Σήμερα, με τον Anthony Vaccarello να συνεχίζει με επιτυχία την πορεία του οίκου Saint Laurent, επιστρέφω σε εκείνη τη συνάντηση που είχε ως αφετηρία την ταινία L’amour fou και κατέληξε σε μια εξομολόγηση για μια ζωή που έμοιαζε με παραμύθι, χωρίς όμως να έχει απαραίτητα happy end.

Διαβάστε ακόμα: Ήταν η Audrey Hepburn η πρώτη influencer πριν το Instagram; 

Ο Pierre Bergé δεν ήταν απλώς ο άνθρωπος στο πλευρό ενός μεγάλου δημιουργού. Ήταν εκείνος που κατανοούσε βαθιά τη φύση του, τον προστάτευε από τον ίδιο του τον εαυτό και από έναν κόσμο που συχνά απαιτούσε περισσότερα από όσα εκείνος μπορούσε να δώσει. Συλλέκτης, διανοούμενος, σκεπτικιστής και φιλέλληνας, υπήρξε το σταθερό σημείο σε μια ζωή γεμάτη εντάσεις και νουάρ αποχρώσεις. Όταν έφυγε από τη ζωή το 2017, σε ηλικία 86 ετών, άφησε πίσω του όχι μόνο μια προσωπική ιστορία αγάπης, αλλά και μια κληρονομιά άρρηκτα συνδεδεμένη με τη σύγχρονη μόδα.

Είχαμε συναντηθεί στο Winter Garden στο ξενοδοχείο Μεγάλη Βρετανία. Από τις πρώτες κιόλας ερωτήσεις, κατάλαβα ότι πίσω από κάθε πετυχημένο δημιουργό, κρύβεται συνήθως ένας φύλακας-άγγελος με pinstripe κοστούμι.

Η σχέση του με τον Yves Saint Laurent κράτησε πέντε δεκαετίες και ξεπέρασε τα όρια της δημιουργικής συνεργασίας. Ήταν μια ένωση που βασίστηκε σε κοινές αξίες, σε μια κοινή αντίληψη για την τέχνη, τη ζωή, τη λογοτεχνία, ακόμη και για την έννοια του τέλους. Μακριά από τη λάμψη που θα περίμενε κανείς, οι δυο τους δεν επιδίωκαν τη δημόσια έκθεση. Δεν έκαναν κοσμικά πάρτι, δεν κυνηγούσαν την επιβεβαίωση. Ζούσαν με έναν δικό τους, αυστηρά οριοθετημένο τρόπο, που είχε περισσότερο να κάνει με την ουσία παρά με την εικόνα.

Ο Yves Saint Laurent, αν και περιτριγυρισμένος από κάμερες σε όλη του τη ζωή, παρέμεινε ένας βαθιά μοναχικός άνθρωπος. Η ανάγκη του για απομόνωση ήταν σχεδόν υπαρξιακή, κάτι που ο Pierre Bergé κατανοούσε και προστάτευε με κάθε τρόπο. Κι όμως, αυτός ο εσωστρεφής χαρακτήρας ήταν που κατάφερε να αλλάξει ριζικά τον τρόπο που ντύνονται οι γυναίκες, χαρίζοντάς τους μια νέα αίσθηση ελευθερίας και αυτοπεποίθησης.

Δεν είναι τυχαίο ότι η Diana Vreeland τον χαρακτήρισε ιδιοφυΐα, ενώ το Metropolitan Museum of Art υπήρξε το πρώτο μουσείο που τίμησε έναν σχεδιαστή μόδας με έκθεση αφιερωμένη στο έργο του. Η αναγνώριση ήρθε νωρίς, αλλά μαζί της έφερε και ένα βάρος που λίγοι μπορούσαν να αντέξουν.

Ο ίδιος γνώριζε από πολύ μικρός ποια θα ήταν η πορεία του. Από την παιδική του ηλικία σχεδίαζε ρούχα και ονειρευόταν τη φήμη, φτάνοντας να υποσχεθεί στον εαυτό του ότι το όνομα του θα φωτιζόταν κάποτε στα Ηλύσια Πεδία. Μπορεί να το πέτυχε αλλά η επιτυχία δεν συνοδεύεται συνήθως από γαλήνη.

Όταν ήρθε η στιγμή να αποχωρήσει από τη μόδα, το έκανε με τρόπο σχεδόν τελετουργικό. Στα 65 του, μετά από 44 χρόνια δημιουργίας, επέλεξε να αποσυρθεί στην κορυφή, ακολουθώντας το παράδειγμα του Cristóbal Balenciaga. Δεν απάντησε σε ερωτήσεις, δεν προσπάθησε να εξηγήσει. Η σιωπή του ήταν συνειδητή. Όπως συνειδητή ήταν και η επιλογή του να αφήσει τον Pierre Bergé να μιλήσει για εκείνον, να διαχειριστεί τις ισορροπίες, να προστατεύσει την εικόνα του μέχρι το τέλος.

