Πριν λίγες μέρες, ο ηθοποιός Γιώργος Σεϊταρίδης που κάνει come back με επιτυχία στο θέατρο μετά από πολύχρονη απουσία στο Πήλιο, ρωτήθηκε στην τηλεοπτική εκπομπή του Φάνη Λαμπρόπουλου, αν οι άνθρωποι είναι περισσότερο κουτσομπόληδες στην επαρχία ή στην Αθήνα. Ο Σεϊταρίδης έδωσε κατά την γνώμη μου μία «πληρωμένη» απάντηση που πολλοί την σκέφτονται, αλλά λίγοι τολμούν να πουν: «Το ίδιο πράγμα είναι, μόνο με άλλο τρόπο. Εδώ, είναι και επάγγελμα το κουτσομπολιό. Ε, δεν είναι; Αφού είναι. Είναι επάγγελμα». Μία παραδοχή αλλά και μία βασική διαφορά, είναι η ουσία της δήλωσης. Ναι, κουτσομπολιό υπάρχει και είναι παντού το ίδιο, είτε ζεις στην επαρχία είτε στην Αθήνα και στις μεγάλες πόλεις. Η διαφορά όμως είναι μία. Το κουτσομπολιό από κάποιους έχει γίνει επάγγελμα.

Διαβάστε επίσης: Η δύναμη της σιωπής

Φαινόμενο των καιρών; Αντίδοτο στους καταθλιπτικούς και μαυρισμένους καιρούς που ζούμε; Ή μήπως αποτέλεσμα της «έκπτωσης» των ηθών και της ευρύτερης παιδείας; Όχι. Το κουτσομπολιό είναι κάτι τόσο παλιό και γνώριμο, όσο και οι πρώτες κοινότητες των ανθρώπων. Ειδικά σήμερα, στην απογειωμένη εποχή των Μέσων Ενημέρωσης, διοχετεύεται σε ποσότητες, γρήγορο και ζεστό, σαν φρέσκο ψωμάκι που έρχεται να χορτάσει το πεινασμένο για κοινό. Και κάποιοι άνθρωποι εκμεταλλεύονται την μεγάλη πέραση και χτίζουν καριέρα από αυτό.

Διαβάστε επίσης: Είναι η Eurovision το κορυφαίο talent show της Gen Z;

Ένας ορισμός για να καταλαβαινόμαστε

Αν θα θέλαμε να δώσουμε έναν ορισμό της λέξης, θα λέγαμε ότι κουτσομπολιό είναι η συζήτηση γύρω από τη συμπεριφορά ή τις -συνήθως – προσωπικές υποθέσεις τρίτων ατόμων, με στοιχεία εικασίας, υπερβολής ή και αξιολόγησης. Το κουτσομπολιό σε κάθε περίπτωση είναι συνδεδεμένο με πληροφορίες «φτηνής ποιότητας», που δεν προάγουν τίποτε άλλο παρά την ικανοποίηση της περιέργειας και την συχνά-πυκνά ενορχηστρωμένη σπίλωση ατόμων. Οι δε άνθρωποι που διασπείρουν τέτοιου είδους πληροφορίες, μπορεί να έχουν μια σχετική δημοφιλία γιατί ικανοποιούν την περιέργεια και τα «χαμηλά ένστικτα», αλλά συνολικά δεν χαίρουν εκτίμησης. Κοινώς, το κουτσομπολιό πολλοί αγάπησαν, τον κουτσομπόλη όμως ουδείς!

Η έκρηξη των Gossip Μέσων

Κατά τις δεκαετίες από το 1950-1970 εξελίσσεται διεθνώς αυτό που θα αποκαλούσαμε «έκρηξη» των Gossip Μέσων. Αρχής γενομένης με το αμερικάνικο περιοδικό Confidential (έτος ίδρυσης 1952) που έγινε διάσημο αποκαλύπτοντας πικάντικα γεγονότα και μυστικά από τη ζωή των σταρ του Χόλιγουντ, επηρεάζοντας την κουλτούρα του κουτσομπολιού στον σύγχρονο Τύπο. Θρυλική έχει μείνει και η Page Six, στην εφημερίδα New York Post που από το 1976 έγινε πρότυπο για καθημερινό Celebrity gossip ενθαρρύνοντας και τελικά καθιερώνοντας αυτού του είδους τη δημοσιογραφία. Στην τηλεόραση το φαινόμενο του gossiping έκανε την εμφάνισή του διεθνώς κατά τη δεκαετία του ’80, μαζί με τις λεγόμενες ψυχαγωγικές ειδήσεις, για να φτάσουμε μέσα σε λίγα χρόνια να έχουμε ξεχωριστές εκπομπές με ανάλογη θεματογραφία. Τα δε τελευταία χρόνια με τα social media σε πρώτο πλάνο, τα κουτσομπολίστικα νέα διεκδικούν μια βασική θέση στην ψηφιακή ενημέρωση, με ροή 24/7 και απροσμέτρητη διείσδυση στα κοινό.

