Το Τατόι δεν είναι για τη βασίλισσα Σοφία της Ισπανίας μόνον ένας τόπος μνήμης. Είναι ένας χώρος φορτισμένος με αποχαιρετισμούς, σιωπές και πολιτικές εντάσεις. Όταν περνά ξανά το κατώφλι του, δεν επιστρέφει σε ένα εγκαταλελειμμένο θερινό ανάκτορο, αλλά σε ένα παρελθόν που συνδέει την προσωπική της ιστορία με τις πιο ευαίσθητες σελίδες της σύγχρονης ελληνικής πραγματικότητας.

Διαβάστε ακόμη: Πριγκίπισσα Ειρήνη: Γιατί την αποκαλούσαν “πριγκίπισσα των φτωχών”;

Η βασίλισσα Σοφία της Ισπανίας επέστρεψε στην Ελλάδα στις 19 Ιανουαρίου 2026, για να παραστεί στην κηδεία της αδελφής της, πριγκίπισσας Ειρήνης. Την ημέρα αυτή βρέθηκε στη μητρόπολη Αθηνών, όπου πραγματοποιήθηκε η νεκρώσιμη ακολουθία, και στη συνέχεια στο Τατόι, για την ταφή της πριγκίπισσας δίπλα στους γονείς και τον αδελφό της.

Μία όμως καθοριστική επιστροφή της βασίλισσας Σοφίας ήταν αυτή που πραγματοποιήθηκε τον Φεβρουάριο του 1981, όταν επέστρεψε στην Ελλάδα για πρώτη φορά ως βασίλισσα της Ισπανίας, με αφορμή τον θάνατο της μητέρας της, βασίλισσας Φρειδερίκης της Ελλάδας.

Διαβάστε ακόμη: Τα μαργαριτάρια του πένθους: Από τη βασίλισσα Victoria στην Κate Middleton

Μια κηδεία υπό περιορισμό

Η ταφή της βασίλισσας Φρειδερίκης στο Τατόι δεν είχε τίποτα το επίσημο. Αντιθέτως, εξελίχθηκε σχεδόν κρυφά, σε ένα πολιτικό κλίμα έντονης καχυποψίας απέναντι στο πρώην βασιλικό παρελθόν της χώρας. Η ελληνική κυβέρνηση δεν επέτρεψε καν στο αεροσκάφος που μετέφερε τη σορό να προσγειωθεί στο αεροδρόμιο της Αθήνας.

Η Σοφία συνόδευσε το φέρετρο απευθείας στο Τατόι, όπου παρευρέθηκαν ελάχιστα μέλη της οικογένειας: ο βασιλιάς Χουάν Κάρλος, η πριγκίπισσα Ειρήνη, καθώς και ο εξόριστος τέως βασιλιάς Κωνσταντίνος με την Άννα Μαρία. Για την τελετή είχε δοθεί ειδική άδεια διάρκειας μόλις έξι ωρών.

Η ατμόσφαιρα εκείνης της παγωμένης ημέρας αντανακλούσε τη μεταπολιτευτική ένταση μιας Ελλάδας που ακόμα επεξεργαζόταν το τέλος της μοναρχίας. Η παρουσία λίγων βασιλόφρονων συνυπήρχε με την επίσημη ψυχρότητα του κράτους, ενώ οι κινήσεις των παρευρισκομένων γίνονταν μέσα σε αυστηρά ελεγχόμενο χώρο.

Η σιωπηλή χειρονομία της Ισπανίας

Εκείνες τις ώρες, μια λεπτομέρεια ξεχώριζε στο κέντρο της Αθήνας. Όπως κατέγραφε τότε η El País, μόνο η ισπανική σημαία κυμάτιζε μεσίστια, κατόπιν προσωπικής απόφασης του βασιλιά Χουάν Κάρλος. Ήταν μια σιωπηλή αλλά έντονα συμβολική πράξη πένθους, που υπογράμμιζε τη συναισθηματική απόσταση ανάμεσα στην επίσημη ελληνική στάση και την προσωπική απώλεια της βασίλισσας Σοφίας.

Ισπανοί δημοσιογράφοι που κατάφεραν να παρακάμψουν τους περιορισμούς μίλησαν αργότερα για μια βαθιά συγκινημένη βασίλισσα, η οποία χρειάστηκε να ζητήσει εκ νέου άδεια για να εισέλθει για λίγα λεπτά στο πατρικό της σπίτι, λίγο πριν λήξει ο χρόνος παραμονής που της είχε δοθεί.

Η επίσκεψη κράτησε ελάχιστα, αλλά άφησε πίσω της το βάρος μιας «μισής επιστροφής», στον τόπο της παιδικής ηλικίας, χωρίς τη δυνατότητα πραγματικής παραμονής.

Από τη σκιά στη συμφιλίωση

Χρειάστηκαν δεκαεπτά χρόνια για να επιστρέψει η βασίλισσα Σοφία στην Ελλάδα υπό εντελώς διαφορετικές συνθήκες. Τον Μάιο του 1998, η επίσημη κρατική επίσκεψη του βασιλικού ζεύγους της Ισπανίας σηματοδότησε μια ιστορική συμφιλίωση. Οι δρόμοι της Αθήνας γέμισαν επευφημίες, ενώ η Σοφία επισκέφθηκε την Ακρόπολη, το σχολείο των παιδικών της χρόνων και το Τατόι, αυτή τη φορά χωρίς περιορισμούς.

Έκτοτε, οι επισκέψεις της στην Ελλάδα έγιναν συχνότερες, καθώς και το ίδιο το Τατόι άρχισε σταδιακά να αλλάζει ρόλο: από έναν εγκαταλελειμμένο χώρο μνήμης μετατρέπεται σε μουσείο της ελληνικής μοναρχίας. Έναν τόπο όπου η Ιστορία, η πολιτική και η προσωπική διαδρομή μιας βασίλισσας συναντώνται ξανά, αυτή τη φορά με περισσότερη σιωπή και λιγότερες απαγορεύσεις.

Photo credit: Getty Images