Ο Pierre Bergé δεν δίσταζε να εκφράζει απόψεις που συχνά ξένιζαν. Μιλούσε με ειλικρίνεια, ακόμη και κυνισμό, για τη βιομηχανία της μόδας και τα πρόσωπα που την απάρτιζαν, όπως ο Tom Ford ή ο Hubert de Givenchy. Για εκείνον, η μόδα ήταν ένα πεδίο σύγκρουσης εγωισμών, φιλοδοξιών και εξουσίας.

Κι όμως, για τον Yves Saint Laurent, η ουσία βρισκόταν αλλού. Δεν σχεδίαζε για να εντυπωσιάσει, αλλά για να υπηρετήσει τις γυναίκες. Να τις βοηθήσει να αισθανθούν ο εαυτός τους, να αποκτήσουν δύναμη. Ο ίδιος πάλεψε με άγχη, εξαρτήσεις και σκοτεινές περιόδους, προσπαθώντας να βρει ισορροπία ανάμεσα στη δημιουργία και την αλήθεια του. Παρ’ όλα αυτά, κατάφερε να σταθεί όρθιος, να συνεχίσει, να εξελιχθεί. Όπως είχε πει ο ίδιος, επρόκειτο για ένα μακρύ και αργό ταξίδι προς την αυτογνωσία.

Λάμψη και σκοτάδι, δόξα και μοναξιά, αγάπη και απόσταση. Θυμάμαι τον Pierre Bergé να περιγράφει όλες τις αποχρώσεις μιας «τρελής αγάπης». Άσπρο και μαύρο, κόκκινο και φούξια. Με υπερμεγέθεις φιόγκους ή χωρίς, το μαύρο επιβιώνει σήμερα και το YSL έχει χάσει το Y του.

