Η ιστορία του τρόμου είναι μακρά, ενδιαφέρουσα και, εν πολλοίς, αχαρτογράφητη και χάνεται στα βάθη του χρόνου. Αλλά, σίγουρα ο τρόμος δεν εμφανίστηκε στη λογοτεχνία ξαφνικά και απρόσμενα, από κάποιου ευφάνταστου συγγραφέα την έμπνευση: συνδέεται με την παρουσία των πρώτων ανθρώπων, μέσα σε ένα φυσικό περιβάλλον που ήταν εξαρχής αφιλόξενο και παράλογο.

Διαβάστε επίσης: Stephen King: Σάκος με κόκαλα

Υπάρχει δηλαδή από τότε που ο πρωτόγονος άνθρωπος, αδύναμος και τρωτός, διαπίστωνε έκπληκτος ότι δεχόταν επιθέσεις από πηγές που αδυνατούσε ακόμη να κατανοήσει. Σταδιακά, όμως, άρχισε να αντιλαμβάνεται ότι ο κίνδυνος, η απειλή, η επίθεση, τον παραμόνευε παντού, με τον ίδιο να μην νιώθει ποτέ ήσυχος, ποτέ σίγουρος: βρισκόταν, συνεχώς, σε μία κατάσταση επαγρύπνησης.

Το αρχέγονο άγχος του τρόμου, λοιπόν, προέρχεται πάντοτε από αυτήν τη συναίσθηση της αδυναμίας μας να επιβιώσουμε, να σωθούμε από μια επικείμενη, συχνά απρόσμενη και συνήθως αναπόφευκτη καταστροφή. Αυτήν την παρατεταμένη αγωνία μπροστά σε συνθήκες δυσμενείς και απρόβλεπτες εκμεταλλεύεται ουκ ολίγες φορές η φανταστική λογοτεχνία για να μας υπενθυμίσει ότι ο επιθυμητός έλεγχος των καταστάσεων από τον άνθρωπο ενίοτε του διαφεύγει. Και είναι τότε που τα πάντα μπορούν να συμβούν. Λίγο να αλλάξουν κάποιες παράμετροι και να αναδειχθούν μερικές απρόσμενες λεπτομέρειες και η ισορροπία της καθημερινότητας μοιάζει να διαταράσσεται ανεπιστρεπτί.

Διαβάστε επίσης: Thomas Mullen: Darktown

Το αρχέγονο άγχος του τρόμου

Αυτές ακριβώς τις μικρές και προσεκτικά σχεδιασμένες μετατοπίσεις από μία πλασματική αίσθηση ασφάλειας σε περιοχές επισφαλείς και αβέβαιες για την ανθρώπινη επιβίωση, διερευνά εξονυχιστικά ο Stephen King με το πολυεπίπεδο έργο του. Πρόκειται -στην ουσία- για επιμελημένες σπουδές πάνω στον τρόμο και τις συνθήκες εμφάνισής του, με τις οποίες ο συγγραφέας επιχειρεί να ανιχνεύσει εκείνες τις οδυνηρές αλήθειες που κρύβονται πίσω από την επιφανειακή τάξη των πραγμάτων.

Στην πραγματικότητα αυτό που καταφέρνει ο King -σε μυθιστορήματα όπως «Η Λάμψη», «Μίζερι» και «Νεκρή Ζώνη»- είναι να οδηγήσει τον αναγνώστη στη μυστική δίοδο ενός μισοσκότεινου δωματίου που μόνο εκείνος γνώριζε -εκ των προτέρων- την ύπαρξή του.

