Διακεκριμένος νομικός, επιμελητής εκθέσεων τέχνης, σύμβουλος πολιτισμού στον Δήμο Αθηναίων και φανατικός λάτρης της πόλης. Ο Αλέξανδρος Κασσανδρινός μέσα από το έργο του μας παίρνει από το χέρι και μας ξεναγεί στις κρυφές γωνιές και τα μυστικά της Αθήνας. Και μέσα από τα μάτια του, μας κάνει να την αγαπήσουμε.

Μπορείτε να διαβάσετε επίσης: Η Jutta Leerdam μας κάνει να αναρωτιόμαστε αν οι Χειμερινοί Ολυμπιακοί αγώνες είναι μόνο για τους πλουσίους

Θα ήθελα να ξεκινήσω την συζήτηση αυτή με αφορμή την τοποθέτηση του “Αιολικού” γλυπτού του Takis στο κέντρο της Αθήνας. Ποια η συμβολή σας σε αυτό και τι πιστεύετε για την τέχνη σε δημόσιο χώρο;

Ευχαριστώ πολύ για την συζήτηση αυτή αφενός. Πράγματι εδώ και μερικές ημέρες δεσπόζει στη συμβολή Βουκουρεστίου και Πανεπιστημίου ένα εμβληματικό έργο, ένα γλυπτό του μεγάλου σύγχρονου γλύπτη Takis, έμπνευση και στόχος του Χρ. Πανά και του Ιδρύματος Takis στα πλαίσια του εορτασμού 100 ετών από την γέννηση του. Ως σύμβουλος πολιτισμού στον Δήμο Αθηναίων έχω εξ’ αρχής προτείνει και στηρίξει τις συνέργειες με όλους τους φορείς για να μπορέσουμε να προωθήσουμε τέτοιες πρωτοβουλίες. Όταν ζητήθηκε η συμβολή μας, εννοείται ότι είπαμε άμεσα ναι και κινήσαμε τις διαδικασίες υλοποίησης του project αυτού. Το θέμα της τέχνης σε δημόσιο χώρο είναι τεράστιο και θέλει ανάπτυξη διαλόγου. Ας μείνουμε σε αυτό, ότι πρώτη φορά παρουσιάζεται σύγχρονη τέχνη σε δημόσιο χώρο του δήμου της Αθήνας. Από πλευράς μου θα κάνω ό,τι περνάει από το χέρι μου για την επίτευξη και άλλων τέτοιων συνεργασιών.

Δικηγόρος παρ’ Αρείω Πάγω αλλά και ενεργός επιμελητής εκθέσεων. Πώς συνυπάρχουν αυτοί οι δύο ρόλοι στη δημόσια εικόνα σας;

Δεν κολλάω στις ταμπέλες και τις ιδιότητες, είμαι μια πολυσχιδής προσωπικότητα, έχω αυτές και άλλες πολλές ιδιότητες. Αν καταφέρω από κάθε προτζεκτ που κάνω να ευαισθητοποιήσω έστω και έναν άνθρωπο, να προσφέρω έστω και την ελάχιστη γνώση, αυτή είναι η μεγαλύτερη ανταμοιβή μου. Σίγουρα είμαι ο πρώτος που λαμβάνει γνώση μέσα από τα πρότζεκτ μου. Εγώ αυτό το λέω δημιουργία και ζωή.

aleksandros-kassandrinos

Φέτος συμπληρώνονται 10 χρόνια από την έναρξη του Justartproject. Ποιο κενό στον σύγχρονο πολιτιστικό χάρτη της Αθήνας ήρθε να καλύψει το Just/Art Project;

Το κενό της προώθησης νέων, όχι μόνο ηλικιακά, καλλιτεχνών αλλά και εικαστικών τάσεων με πολιτιστικό και κυρίως κοινωνικό πρόσημο. Όταν ξεκίνησε το Just/artπριν 10 χρόνια ήταν απλά ένας διάλογος δικαίου και τέχνης. Τώρα είναι πολλά περισσότερα και το έχει αποδείξει όλα αυτά τα χρόνια τοποθετώντας την κοινωνία, την πολιτική και τον πολιτισμό μέσω της τέχνης στο επίκεντρο. Ανοίξαμε πολλούς διαλόγους όπως για παράδειγμα για την κοινωνική δικαιοσύνη, την ψυχική υγεία, την ιστορία του δικαίου στην χώρα μας, την αστυνομική βία και τα δικαιώματα των Ρομά, ακόμη και για τον καρκίνο του μαστού.

 

View this post on Instagram

 

A post shared by @justart_project_

Ποιο είναι το επόμενο βήμα για το Just/Art και ποιο το στοίχημα που θέλετε ακόμη να κερδίσετε;

Πολλά στοιχήματα. Αφενός οι οργανώσεις των ξεναγήσεων σε δημόσια κτίρια και μουσεία. Αυτές οι ομαδικές ξεναγήσεις στους χώρους αυτούς έχουν γίνει ήδη θεσμός και αυτό με χαροποιεί. Σε κάθε νέα οργάνωση ξενάγησης το συμμετέχον κοινό μεγαλώνει και αυξάνεται. Προσφορά γνώσης και ανταλλαγή ιδεών, αυτά χρειαζόμαστε. Έπειτα εξ’ αφορμής των 10 ετών ύπαρξης του project, οργανώνουμε μια σειρά από μικρά εικαστικά events σε χώρους ιδιαίτερους και μη εύκολα προσβάσιμους. Πέραν από την προώθηση των εικαστικών θα προσπαθήσω να αναμετρηθώ φέτος και με την πρoώθηση χώρων μέσω της παρεμβολής της τέχνης σε αυτούς και είμαι πολύ περίεργος για το αποτέλεσμα και την ανταπόκριση.

