Η ελληνική βασιλική οικογένεια απέτισε έναν βαθιά συγκινητικό φόρο τιμής στην πριγκίπισσα Ειρήνη, η οποία πέθανε στις 15 Ιανουαρίου σε ηλικία 83 ετών. Κόρη του βασιλιά Παύλου και της βασίλισσας Φρειδερίκης, υπήρξε η αγαπημένη αδελφή της βασίλισσας Σοφίας της Ισπανίας και του εκλιπόντος βασιλιά Κωνσταντίνου, αφιερώνοντας ολόκληρη τη ζωή της στην προσφορά.

Διαβάστε ακόμη: Θρήνος για τη βασίλισσα Σοφία: Πέθανε η αδελφή της, πριγκίπισσα Ειρήνη

Η πριγκίπισσα Ειρήνη γεννήθηκε στις 11 Απριλίου 1942 στο Κέιπ Τάουν της Νότιας Αφρικής.

«Ήσυχη, αντισυμβατική και ενδιαφέρουσα, με πνευματική διάθεση και χιούμορ, η πριγκίπισσα Ειρήνη αφιέρωσε τη ζωή της στη μουσική, την οποία περιέγραφε ως “μία από τις όψεις του Θεού”, καθώς και στη φιλανθρωπία και την ανακούφιση της ανθρώπινης οδύνης», ανέφερε η ανακοίνωση του ελληνικού βασιλικού οίκου μετά τον θάνατό της.

«Με πλούσιο φιλανθρωπικό και κοινωνικό έργο, το οποίο υπηρέτησε με ακούραστη αφοσίωση, κατέκτησε τον τίτλο που αγαπούσε περισσότερο: “Ειρήνη, η πριγκίπισσα των φτωχών”», συνέχιζε η δήλωση. Στο ίδιο κείμενο παρατίθενται και λόγια της ίδιας:
«Ο σκοπός δεν είναι να σωθεί ο κόσμος, αλλά να του προσφέρουμε λίγη ανακούφιση, λίγη ελπίδα, λίγη αρμονία εκεί όπου υπάρχει πόνος», συνήθιζε να λέει, γνωρίζοντας πως καμία οργάνωση δεν μπορεί από μόνη της να φέρει την παγκόσμια αρμονία που η ίδια οραματιζόταν και υπηρετούσε πιστά.

Διαβάστε ακόμη: Τα μαργαριτάρια του πένθους: Από τη βασίλισσα Victoria στην Κate Middleton

1963, Photo by REPORTERS ASSOCIES/Gamma-Rapho via Getty Images

Η πριγκίπισσα Ειρήνη γεννήθηκε στις 11 Απριλίου 1942 στο Κέιπ Τάουν της Νότιας Αφρικής, εν μέσω του Β΄ Παγκοσμίου Πολέμου, όταν η οικογένειά της ζούσε εξόριστη λόγω της ναζιστικής κατοχής της Ελλάδας. Τους πρώτους μήνες της ζωής της τούς πέρασε σε ένα αγρόκτημα, ανάμεσα σε οικόσιτα ζώα και άγρια τοπία, σε ένα περιβάλλον μακριά από τα ευρωπαϊκά παλάτια που αργότερα θα όριζαν την ενήλικη ζωή της.

Ελληνική αρχαιολογία και ινδική φιλοσοφία

Από μικρή ηλικία, η πριγκίπισσα Ειρήνη έδειξε ότι είχε δική της προσωπικότητα. Σπούδασε αρχαιολογία στην Ελλάδα, ένα ακόμη κοινό ενδιαφέρον με την αδελφή της, αλλά σύντομα διεύρυνε τους ορίζοντές της προς την Ανατολή. Έζησε έξι χρόνια στην Ινδία, όπου ήρθε σε επαφή με την οικογένεια Γκάντι και εκπαιδεύτηκε στις συγκριτικές θρησκευτικές σπουδές στο αρχαίο Μαντράς.