Για παράδειγμα, στην περίφημη νουβέλα του με τίτλο «Μίζερι» ο συγγραφέας Πολ Σέλντον «σκοτώνει» και μάλιστα με απέραντη αγαλλίαση Μίζερι Τσάστεϊν, την δημοφιλή ηρωίδα των βιβλίων του που τον είχε κάνει πλούσιο και διάσημο, αλλά ταυτόχρονα έπνιγε το συγγραφικό του ταλέντο και έκανε τη δουλειά του να μοιάζει με αφόρητη αγγαρεία. Τώρα ήταν επιτέλους ελεύθερος να γράψει αυτά που πάντα επιθυμούσε. Όμως τότε ακριβώς του συνέβη το απρόβλεπτο: ένα αυτοκινητιστικό ατύχημα σε έναν ορεινό, χιονισμένο δρόμο του Κολοράντο.

Ένα ατύχημα, που τον καθήλωσε με φρικτούς πόνους σε ένα άγνωστο κρεβάτι, όχι ενός νοσοκομείου, αλλά στο απομονωμένο πάνω στο βουνό σπίτι της Άννι Γουίλκς. Για καλή του τύχη, η Άννι ήταν κάποτε νοσοκόμα και διέθετε δυνατά παυσίπονα στο σπίτι της. Αλλά ήταν και φανατική αναγνώστρια των περιπετειών της Μίζερι. Και όταν ανακαλύπτει τι είχε κάνει ο Πολ στην αγαπημένη της ηρωίδα αποφασίζει να τον εκδικηθεί.

«Για μένα ό,τι συμβαίνει στους χαρακτήρες καθώς εκτυλίσσεται μια ιστορία εξαρτάται αποκλειστικά από το τι ανακαλύπτω γι’ αυτούς καθώς προχωρώ, από το πώς αναπτύσσονται. Μερικές φορές αναπτύσσονται λίγο. Αν αναπτυχθούν πολύ, αρχίζουν να επηρεάζουν την πορεία της ιστορίας αντί να συμβαίνει το αντίστροφο» εξηγεί ο Αμερικανός συγγραφέας. Έτσι, με αυτόν τον τρόπο επιτυγχάνεται η αληθοφάνεια του όλου εγχειρήματος, αφού η υπόθεση που παρακολουθούμε αλληλεπιδρά με τις εκάστοτε άγνωστες φοβίες του κεντρικού χαρακτήρα οδηγώντας σε ανατριχιαστικά απρόβλεπτες, ακραίες, αλλά και λογικοφανείς καταστάσεις.

Έρμαιο ασυνήθιστων γεγονότων

Όπως, για παράδειγμα, συμβαίνει και στην εξαιρετική «Αστυνομία της Βιβλιοθήκης». Ένας ασφαλιστής επισκέπτεται έπειτα από πολλά χρόνια τη Δημοτική Βιβλιοθήκη και έχει μια κάπως παράξενη συνομιλία με τη βιβλιοθηκάριο, η οποία -μεταξύ σοβαρού και αστείου- τον απειλεί ότι αν καθυστερήσει την επιστροφή των δύο βιβλίων που πήρε, θα του στείλει τον «Αστυνόμο της Βιβλιοθήκης».

Ο ασφαλιστής χαμογελά αμήχανα και έπειτα από δύο μέρες διαπιστώνει με έκπληξη ότι τα βιβλία δεν βρίσκονται πια στην κατοχή του, αλλά έχουν χαθεί! Και η διεστραμμένη, απόκοσμη βιβλιοθηκάριος, τηρεί κατά γράμμα την υπόσχεσή της, ξαναζωντανεύοντας τις πιο μύχιες φοβίες της παιδικής του ηλικίας. Εδώ έχουμε μία τυπική ιστορία του King όπου η αντιστροφή των καταστάσεων επιβάλλεται περίπου νομοτελειακά και ο ήρωας, ένας συνηθισμένος άνθρωπος, μετατρέπεται σε έρμαιο ασυνήθιστων και εφιαλτικών γεγονότων.

