Λίνα Φούντογλου: Το ένστικτο στην τέχνη είναι το μεγαλύτερο δώρο

Η πρώτη φορά που διάβασα για το Ξενοδοχείο «Η Νύχτα που Πέφτει» (L’Hôtel de la nuit qui tombe) ήταν πριν από μερικά χρόνια, ψάχνοντας μια πληροφορία για τον André Breton. Το κείμενο έγραφε πως ο Breton είχε ζητήσει προσωπικά συγγνώμη στον Νάνο Βαλαωρίτη επειδή δεν μπόρεσε να πάει στο πρώτο ανέβασμα του έργου, που έγινε στο Παρίσι το 1959. “Εντυπωσιακό”, ήταν η πρώτη μου σκέψη, και θέλησα να βρω το συγκεκριμένο έργο. Δεν τα κατάφερα. Μετά, όπως συμβαίνει συχνά με τα πράγματα που θέλουμε να κάνουμε, αλλά ο χρόνος έχει άλλη γνώμη, το άφησα. Πριν λίγους μήνες γνώρισα σε παρέα την Λίνα Φούντογλου και, όπως συζητούσαμε περί ανέμων και υδάτων, με ενημέρωσε πως ανεβάζει το εμβληματικό αυτό έργο για πρώτη φορά στην Ελλάδα, και μάλιστα μετά από προσωπική ανάθεση του ποιητή λίγο πριν τον θάνατό του.

Καθώς αναζητούσα πληροφορίες για το έργο, έπεσα ξανά πάνω σε εκείνο το παλιό άρθρο για τον Νάνο Βαλαωρίτη και τον André Breton. Είναι κείμενο που είχε γράψει η ίδια η Λίνα Φούντογλου με αφορμή τον θάνατο του ποιητή, το 2019. Τελικά, ό,τι είναι να σε βρει, σε βρίσκει.

Με αφορμή, λοιπόν, το ανέβασμα του έργου “Το Ξενοδοχείο «Η Νύχτα που Πέφτει»”, η σκηνοθέτης και ηθοποιός Λίνα Φούντογλου μιλάει στο The Fashion Bible για την παράσταση, το θέατρο, το #metoo και τί σημαίνει να έχεις πάρει προσωπικά το χρίσμα από τον άνθρωπο που, με αυτό το έργο και σύμφωνα με τους ειδικούς, “άλλαξε τη Γαλλική Πρωτοπορία”.

Μπορείτε να διαβάσετε επίσης: Δώρα Χρυσικού: “Ένα αγέννητο παιδί μου έσωσε τη ζωή”

Τι σας έκανε να πείτε «ναι» στο Ξενοδοχείο Η Νύχτα που Πέφτει; Ποια ήταν η πρώτη σας αίσθηση όταν ήρθατε σε επαφή με το έργο;

Την πρώτη φορά διάβασα το έργο μαζί με τον Νάνο Βαλαωρίτη, κάτι που από μόνο του ήταν συγκινητικό. Διαβάζοντάς το, ένιωσα αμέσως πως με καλεί σε έναν οριακό χώρο, άλλοτε ονειρικό και άλλοτε εφιαλτικό. Έναν χώρο όπου το υποσυνείδητο είναι ελεύθερο, χωρίς περιορισμούς. Αυτός ο χώρος μού είναι οικείος, γι’ αυτό δεν χρειάστηκε δεύτερη σκέψη.

Το έργο σας το ανέθεσε ο ίδιος ο Νάνος Βαλαωρίτης πριν φύγει από τη ζωή. Πώς βιώσατε αυτή την εμπιστοσύνη; Βάρος, ευθύνη ή μεγαλύτερη δημιουργικότητα;

Ένιωσα πως μου ανέθεσε μια «αποστολή». Να επικοινωνήσω τα κρυφά νοήματα κάτω από τις λέξεις, σαν ένας κώδικας που με είχε ορίσει να σπάσω. Αυτό με τίμησε και με συγκίνησε βαθιά. Οι συνθήκες, όμως, δεν επέτρεψαν το έργο να ανέβει αμέσως, και έτσι ο ίδιος δεν πρόλαβε να το δει ως παράσταση στην Ελλάδα, όπως επιθυμούσε. Τα επόμενα χρόνια, αυτή η «αποστολή» με βάραινε. Κάθε φορά που βρισκόμουν σε πρόβες κάποιας παραγωγής σκεφτόμουν αυτόματα ότι περνά άλλος ένας χρόνος χωρίς να έχει γίνει το έργο. Κάποια στιγμή έφτασε πολύ κοντά να πραγματοποιηθεί. Θα έπαιζα τη Μάρθα, όπως είχε ζητήσει ο Νάνος, αλλά τελικά μεσολάβησαν άλλα πράγματα. Με τον καιρό, το έργο μέστωσε μέσα μου και πήρα την απόφαση να μπω στο τιμόνι, να το υλοποιήσω και να φέρω στο φως πλέον και το δικό μου όραμα.

