Από τις 30 Σεπτεμβρίου έως τις 17 Ιανουαρίου 2027, το Musée Européen de la Photographie (MEP) στο Παρίσι παρουσιάζει την έκθεση PENN & FASHION, μια μεγάλη αναδρομή στη σχέση του Irving Penn με τη μόδα και στη συνεργασία του με τη Vogue, που κράτησε περισσότερες από έξι δεκαετίες.

Ο Ίρβινγκ Πεν γεννήθηκε το 1917 και πέθανε το 2009, αφήνοντας πίσω του ένα από τα πιο αναγνωρίσιμα φωτογραφικά ιδιώματα του 20ού αιώνα. Η δύναμη του δεν βρισκόταν στην υπερβολή. Αντίθετα, ήταν η πειθαρχία της εικόνας, η καθαρότητα της σύνθεσης, η σιωπή γύρω από το μοντέλο και, κυρίως, η ικανότητα του να κάνει ένα φόρεμα να μοιάζει σχεδόν αρχιτεκτονικό. Από το πορτρέτο του Christian Dior μέχρι μια δημιουργία του ιστορικού οίκου Balenciaga, η ματιά του φωτογράφου είναι εκείνη που κάνει τη διαφορά.

Screenshot

Η έκθεση ακολουθεί χρονολογικά την πορεία του από το 1947 έως το 2008. Στις πρώτες δεκαετίες συναντάμε τις θρυλικές εικόνες του από τις παρισινές haute couture συλλογές των Dior και Balenciaga, φορεμένες από γυναίκες που έγιναν σύμβολα της εποχής, όπως η Lisa Fonssagrives και η Jean Patchett.

Στη συνέχεια έρχεται η δεκαετία του ’70: Ungaro και Courrèges, αλλά και οι Marisa Berenson και Lauren Hutton, με εκείνη την ιδιαίτερη υπερβολή της μόδας που ο Penn ήξερε να τιθασεύει χωρίς να την εξαφανίζει από την εικόνα. Τη δεκαετία του ’80 ακολουθούν ο Yves Saint Laurent και ο Karl Lagerfeld.

Και κάπου εδώ γίνεται ακόμη πιο ενδιαφέρουσα η σχέση του με τη μόδα. Ο Irving Penn αντί να φωτογραφίζει απλώς τα ρούχα της εποχής του, μπορούσε να συνομιλήσει με τη σχεδιαστική τους γλώσσα. Αυτό φαίνεται ίσως περισσότερο από οπουδήποτε αλλού στη συνεργασία του με τον Issey Miyake. Τα γλυπτικά ρούχα του Ιάπωνα σχεδιαστή μοιάζουν σχεδόν φτιαγμένα για τον αυστηρό, μινιμαλιστικό κόσμο του Penn: όγκος, πτυχή, επιφάνεια, σκιά.

Screenshot

Στις τελευταίες τρεις δεκαετίες της καριέρας του, η προσέγγιση του παραμένει εντυπωσιακά σταθερή. Το ενδιαφέρον του στρέφεται στη σιλουέτα, στον όγκο και στην υφή. Τα χρώματα μπαίνουν στην εικόνα για να αποδώσουν τις πολυτελείς δημιουργίες του John Galliano, τα θεατρικά gowns του Christian Lacroix και τα θεαματικά αξεσουάρ με φτερά του οίκου Chanel.

Ήταν ένας φωτογράφος που ήξερε καλά πως ένα εντυπωσιακό ρούχο δεν χρειάζεται μια ακόμη πιο εντυπωσιακή εικόνα για να υπάρξει. Χρειάζεται έναν δημιουργό που ξέρει πότε να σταματήσει.

Οι εικόνες του για τις σελίδες ομορφιάς της Vogue στις δεκαετίες του ’90 και του 2000 αποκαλύπτουν μια διαφορετική πλευρά του. Πρόσωπα, δέρμα, μακιγιάζ, κομμώσεις και λεπτομέρειες αποκτούν την ίδια αυστηρότητα που είχε πάντα η μόδα του. Τίποτα δεν μοιάζει τυχαίο. Κάθε στοιχείο έχει τη θέση του. Αυτό είναι ίσως και το πιο σύγχρονο στοιχείο της δουλειάς του. Ο Irving Penn κατάφερε να κινηθεί ανάμεσα στην τέχνη, τη μόδα και την εμπορική φωτογραφία χωρίς να αφήσει κανένα από τα τρία να ακυρώσει τα υπόλοιπα. Οι εικόνες του μπορεί να γεννήθηκαν για ένα περιοδικό ή μια διαφημιστική καμπάνια, όμως πολλές από αυτές κατέληξαν να θεωρούνται πλέον μέρος της ιστορίας της φωτογραφίας.

Screenshot

Η έκθεση τώρα στο MEP συγκεντρώνει έργα κυρίως από τη συλλογή του μουσείου και τη συλλογή της Nicola Erni, μία από τις σημαντικότερες συλλογές φωτογραφίας μόδας, αλλά και σημαντικά έργα δανεισμένα από το Irving Penn Foundation και το Miyake Issey Foundation. Στην εποχή της ασταμάτητης εικόνας, των αμέτρητων φωτογραφήσεων μόδας και της ανάγκης για όλο και περισσότερη εντύπωση, ο Irving Penn παραμένει σχεδόν αναπάντεχα επίκαιρος. Γιατί η εικόνα του δεν φωνάζει. Επιμένει διακριτικά, συμβολικά, κατευναστικά. Και ίσως αυτός είναι ο λόγος που, σχεδόν είκοσι χρόνια μετά τον θάνατο του, ένα φόρεμα Dior του 1947, ένα γλυπτικό Miyake ή ένα πορτρέτο της Vogue μέσα από τον φακό του εξακολουθούν να μοιάζουν περισσότερο με εικόνες του μέλλοντος παρά με αρχεία του παρελθόντος. Φύγαμε για Παρίσι;

Photo credits: MEP