Από την αποικιακή Ινδία του Rudyard Kipling και την αποθέωση των διπλωματικών παιχνιδιών του «Κιμ», μέχρι τον Eric Ambler που με τη «Μάσκα του Δημητρίου» γέννησε το πολιτικό θρίλερ, τα μυθιστορήματα κατασκοπείας σταδιακά ωρίμασαν αναζητώντας περισσότερο ρεαλισμό. Ο Graham Greene στον «Τρίτο Άνθρωπο» μετέφερε τη δράση στη μεταπολεμική Βιέννη, προσδίδοντας μία νουάρ μελαγχολία για έναν κόσμο που παρέπαιε. Την εποχή του Ψυχρού Πολέμου, ο John le Carré απομυθοποίησε πλήρως τον ηρωισμό του επαγγέλματος με τον «Κατάσκοπο που γύρισε από το κρύο», παρουσιάζοντας έναν κόσμο κυνικό και παγερό. Στον αντίποδα, ο Ian Fleming με το Casino Royale καθιέρωσε τον Τζέιμς Μποντ ως έναν κοσμοπολίτη υπεράνθρωπο, συνδυάζοντας την αδρεναλίνη και την δράση με μία φλεγματική κομψότητα. Αυτά τα 5 αριστουργήματα κατασκοπικής λογοτεχνίας, απολύτως απαραίτητα για κάθε βιβλιοθήκη, είναι βέβαιο ότι θα σας συναρπάσουν…

Διαβάστε επίσης: Francis – Scott Fitzgerald: Χειμωνιάτικα όνειρα

1. Rudyard Kipling: Κιμ

Μετάφραση: Μαργαρίτα Ζαχαριάδου
Εκδόσεις: Άγρα
Σελίδες: 447

Ο Rudyard Kipling υπήρξε μια πολυσχιδής προσωπικότητα των βρετανικών γραμμάτων, διαπρέποντας ως πεζογράφος, ποιητής και δημοσιογράφος. Η γέννησή του το 1865 στις υπό βρετανική κυριαρχία Ινδίες στάθηκε καθοριστική, καθώς το «μωσαϊκό» των τοπικών παραδόσεων, θρησκειών και εθνοτήτων αποτέλεσε την κύρια πηγή της λογοτεχνικής του έμπνευσης. Η αναγνώριση του έργου του υπήρξε πρόωρη και καθολική, με αποκορύφωμα τη βράβευσή του με το Νόμπελ Λογοτεχνίας το 1907, σε ηλικία μόλις 41 ετών – γεγονός που τον καθιστά τον νεότερο κάτοχο της διάκρισης μέχρι σήμερα. Ως εξαιρετική στιγμή της δημιουργίας του θεωρείται (δικαίως) το μυθιστόρημα «Κιμ», το οποίο πρωτοπαρουσιάστηκε στο αμερικανικό κοινό σε συνέχειες κατά τη διετία 1900-1901.

Διαβάστε επίσης: Άρης Μαραγκόπουλος: Η μανία με την Άνοιξη

Κεντρικός ήρωας είναι ο μικρός Κιμ, ένας εύστροφος ορφανός ιρλανδικής καταγωγής που έχει αφομοιωθεί πλήρως από την καθημερινότητα στη Λαχόρη. Η ζωή του μοιράζεται ανάμεσα σε δύο κόσμους: από τη μία προσφέρει τις υπηρεσίες του σε έναν έμπορο αλόγων-κατάσκοπο των Βρετανών και από την άλλη ακολουθεί ως μαθητής έναν Θιβετιανό Λάμα σε ένα πνευματικό οδοιπορικό. Λόγω της ικανότητάς του να περνά απαρατήρητος ανάμεσα στους ντόπιους, ο αγγλικός στρατός τον στρατολογεί ως κατάσκοπο στο πλαίσιο του «Μεγάλου Παιχνιδιού» – της γεωπολιτικής σύγκρουσης μεταξύ Βρετανίας και Ρωσίας στην Κεντρική Ασία. Και μέσα από θρύλους και λαϊκές δοξασίες της Ινδίας, ο Kipling συνθέτει ένα αριστουργηματικό χρονικό ενηλικίωσης, θέτοντας ταυτόχρονα τις βάσεις για το σύγχρονο κατασκοπικό μυθιστόρημα.

2. Eric Ambler: Η μάσκα του Δημητρίου

Μετάφραση: Ανδρέας Αποστολίδης
Εκδόσεις: Άγρα
Σελίδες: 336

Ο Λονδρέζος Eric Ambler, πολυβραβευμένος πεζογράφος και σεναριογράφος, υπήρξε ο άνθρωπος που επαναπροσδιόρισε την κατασκοπική λογοτεχνία. Με μια εργογραφία 18 μυθιστορημάτων, θεωρείται ο «πατέρας» του πολιτικού-κατασκοπικού θρίλερ, θέτοντας τις βάσεις πάνω στις οποίες πάτησαν μετέπειτα κορυφαίοι δημιουργοί, όπως ο Τζον Λε Καρέ και ο Γκράχαμ Γκρην. Μάλιστα, η τεράστια συνεισφορά του στο είδος αναγνωρίστηκε επίσημα το 1975, όταν η Ένωση Συγγραφέων Μυστηρίου της Αμερικής του απένειμε τον τίτλο του Grand Master.