Μπορείτε να μας μιλήσετε λίγο για την παράσταση και τους συνεργάτες σας;

Η παράσταση αυτή είναι πολύ κοντά σε αυτό που είχα ως όραμα. Είναι ένας κόσμος όπου τα πιο απίθανα πράγματα μπορούν να συμβούν. Ένα πεδίο δημιουργικότητας και ονείρου, όπου ακόμη και οι εφιαλτικές γραμμές ανήκουν στο ίδιο το όνειρο, στο υποσυνείδητο που απλώνεται ελεύθερο, χωρίς νόμους και κανόνες. Δεν είναι εύκολο για κανέναν να μιλήσει για την παράσταση αν δεν τη βιώσει.

Δύο νέοι ηθοποιοί, ο Άγγελος Παππάς και η Πέννυ Σακελλαριάδη, γεμάτοι όρεξη και ζωή αλλά και την αναπόφευκτη μελαγχολία της εποχής, δίνουν ανάσα στον Υβ και τη Μάρθα. Γίνονται το ζευγάρι του έργου που επαναστατεί κοινωνικά, ερωτικά και υπαρξιακά μέσα σε έναν κόσμο που γκρεμίζεται πάνω του. Παράλληλα, δύο ακόμη ρόλοι, πιο στυλιζαρισμένοι, ο Ξενοδόχος και ο Κατεδαφιστής, που ενσαρκώνουμε εγώ και ο Αλέξανδρος Χούντας, λειτουργούν ως σύμβολα μιας ιεραρχίας σε αποσύνθεση.

Τι κάνει το συγκεκριμένο έργο επίκαιρο σήμερα;

Η αίσθηση ότι κάτι τελειώνει με άμεσες συνέπειες στη ζωή μας. Η αβεβαιότητα, η αναμονή αλλά και η επιμονή των ανθρώπων που συνεχίζουν να διεκδικούν το φως ακόμη και όταν γύρω τους όλα σκοτεινιάζουν.

Πώς αλλάζει η ματιά σας στο θέατρο από τη θέση της σκηνοθέτη σε σχέση με εκείνη της ηθοποιού;

Ως ηθοποιός λειτουργώ βιωματικά, από μέσα. Ως σκηνοθέτης χρειάζεται να κρατώ απόσταση, να βλέπω τη συνολική σύνθεση και να φροντίζω τη συνολική αισθητική. Έχω εμμονή με τον έλεγχο και αυτή η θέση το αποκαλύπτει πλήρως. Δουλεύω υποκριτικά με τους ηθοποιούς μέχρι την τελευταία μέρα, αναλαμβάνω την οργάνωση της παραγωγής, επιλέγω τα ρούχα και τα σκηνικά μέχρι να τα απορρίψω και να αναζητήσω νέα. Αυτό που δεν αλλάζει ποτέ είναι η λειτουργία του ενστίκτου.

Συχνά (το #metoo) έγινε εργαλείο αυτοπροβολής και έτσι αποθάρρυνε γυναίκες που πραγματικά είχαν να καταγγείλουν σοβαρά γεγονότα.

Τι ανακαλύψατε για τον εαυτό σας μέσα από αυτήν τη σκηνοθετική εμπειρία;

Ότι το ένστικτο στην τέχνη είναι το μεγαλύτερο δώρο. Κάποια πράγματα έρχονται φυσικά και ξεπερνούν τόμους βιβλίων.