Η παρουσία του gossip στην Ελλάδα

Ο παραδοσιακός Τύπος της χώρας μας κατά τα πρώτα χρόνια του 20 αιώνα είχε κάποιες στήλες που ασχολούνταν με αυτό που τότε αποκαλείτο «Κοινωνικά Νέα» εστιάζοντας περισσότερο σε ειδήσεις σχετικές, παραδείγματος χάριν με εκδηλώσεις που παρευρίσκονταν γνωστά πρόσωπα από διάφορους χώρους. Θα μπορούσαμε να πούμε ότι πιο έντονα, ειδήσεις με «κουτσομπολίστικη αύρα», εμφανίστηκαν σε εφημερίδες και περιοδικά κατά τις δεκαετίες του ’80 και του ’90, και είχαν ένα πιο «λαϊκό» προφίλ. Από την άλλη, υπήρξαν και στήλες που έγραψαν εποχή, με μία αρκετά απαλή έως και καλαίσθητη απόχρωση κοινωνικής ενημέρωσης όπως ήταν η στήλη «Ίακχος» του Ζάχου Χατζηφωτίου στο περιοδικό Ταχυδρόμος και «Η Σίβυλλα» της εφημερίδας Το Βήμα.

Σταδιακά όμως μαζί με το αθώο και ελαφρύ gossiping αρχίζει να επικρατεί η λεγόμενη tabloid κουλτούρα όπου το κουτσομπολιό διαπλέκεται και με έναν «Κίτρινο» και εξαιρετικά κακόβουλο τύπο δημοσιογραφίας.

Ναι, σήμερα το κουτσομπολιό είναι  επάγγελμα

Στην εποχή μας, στην εποχή της ψηφιακής επανάστασης, όλα ανακατεύονται και συγχέονται γλυκά, ύπουλα και αποτελεσματικά. Το κουτσομπολιό καλά κρατεί. Βαφτίζεται Ενημέρωση, Ψυχαγωγική ειδησεογραφία, Κοινωνική Επισκόπηση, και όλοι αντάμα, δημοσιογράφοι, παρουσιαστές και influencers, βιοπορίζονται και μάλιστα με υψηλές απολαβές, ρίχνοντας νερό στον Μύλο μιας κατώτερης ποιότητας πληροφόρησης, που «μας μειώνει» πνευματικά, δεν μας υψώνει. Ερωτικά ειδύλλια, οικογενειακά δράματα, τσακωμοί παρουσιαστών, καταγγελίες σεξουαλικού περιεχομένου, λαϊκά δικαστήρια, και άλλα συναφή, σερβίρονται καθημερινά μέσα κυρίως από τηλεοπτικές εκπομπές χωρίς φυσικά καμία και κανένας να αποδέχεται ότι αυτό που κάνουν είναι να κουτσομπολεύουν. Και φυσικά, τη στιγμή που κάποιοι κερδίζουν χρήματα από τέτοιου είδους προγράμματα, αψηφούν την αποβλάκωση που προσφέρουν στο κοινό αλλά και τον ενίοτε ψυχικό πόνο ή την αναστάτωση σε όσους βρίσκονται στο στόχαστρο.

Τι θέλουμε τελικά;

Όχι, δεν υποστηρίζουμε μία αποστειρωμένη τηλεόραση που θα έχει μόνο «σοβαρή» ειδησεογραφία και στημένους σοβαροφανείς δημοσιογράφους.. Θέλουμε και την ελαφρότητα, την πιο «απερίσκεπτη» ψυχαγωγία που θα φέρει μια χαλαρότητα στη δύσκολη εποχή που ζούμε. Θέλουμε όμως και να μην κατακλυζόμαστε από τέτοιες εκπομπές που ασχολούνται με το μας κάνουν ενήμερους για το ανούσιο, το τζούφιο. Και σίγουρα ΔΕΝ θέλουμε ανθρώπους που θα χτίζουν καριέρα και περιουσίες με μια θεματογραφία της κλειδαρότρυπας, κενού γράμματος. Θέλουμε μέτρο, επιλογή ειδήσεων και αναφορές που δεν θα ξεχειλώνουν την είδηση με τόσο και τέτοιο σχολιασμό που να τη μετατρέπουν του σε φτηνό κουτσομπολιό. Θέλουμε κάτι διαφορετικό. Και το θέλουμε για να μην καταλήξουμε στο συμπέρασμα ότι «έχουμε αυτό που μας αξίζει».

Creative: Ανδρέας Κωστόπουλος