Τόσο η βασίλισσα Φρειδερίκη όσο και η πριγκίπισσα Ειρήνη ενδιαφέρονταν έντονα για την ινδουιστική φιλοσοφία. Σύμφωνα με δημοσιεύματα, η πριγκίπισσα Ειρήνη ασπάστηκε τον Ινδουισμό, αν και δεν είναι γνωστό πότε ακριβώς συνέβη αυτό. Αναφερόταν ως «ένθερμη αφοσιωμένη του Σανκαρατσάρια», του Ινδού βεδικού λόγιου και δασκάλου του 8ου αιώνα, και εξυμνούσε τα ιερά ινδουιστικά κείμενα, γνωστά ως Βέδες. Φέρεται να είχε δηλώσει:

«Μόνο οι Βέδες και η ινδική φιλοσοφία μπορούν να δείξουν έναν δρόμο ειρήνης για τον κόσμο… Ο βεδικός τρόπος ζωής υπερέβαινε την κάστα, την περιοχή, τη θρησκεία και τη χώρα. Η παγκόσμια ειρήνη μπορεί να επιτευχθεί ακολουθώντας τον βεδικό τρόπο ζωής».

O τεως Βασιλιάς Κωνσταντίνος με τις αδελφές του πριγκίπισσες Ειρήνη και Σοφία, 1955. Photo by Central Press/Hulton Archive/Getty Images

Ένας κόσμος σε αρμονία

Η βασιλική οικογένεια αναφέρθηκε στη συνέχεια στις πολυάριθμες φιλανθρωπικές πρωτοβουλίες της πριγκίπισσας Ειρήνης, μεταξύ των οποίων και η οργάνωση World in Harmony/Mundo en Armonía την οποία ίδρυσε το 1986 και στην οποία δώρισε ολόκληρη τη βασιλική της κληρονομιά. Μέσω του οργανισμού αυτού συνέβαλε στη δημιουργία σχολείων και ιατρικών κέντρων σε χώρες της Αφρικής, της Νότιας Ασίας, της Ισπανίας και της Ινδίας.

Για τέσσερις δεκαετίες μέσω της Οργάνωσης επιδίωξε να βρει πρακτικούς τρόπους έκφρασης αλληλεγγύης προς όσους έχουν ανάγκη και συμπόνιας προς τα ζώα», όπως αναφέρεται σε αφιέρωμα στον επίσημο ιστότοπο της Ελληνικής Βασιλικής Οικογένειας. Στα πρώτα χρόνια της οργάνωσης, η πριγκίπισσα Ειρήνη χρησιμοποίησε την επιρροή της για να αποτρέψει τη μαζική σφαγή αγελάδων και μάλιστα ταξίδεψε αεροπορικώς στην Ινδία με 100 αγελάδες, όταν πληροφορήθηκε ότι η Ευρωπαϊκή Ένωση σχεδίαζε τη θανάτωση τεσσάρων εκατομμυρίων ζώων για τον περιορισμό της παραγωγής γάλακτος. Η απόφαση αυτή τη συγκλόνισε, καθώς, έχοντας ζήσει στην Ινδία με τη μητέρα της, τη βασίλισσα Φρειδερίκη, κατανοούσε τη σημασία της αγελάδας τόσο για τη διατροφική αλυσίδα όσο και για τον ινδικό πολιτισμό, όπου θεωρείται ιερό ζώο. Τον Δεκέμβριο του 2013, η οργάνωση διέκοψε οριστικά τη λειτουργία της, καθώς η Ειρήνη δεν ήταν πλέον σε θέση να επιβλέπει την καθημερινή της δραστηριότητα.

Το World in Harmony στόχευε και στη διατήρηση πολιτιστικών παραδόσεων, έναν τομέα που η πριγκίπισσα Ειρήνη μελετούσε σε όλη της τη ζωή, σπουδάζοντας αρχαιολογία και ανατολικές φιλοσοφίες. Στο πλαίσιο αυτό, ο οργανισμός παρείχε υποτροφίες σε μέλη της ινδιάνικης κοινότητας των Χόπι στις Ηνωμένες Πολιτείες, συμβάλλοντας τόσο στην ολοκλήρωση των σπουδών τους όσο και στη διατήρηση της Σχολής Τέχνης στην Αριζόνα. Στην Ελλάδα, η πριγκίπισσα εργάστηκε για την παροχή τροφίμων, σχολικών ειδών και φαρμάκων σε παιδιά προσφύγων.

Σε ηλικία μόλις 19 ετών εξελίχθηκε σε αναγνωρισμένη πιανίστα.

