons)

Το 1964 η Καναδή σχεδιάστρια Louise Poirier δημιούργησε το πρώτο push-up σουτιέν και κατοχύρωσε με δίπλωμα ευρεσιτεχνίας το σχέδιό του μέσω της Wonderbra.

Το 1968, μια ομάδα γυναικών βγήκε στους δρόμους του Νιου Τζέρσι των ΗΠΑ για να διαμαρτυρηθεί κατά του διαγωνισμού ομορφιάς Miss America. Σε μία συμβολική κίνηση, οι γυναίκες συγκεντρώθηκαν γύρω από έναν κάδο που τον ονόμασαν «Freedom Trash Can» και έριξαν μέσα σε αυτόν μεταξύ άλλων και τα σουτιέν τους – το κάψιμό τους είναι αστικός μύθος.

Τη δεκαετία του 1970 το μάρκετινγκ του σουτιέν αρχίζει να απευθύνεται στις έφηβες και κάνουν την εμφάνισή τους τα πρώτα αθλητικά σουτιέν.

Τα επόμενα χρόνια ο σχεδιασμός του σουτιέν ακολουθεί την εξέλιξη της μόδας. Η αύξηση των εμφυτευμάτων στήθους σιλικόνης δημιούργησε την ανάγκη για μεγαλύτερα και πιο υποστηρικτικά σουτιέν, ενώ κάνουν την εμφάνισή τους και τα σουτιέν για γυναίκες με μαστεκτομή. Τα μοντέλα και οι διασημότητες τα φορούν ακόμη και ως τοπ στο κόκκινο χαλί.

Μάλιστα το 1990, η Madonna εμφανίζεται επί σκηνής με το περίφημο κωνικό σουτιέν που έφτιαξε ειδικά για αυτήν ο Jean Paul Gaultier.

Η εταιρία Victoria’s Secret γίνεται δημοφιλής για τις επιδείξεις της με τα “αγγελάκια” Alessandra Ambrosio, Tyra Banks, Gisele Bundchen, Laetitia Casta, Helena Christensen, Eva Herzigova, Heidi Klum και Adriana Lima.

Η μείωση του ενδιαφέροντος για τα σουτιέν τα τελευταία χρόνια, επηρεασμένη από κινήματα όπως το “Free the Nipple” το 2012 και η στροφή στην εξ΄αποστάσεως εργασία κατά τη διάρκεια της πανδημίας, είναι εμφανής. Δεν αποτελεί έκπληξη το γεγονός ότι πολλές διασημότητες, όπως η Jennifer Aniston, η Rihanna, η Florence Pugh και η Gillian Anderson, έχουν αγκαλιάσει το “no-bra” κίνημα, δίνοντας προτεραιότητα στην άνεση έναντι των κοινωνικών προτύπων, ενώ η τάση παρατηρείται και στο καθημερινό street style παγκοσμίως.

Photo credits: Victoria’s Secret, Kiki de Montparnasse

Δείτε ακόμη: Το δαχτυλίδι που ενώνει δύο βασιλικές γενιές