Όσο για την παρούσα έκδοση με τίτλο «Μην κάνεις πίσω» αποτελεί ένα καθηλωτικό μυθιστόρημα αγωνίας που συνδυάζει το αστυνομικό μυστήριο με την ψυχολογική ένταση και τον κοινωνικό σχολιασμό. Ο King, με τη χαρακτηριστική αφηγηματική του δύναμη, δημιουργεί μια σκοτεινή ιστορία όπου ο φόβος, η βία και η ανθρώπινη εμμονή οδηγούν τους ήρωες στα άκρα.

Η υπόθεση ξεκινά όταν η αστυνομία λαμβάνει μια ανώνυμη επιστολή από κάποιον που απειλεί να σκοτώσει «13 αθώους και 1 ένοχο» ως πράξη εκδίκησης για τον θάνατο ενός αθώου ανθρώπου. Η ντετέκτιβ Ίζι Τζέινς καλείται να αποκρυπτογραφήσει το μήνυμα και να εντοπίσει τον δράστη πριν πραγματοποιήσει τις απειλές του. Στην αρχή, η υπόθεση μοιάζει παράλογη, όμως σύντομα γίνεται ξεκάθαρο πως ο αποστολέας δεν αστειεύεται. Η έρευνα αποκτά επείγοντα χαρακτήρα και η ένταση αυξάνεται διαρκώς.

Για να αντιμετωπίσει την κατάσταση, η Ίζι ζητά τη βοήθεια της Χόλι Γκίμπνι, μιας από τις πιο αγαπημένες και ιδιαίτερες ηρωίδες του Αμερικανού συγγραφέα. Η Χόλι είναι ευφυής, παρατηρητική και ευάλωτη ταυτόχρονα, γεγονός που την κάνει εξαιρετικά ανθρώπινη και ενδιαφέρουσα. Παράλληλα, η Κέιτ ΜακΚέι, μια δυναμική ακτιβίστρια για τα δικαιώματα των γυναικών, πραγματοποιεί περιοδεία ομιλιών σε ολόκληρη τη χώρα. Οι απόψεις της προκαλούν αντιδράσεις και σύντομα γίνεται στόχος ενός επικίνδυνου φανατικού, ο οποίος μετατρέπει τις δημόσιες εμφανίσεις της σε πεδίο έντασης και φόβου.

Μια συγκλονιστική κορύφωση

Οι δύο ιστορίες εξελίσσονται παράλληλα μέχρι που ενώνονται σε μια συγκλονιστική κορύφωση. Ο συγγραφέας καταφέρνει να κρατά αμείωτο το ενδιαφέρον του αναγνώστη, χτίζοντας αγωνία σε κάθε κεφάλαιο. Ταυτόχρονα, θίγει ζητήματα όπως ο φανατισμός, η κοινωνική βία και η ανάγκη για δικαιοσύνη. Και υπογράφει ένα έργο ισάξιο των πρώτων κλασικών πια μυθοπλασιών του, που υποβάλει και καθηλώνει μέσα από την ανατριχιαστική του ευκρίνεια.

Εκείνο, πάντως, που εκπλήσσει κάθε φορά είναι ο τρόπος με τον οποίο μια φαινομενικά απλή ιστορία μετατρέπεται σε ένα μακάβριο θέατρο φόβου και δέους. Δεν είναι υπερβολή να ισχυριστούμε ότι ο King παίζει μαζί μας, αλλά παίζει στα σοβαρά, γνωρίζοντας πότε μπορεί να υπερβαίνει τα όριά μας. «Όλοι μας οι φόβοι είναι μέρος του μεγάλου φόβου, του φόβου του θανάτου.

Φοβόμαστε το κορμί κάτω από το σάβανο: είναι το κορμί μας» είχε πει κάποτε για να καταλήξει χαρακτηριστικά: «Και η μεγάλη απήχηση των μυθιστορημάτων τρόμου οφείλεται στο ότι, τελικά, χρησιμεύουν σαν μια πρόβα του δικού μας θανάτου»…

Μετάφραση: Μιχάλης Μακρόπουλος
Εκδόσεις: Κλειδάριθμος
Σελίδες: 596