Το κορυφαίο του έργο, «Η Μάσκα του Δημητρίου» (1939) (γνωστό στις ΗΠΑ και ως «A Coffin for Dimitrios»), αποτελεί την πρώτη περιπέτεια με ήρωα τον Τσαρλς Λάτιμερ, έναν ακαδημαϊκό και συγγραφέα αστυνομικών ιστοριών. Η πλοκή ξεκινά στην Κωνσταντινούπολη, όταν ο Λάτιμερ πληροφορείται για τον θάνατο του Δημήτριου Μακρόπουλου, ενός διαβόητου κακοποιού του οποίου το πτώμα βρέθηκε στον Βόσπορο. Παρασυρμένος από το μυστήριο που καλύπτει τη ζωή του νεκρού, ο Λάτιμερ αποφασίζει να ερευνήσει το παρελθόν του για τις ανάγκες του νέου του βιβλίου. Αυτό που ξεκινά ως μια απλή συλλογή στοιχείων μετατρέπεται γρήγορα σε ένα επικίνδυνο πολιτικό θρίλερ που εκτείνεται από τα Βαλκάνια μέχρι τη Δυτική Ευρώπη. Καθώς ο ήρωας βυθίζεται στον σκοτεινό και δαιδαλώδη κόσμο του εγκληματία, έρχεται αντιμέτωπος με απρόβλεπτες καταστάσεις που απειλούν την ίδια του τη ζωή. Το μυθιστόρημα ξεχωρίζει για την καθηλωτική νουάρ ατμόσφαιρα, το αμείωτο σασπένς και τη ρεαλιστική σκιαγράφηση της κοινωνικής και πολιτικής αστάθειας κατά τη διάρκεια του Μεσοπολέμου.

3. Graham Greene: Ο τρίτος άνθρωπος

Μετάφραση: Άννα Παπασταύρου
Μετάφραση: Άγρα
Σελίδες: 301

Ο Graham Greene κατέχει μια θέση ανάμεσα στους κορυφαίους λογοτέχνες του 20ού αιώνα, έχοντας υπάρξει επανειλημμένα υποψήφιος για το βραβείο Νόμπελ. Η τεράστια συνεισφορά του στο είδος της αστυνομικής πλοκής σφραγίστηκε το 1976 με την τιμητική διάκριση Grand Master από την Ένωση Συγγραφέων Μυστηρίου της Αμερικής. Πολλά από τα έργα του γνώρισαν παγκόσμια επιτυχία στον κινηματογράφο, με πιο εμβληματικό τον «Τρίτο Άνθρωπο» (1949).

Το συγκεκριμένο έργο, το οποίο ο ίδιος χαρακτήρισε ως την πιο ζοφερή του δημιουργία, γράφτηκε εξαρχής με τη λογική ενός κινηματογραφικού σεναρίου. Η ιστορία μας μεταφέρει στη Βιέννη της μεταπολεμικής περιόδου, μια πόλη ερειπωμένη και διαιρεμένη. Εκεί καταφθάνει ο Ρόλλο Μάρτινς, ένας νεαρός συγγραφέας, προσκεκλημένος από τον παιδικό του φίλο, Χάρρυ Λάιμ. Με την άφιξή του, όμως, έρχεται αντιμέτωπος με την είδηση του θανάτου του Λάιμ σε τροχαίο. Αρνούμενος να αποδεχτεί την επίσημη εκδοχή, ο Μάρτινς ξεκινά μια προσωπική έρευνα που τον βυθίζει στον υπόκοσμο της διακίνησης νοθευμένων φαρμάκων, οδηγώντας σε αποκαλύψεις που ανατρέπουν τα πάντα.

Η μεταφορά του βιβλίου στη μεγάλη οθόνη από τον σκηνοθέτη Κάρολ Ρηντ, με πρωταγωνιστές τους Τζόζεφ Κότεν και Όρσον Γουέλς, διαφοροποιείται σε αρκετά σημεία από το κείμενο, αλλά παραμένει ένα αξεπέραστο μνημειώδες φιλμ νουάρ. Με τη βραβευμένη με Όσκαρ ασπρόμαυρη φωτογραφία της, την υποβλητική μουσική και τις συγκλονιστικές ερμηνείες, η ταινία κατάφερε να αποτυπώσει με μοναδικό τρόπο την ηθική σύγχυση και την ατμόσφαιρα της εποχής. Το βιβλίο είναι ακόμα καλύτερο, πιο ατμοσφαιρικό και επαναπροσδιορίζει το κατασκοπικό μυθιστόρημα.