Ως γυναίκα στον χώρο του θεάτρου, νιώθετε ότι η εμπειρία, οι επιλογές ή οι ρόλοι σας έχουν διαφορετικό φίλτρο;

Έχω ζήσει περιπτώσεις όπου, μόλις συνάψεις προσωπική σχέση, κάποιοι άνδρες καλλιτέχνες που όντως σε εκτιμούν επαγγελματικά, εξαφανίζονται. Θυμάμαι χαρακτηριστικά συζήτηση με αναγνωρισμένο σκηνοθέτη, όπου η ερώτηση αν έχω σχέση αποδείχθηκε καθοριστική για το αν θα δουλέψουμε μαζί. Είμαι περήφανη που δεν ενέδωσα ποτέ. Έχω λάβει χυδαία σεξουαλικά μηνύματα από πρόσωπα με εξουσία στον χώρο. Αυτοί έχασαν την αξιοπρέπειά τους. Δεν με πλήγωσαν προσωπικά. Τα κρατάω και τα επικοινωνώ γιατί πληγώνουν το φύλο μου και γιατί λειτουργώ προστατευτικά απέναντι στους νεότερους ή στους πιο αδύναμους. Προσωπικά, με ορισμένους από αυτούς τους «άντρες» γελάω, όμως με κάποιες γυναίκες η κατάσταση είναι πραγματικά δύσκολη. Έχω δεχτεί ακόμη και σωματική βία επί σκηνής από γυναίκες.

Το #MeToo έχει αλλάξει τα πράγματα στο θέατρο τα τελευταία χρόνια;

Τίποτα δεν είναι λυμένο, αλλά πλέον πολλά λέγονται δυνατά. Λυπάμαι μόνο γιατί συχνά έγινε εργαλείο αυτοπροβολής και έτσι αποθάρρυνε γυναίκες που πραγματικά είχαν να καταγγείλουν σοβαρά γεγονότα.

Τι γειώνει τη Λίνα Φούντογλου στην καθημερινότητα;

Οι άνθρωποί μου, η φωλιά μου, ο γάτος μου, η μαμά μου.

Αν έπρεπε να κρατήσετε μόνο ένα πράγμα από την καλλιτεχνική σας διαδρομή μέχρι σήμερα, ποιο θα ήταν και γιατί;

Η καλλιτεχνική μου διαδρομή αγγίζει πολλά πεδία, μέσα από την υποκριτική που καταλαμβάνει το μεγαλύτερο, μέχρι στιγμής, χρονικό διάστημα, αλλά και μέσα από την ποίηση, τη σκηνοθεσία και άλλα. Έχω την τύχη να ακούσω λόγια που με έχουν συγκινήσει βαθιά, κυρίως από νεότερους ανθρώπους, συχνά μια δεκαετία μικρότερους από εμένα. Αυτό που με αγγίζει περισσότερο είναι όταν νιώθω ότι κάτι λειτούργησε ως εσωτερική μετακίνηση. Όταν κάτι μίλησε μέσα τους. Αυτό είναι για μένα το πιο ουσιαστικό σε αυτή τη διαδρομή και δεν αφορά μια μεμονωμένη στιγμή, αλλά μια συνεχή σχέση επικοινωνίας.

Παράσταση “Ξενοδοχείο Η Νύχτα που Πέφτει” / Σκηνοθεσία: Λίνα Φούντογλου

Το έργο ανεβαίνει στη Σκηνή Ωμέγα του Δημοτικού Θεάτρου Πειραιά, από τις 22 Ιανουαρίου ως την 1η Μαρτίου 2026. Οι συντελεστές του είναι οι εξής:

• Μετάφραση: Βασιλική Ράπτη, Αγγελική Ασπρούλη
• Δραματουργία παράστασης: Εύη Προύσαλη
• Μουσική σύνθεση: Ιωάννης Βουδούρης
• Σκηνογραφική επιμέλεια: Τάσος Κονταξής
• Επιμέλεια κίνησης: Βρισηίδα Σολωμού
• Σχεδιασμός φωτισμών: Ζωή Μολυβδά Φαμέλη
• Βοηθός σκηνοθέτη: Στέφανος Συκιώτης
• Φωτογραφίες παράστασης – Trailer: Τζωρτζίνα Πιτιανούδη
• Φωτογραφίες προώθησης: Ελένη Σπαθή
• Κοστούμια: ChrisP
• 3D κατασκευή: Γιώργος Αρώνης
• Σχεδιασμός αφίσας: Creatures Creative Studio
• Συμπαραγωγή: Δημοτικό Θέατρο Πειραιά & t-shOrt / Κυριάκος Χατζημιχαηλίδης
• Ερμηνεύουν οι Άγγελος Παππάς, Πέννυ Σακελλαριάδη, Λίνα Φούντογλου, Αλέξανδρος Χούντας

Photo credits: Λίνα Φούντογλου