Ολόκληρη η συνέντευξη με τον Pierre Bergé 

  • Πώς νιώσατε όταν είδατε την ταινία “L’Amour Fou”;
    Ήταν πολύ περίεργο συναίσθημα για μένα. Γιατί είμαι ο άνθρωπος μέσα σε αυτήν την ταινία και μιλάει για ολόκληρη τη ζωή μου. Το να βλέπω τη ζωή μου να αντικατοπτρίζεται στην οθόνη είναι κάπως περίεργο για μένα. Υπάρχει κάτι που είναι ένα βλέμμα που μπαίνει μέσα στη ζωή μου.
  • Συμμετείχατε ως σκηνοθέτης;
    Δεν είμαι ο σκηνοθέτης. Καθόλου.  Υπήρχαν 10 ώρες αρχειακού υλικού, αλλά χωρίς καθόλου τη δική μου παρουσία. Ανακάλυψα την ταινία στο τέλος. Όχι πριν. Δεν είδα ποτέ το φιλμ. Tην είδα ολοκληρωμένη.
  • Είναι αληθινή;
    Είναι πραγματικότητα. 100% πραγματικότητα.
  • Σας ενδιαφέρει η κριτική ή η γνώμη των φίλων;
    Αυτό είναι πιο σημαντικό για μένα. Φυσικά. Γιατί οι κοντινοί μου φίλοι με ξέρουν εμένα και τον Yves Saint Laurent πολύ καλά, για χρόνια και χρόνια, και έχουν καλύτερη κρίση για μένα από τους κριτικούς ή οποιονδήποτε άλλον. Οι φίλοι αγαπούν το φιλμ. Γιατί είναι η απόδειξη, η ιστορία. Στην αρχή ήταν δύσκολο για μένα να δεχτώ την ταυτότητα, τον λόγο ύπαρξης αυτής της ταινίας. Όταν ο Pierre Thoretton μου είπε ότι θα ήθελε να σκηνοθετήσει ένα φιλμ για τη ζωή του Υves και τη δική μου, ήμουν λίγο διστακτικός. Γιατί δεν είναι εύκολο. Αλλά τον ξέρω πολύ καλά για χρόνια, τον εμπιστεύομαι, μου αρέσει το ταλέντο του, οπότε για πολλούς λόγους ήμουν κάπως σίγουρος ότι αυτή η ταινία δεν θα ήταν κακή, και είπα ναι. Και δούλεψε μόνος του στο αρχείο για μήνες και μήνες. Και πήγε μαζί μου στο Μαρόκο και παντού όπου ζούσα με τον Ιβ Σεν Λοράν και αποφάσισα, όχι από την αρχή αλλά σύντομα, να μιλήσω σε εκείνον σαν μια κουβέντα ανάμεσα σε φίλους. Όχι σαν μια επίσημη συνέντευξη με απόσταση μεταξύ μας. Σαν μια συζήτηση που έχεις όταν πίνεις ένα φλιτζάνι τσάι. Αυτή είναι η αξία της ταινίας. Η συζήτηση ανάμεσα σε δύο φίλους. Όχι ένας κάμεραμαν. Είναι πολύ ειλικρινές. Όταν είσαι έτσι, πρέπει να είσαι ειλικρινής. Διαφορετικά έχεις χάσει το παιχνίδι.
  • Ήταν εύκολο να ξαναζήσετε αυτές τις στιγμές;
    Όχι. Δεν ήταν εύκολο. Αλλά τελικά το δέχτηκα. Είχα ήδη πει ναι.
  • Ο τίτλος της ταινίας;
    Όπως ξέρετε, είναι από ένα βιβλίο του André Breton. Ρωτήστε τον σκηνοθέτη. Αυτός το αποφάσισε. Μια μέρα μου είπε «βρήκα τίτλο». Πρέπει να είσαι λίγο τρελός πρώτα για να ζεις δυνατά 50 χρόνια με κάποιον άλλον. Δεν είναι 50 εβδομάδες, ούτε 50 ημέρες. Και λίγο τρελός επειδή θυμάμαι ότι στην αρχή, όταν εγώ και ο Ιβ αποφασίσαμε να δημιουργήσουμε τον οίκο Yves Saint Laurent, ήμασταν άφραγκοι. Και ένας οίκος υψηλής ραπτικής εκείνη την εποχή ήταν τεράστιο πράγμα και οικονομικά χρειαζόσουν πολλά λεφτά, που εμείς δεν είχαμε. Αλλά το κάναμε. Και ήταν τρελό. Ήμασταν τρελοί.
  • Παρελθόν και παρόν;
    Δεν είμαι ούτε κατά διάνοια νοσταλγός του παρελθόντος. Μισώ το παρελθόν, αν και λατρεύω το δικό μου παρελθόν. Απεχθάνομαι όταν οι άνθρωποι λένε ότι το χθες ήταν καλύτερο από το σήμερα. Όχι. Ζούμε στο σήμερα. Λατρεύω την εποχή μου. Λατρεύω το τηλέφωνo σας, το iPad μου, όλα τα πράγματα σήμερα. Είναι πιο εύκολο να ταξιδεύεις, να μιλήσεις σε κάποιον, να τηλεφωνήσεις στην Αυστραλία. Φανταστικό. Αλλά είμαι άνθρωπος και έχω πολλές αναμνήσεις, γι’ αυτό αγαπώ και το παρελθόν μου.
  • Και το μέλλον;
    Είμαι 80. Έγινα 80 τον Νοέμβριο. Είμαι πολύ μεγάλος για να κάνω πολλά όνειρα. Εύχομαι απλώς ένα ωραίο μέλλον. Μου αρέσουν η μουσική, τα βιβλία, οι κήποι. Έχω έναν υπέροχο κήπο στο Μαρακές που έφτιαξα με τον Ιβ. Τι άλλο να περιμένεις από τη ζωή; Έχω κάποια προβλήματα με τα πόδια μου, αλλά τίποτα σπουδαίο. Έχω το μπαστούνι μου. Το μυαλό μου δεν είναι και πολύ χάλια…
  • Μόδα και «τρέλα»;
    Έχω κουραστεί να ακούω ότι η μόδα είναι τρελή. Τι βλακείες… Η ζωή είναι τρελή. Είναι ήδη δύσκολη για τους ανθρώπους. Άνθρωποι πολύ ταλαντούχοι και διάσημοι, όπως ο John Galliano ή ο Ιβ Σεν Λοράν, τι άλλο χρειάζονται; Λίγο σεβασμό. Για τον Galliano, άκουσα ότι αυτό που είπε ήταν κατά του Dior. Καταλαβαίνω γιατί τον απέλυσαν, αλλά είναι δύσκολο να δεχτώ την έλλειψη συμπόνιας. Θα έπρεπε να τον βοηθήσουν.
  • Η δημοπρασία της συλλογής;
    Το ήξερα ότι θα πετύχει. Ξέρω τι αποκτήσαμε όλα αυτά τα χρόνια. Δεν είμαι στενοχωρημένος. Γιατί ο Ιβ πέθανε και τη συλλογή την είχαμε κάνει μαζί. Και επίσης γιατί σήμερα είναι σχεδόν αδύνατο να βρεις τέτοια έργα. Και τέλος γιατί τα χρήματα ήταν απαραίτητα για το Ίδρυμα.
  • Τέχνη ή πολιτική;
    Για μένα τίποτα δεν είναι πιο σημαντικό από την τέχνη. Ένας συγγραφέας, ένας ζωγράφος, ένας μουσικός είναι πιο σημαντικός από έναν πολιτικό. Ήμουν πολύ κοντινός φίλος του προέδρου François Mitterrand και είμαι σίγουρος ότι αν τον ρωτούσατε, θα προτιμούσε να είναι συγγραφέας.
  • Εσείς;
    Φυσικά συγγραφέας. Αλλά είναι πολύ δύσκολο να είσαι πραγματικός συγγραφέας. Ξέρω να γράφω αλλά το να είσαι συγγραφέας είναι κάτι πολύ πιο περίπλοκο.