4. John Le Carre: Ο κατάσκοπος που γύρισε απ’ το κρύο

Μετάφραση: Μαρίνα Κουλουμούνδρα
Εκδόσεις: Βell
Σελίδες: 272

Ο John Le Carre -καλλιτεχνικό προσωπείο του Ντέιβιντ Κόρνουελ- δεν έγραψε απλώς αληθοφανείς κατασκοπικές ιστορίες: ξεγύμνωσε τον κυνισμό των μυστικών υπηρεσιών. Τιμημένος με τις κορυφαίες διακρίσεις Diamond Dagger και Grand Master, ο Βρετανός συγγραφέας θεωρείται ο αδιαμφισβήτητος αρχιτέκτονας του κατασκοπικού ρεαλισμού. Η κορυφαία του στιγμή ήρθε το 1963 με το βιβλίο «Ο κατάσκοπος που γύρισε από το κρύο», ένα έργο που σφράγισε την κατασκοπική λογοτεχνία του 20ού αιώνα και του επέτρεψε να εγκαταλείψει οριστικά το πραγματικό πεδίο των επιχειρήσεων της MI6 χάριν της συγγραφής μυθιστορημάτων.

Η πλοκή βυθίζει τον αναγνώστη στην καρδιά της δεκαετίας του ’60, στην πιο παγερή και απάνθρωπη περίοδο του Ψυχρού Πολέμου. Ένας Βρετανός πράκτορας, εγκλωβισμένος σε ένα παιχνίδι χωρίς ηθικούς κανόνες, διεισδύει στην Ανατολική Γερμανία υποδυόμενος τον προδότη. Ο στόχος του είναι να δηλητηριάσει την ιεραρχία των εχθρικών υπηρεσιών με ψεύδη. Το βιβλίο υπήρξε σοκαριστικό για την εποχή του, καθώς διέλυσε τις φαντασιώσεις περί ηρωισμού, παρουσιάζοντας έναν κόσμο όπου οι πράκτορες είναι απλά αναλώσιμα πιόνια σε μια σκακιέρα γεμάτη προδοσίες. Η κινηματογραφική μεταφορά του 1965 από τον Μάρτιν Ριτ, με το παραιτημένο βλέμμα του Ρίτσαρντ Μπάρτον, αποτύπωσε τέλεια αυτή την απελπισία. Δεν είναι τυχαίο ότι το συγκεκριμένο βιβλίο παραμένει μέχρι σήμερα στις κορυφαίες θέσεις των παγκόσμιων καταλόγων κατασκοπικής ίντριγγας, μυστηρίου και εγκλήματος.

5. Ian Fleming: Casino royal

Μετάφραση: Χριστιάννα Σακελλαροπούλου
Εκδόσεις: Διόπτρα
Σελίδες: 264

Υπήρξε ο συγγραφέας που χάρισε στην ποπ κουλτούρα τον Τζέιμς Μποντ, έναν χαρακτήρα τον οποίο ο Ουμπέρτο Έκο αποκάλεσε εύστοχα «υπεράνθρωπο των μαζών». Ο εμβληματικός πράκτορας με την άδεια να σκοτώνει, έκανε την εμφάνισή του το 1953 και μέσα από δώδεκα μυθιστορήματα και δύο συλλογές διηγημάτων, εξελίχθηκε σε παγκόσμιο φαινόμενο. Με πωλήσεις που αγγίζουν τα εκατό εκατομμύρια αντίτυπα και μια κινηματογραφική αυτοκρατορία με εισπράξεις δισεκατομμυρίων, ο Μποντ παραμένει το απόλυτο σύμβολο της κατασκοπείας σε κάθε μέσο, από τη μεγάλη οθόνη μέχρι τα βιντεοπαιχνίδια. Η θρυλική διαδρομή ξεκινά με το «Casino Royale» (1953), όπου γνωρίζουμε για πρώτη φορά τον γοητευτικό, εκλεπτυσμένο αλλά και παγερά αδίστακτο 007.

Η αποστολή του τον φέρνει στην τσόχα ενός πολυτελούς καζίνου, απέναντι στον Λε Σιφρ, έναν πράκτορα των Σοβιετικών που βρίσκεται σε απόγνωση. Έχοντας καταχραστεί κεφάλαια ενός συνδικάτου, ο Λε Σιφρ επιχειρεί να ανακτήσει τα χαμένα χρήματα σε μια παρτίδα μπακαρά υψηλού ρίσκου. Με τη στρατηγική βοήθεια της CIA, ο Μποντ κατατροπώνει τον αντίπαλό του στο τραπέζι, όμως η νίκη του είναι μόνο η αρχή. Όταν ο Λε Σιφρ αποτυγχάνει να εντοπίσει την επιταγή των πενήντα εκατομμυρίων φράγκων, στήνει μια θανάσιμη παγίδα: απαγάγει την αινιγματική Βέσπερ Λιντ, χρησιμοποιώντας την ως δόλωμα για να αιχμαλωτίσει τον Μποντ. Μέσα από την κομψή και γεμάτη υπονοούμενα γραφή του Φλέμινγκ, το «Casino Royale» παραμένει μια κλασική περιπέτεια του είδους που συνδυάζει την υψηλή ζωή με τον θανάσιμο κίνδυνο.

Creative: Ανδρέας Κωστόπουλος