Η μουσική υπήρξε μια ακόμη σταθερά στη ζωή της. Όπως και η Σοφία, κληρονόμησε από τον πατέρα τους, τον βασιλιά Παύλο της Ελλάδας, το πάθος για το πιάνο. Μαθήτευσε κοντά στη διάσημη πιανίστα Gina Bachauer (Τζίνα Μπαχάουερ) και, μετά τον γάμο της Σοφίας στην Αθήνα με τον βασιλιά Χουάν Κάρλος, συνέχισε τις σπουδές της με τη Νάντια Μπουλανζέ, μία από τις σπουδαιότερες μουσικές δασκάλες του 20ού αιώνα. Σε ηλικία μόλις 19 ετών εξελίχθηκε σε αναγνωρισμένη πιανίστα, πραγματοποιώντας περιοδείες σε διεθνείς σκηνές επί σειρά ετών. Ίδρυσε το 2004 τα Βραβεία Gina Bachauer, σε συνεργασία με το World in Harmony και το Μέγαρο Μουσικής Αθηνών. Ο θεσμός πήρε το όνομά του από τη «βασίλισσα των πιανιστών», η οποία υπήρξε δασκάλα της πριγκίπισσας Ειρήνης. Η ίδια εξελίχθηκε σε καταξιωμένη πιανίστα, δίνοντας, μεταξύ άλλων, συναυλία στο Royal Festival Hall του Λονδίνου.

Αν και δεν παντρεύτηκε ποτέ και δεν απέκτησε παιδιά, θεωρούνταν δεύτερη μητέρα για τα παιδιά της βασίλισσας Σοφίας: τον βασιλιά Φελίπε ΣΤ΄, την ινφάντα Έλενα και την ινφάντα Κριστίνα. Τα τελευταία χρόνια της ζωής της τα πέρασε στο παλάτι Θαρθουέλα, δίπλα στον βασιλιά Φελίπε, τη βασίλισσα Λετίθια, την πριγκίπισσα Λεονόρ και την ινφάντα Σοφία.

Πριγκίπισσα των φτωχών αλλά και επαναστάτρια

Το 2002, η πριγκίπισσα Ειρήνη διαγνώστηκε με καρκίνο του μαστού, τον οποίο ξεπέρασε έπειτα από έξι μήνες χημειοθεραπειών και αρκετές χειρουργικές επεμβάσεις στην κλινική Ruber της Μαδρίτης. Τα τελευταία χρόνια είχε περιορίσει σημαντικά τις δημόσιες εμφανίσεις της. Τον Ιανουάριο του 2023 παρευρέθηκε στην κηδεία του αδελφού της Κωνσταντίνου, του τελευταίου βασιλιά της Ελλάδας. Το 2024 ήταν παρούσα στον γάμο της ανιψιάς της Θεοδώρας, ενώ τον Φεβρουάριο του 2025 εμφανίστηκε για τελευταία φορά δημόσια στην Αθήνα, στον γάμο του ανιψιού της Νικολάου, ήδη σε αναπηρικό αμαξίδιο και εμφανώς καταβεβλημένη. Παρέμεινε ωστόσο πνευματικός οδηγός για την οικογένειά της, που τη γνώριζε με το τρυφερό προσωνύμιο «Θεία Πέκου».

Η τελευταία της εμφάνιση ήταν στον γάμο του Νικόλαου ντε Γκρες με τη Χρυσή Βαρδινογιάννη στην Αθήνα, στις 7 Φεβρουαρίου 2025. Photo by Stefanos Kyriazis/NurPhotoPhoto by Stefanos Kyriazis/NurPhoto

Μπορεί να έμεινε γνωστή ως «η πριγκίπισσα των φτωχών», λόγω της συνειδητής της απόστασης από τη χλιδή που συχνά συνοδεύει τη βασιλική καταγωγή, ωστόσο η ίδια ζήτησε από τη βιογράφο της, Εύα Σελάδα, να τιτλοφορήσει τα απομνημονεύματά της Ειρήνη: Η επαναστάτρια πριγκίπισσα. Με δεδομένη την αφοσίωσή της στην ειρήνη, έχοντας μεγαλώσει στη σκιά του πολέμου, και με το όνομά της να προέρχεται από την ελληνική λέξη «ειρήνη» είναι φανερό ότι και τα δύο προσωνύμια της ταίριαζαν απόλυτα.

Χορτοφάγος, υπέρμαχος των δικαιωμάτων των ζώων, γνώστρια του διαλογισμού και της ινδουιστικής φιλοσοφίας, η πριγκίπισσα Ειρήνη υπήρξε μια βασιλική μορφή χαμηλών τόνων, αλλά άξια να τη θυμόμαστε.

Photo credits: Getty Images /www.greekroyalfamily.gr