Πόσο σημαντική είναι για εσάς η πρόσβαση του “μη εξοικειωμένου” κοινού στις εκθέσεις σας;

Ιδιαίτερα σημαντική. Σκοπός μας είναι η έναρξη διαλόγου με το μη εξοικειωμένο κοινό, με το κοινό που θέλει, αλλά θεωρεί, ότι δεν έχει την πρόσβαση ή δεν του δίνεται το έναυσμα να συμμετέχει, να παρακολουθήσει, να αλληλεπιδράσει.

Μέσα από τις εκθέσεις που επιμελείστε, η τέχνη λειτουργεί ως σχόλιο ή ως καταγγελία;

Και τα δύο, αλλά όχι μόνο. Λειτουργεί και ως πολιτιστική τάση και ως αφορμή για διάλογο, ανταλλαγή απόψεων και αλληλεπίδραση. Σε κάθε περίπτωση αποτελεί το μέσο υλοποίησης της επίτευξης του στόχου και της βασικής ιδέας της έκθεσης.

 

View this post on Instagram

 

A post shared by @justart_project_

Επιμεληθήκατε το 2024 την έκθεση PinkOctober. Υπάρχει όριο στο τι μπορεί ή πρέπει να “πει” η τέχνη όταν αγγίζει ζητήματα όπως η ασθένεια, το φύλο ή η ταυτότητα;

Οι περιορισμοί και τα όρια στην τέχνη στο συγκεκριμένο artproject δεν έχουν ούτε είχαν χώρο από την γέννηση του. Δεν υπάρχει λογοκρισία στην τέχνη μέσω του Just/ARTproject, παρά μόνο ελευθερία έκφρασης. Προβάλλουμε την εξωτερίκευση και την ελευθερία αυτή. Είναι η αντίληψη μου για την τέχνη και τον πολιτισμό εν γένει.

Στην Ελλάδα του σήμερα, η τέχνη που παίρνει θέση αντιμετωπίζεται με ενδιαφέρον ή με καχυποψία;

Καλή ερώτηση, στην Ελλάδα του σήμερα επικρατούν και τα δύο. Ας θυμηθούμε τα παραδείγματα της απόσυρσης της ροζ ελληνικής σημαίας από το γενικό προξενείο της Νέας Υόρκης καθώς και τον βανδαλισμό των έργων του Κατσαδιώτη σε έκθεση στην Εθνική Πινακοθήκη από τον Βουλευτή της Νίκης.

Η χώρα μας έχει περάσει τα τελευταία 20 έτη από πολλές κρίσεις και τα αποτελέσματα αυτών είναι αφενός η έκρηξη του συντηρητισμού, αλλά και η ταυτόχρονη έξαρση (κυρίως από τις νεότερες γενιές) της απελευθέρωσης της τέχνης, η οποία έγινε λίγο περισσότερο κοινωνική και επικριτική, καθρεπτίζοντας τις σημερινές κοινωνικές παθογένειες.

aleksandros-kassandrinos

Έχετε δεχθεί πίεση ή κριτική, θεσμική ή άτυπη, λόγω θεματικών που επιλέξατε να αναδείξετε;

Σίγουρα εχω δεχτεί. Σε μεγαλύτερο βαθμό όταν ανοίξαμε τον διάλογο γύρω από τα δικαιώματα των Ρομά με αφορμή ένα ντοκιμαντέρ και μια έκθεση φωτογραφίας. Ζητήματα που ηλεκτρίζουν την ατμόσφαιρα, δύσκολα τα ακουμπάμε για να τα συζητήσουμε. Αλλά και πιο πρόσφατα με την ξενάγηση μας ως ομάδα στις Εβραικές Συναγωγές στην Αθήνα και την συμμετοχή μας στην λειτουργία της Χανουκά. Προσωπικά όμως ποτέ δεν λειτουργώ με τα πρέπει, λειτουργώ με αυτά που γεννούν πρωτίστως σε εμένα ενδιαφέρον και θεωρώ ότι ανοίγω θέμα συζήτησης που θα ενδιαφέρει και τους άλλους.

Θεωρείτε ότι ο νομικός κόσμος συνομιλεί επαρκώς με τον πολιτισμό ή παραμένει εσωστρεφής;

Ο νομικός κόσμος είναι μια ολόκληρη φιλοσοφία και μια τεράστια συζήτηση. Ως νομικός της Γερμανίας, οφείλω να πω ότι η νομική εκεί είναι ζωντανή επιστήμη, συνομιλεί με τον πολιτισμό και τους εκπροσώπους του και υπάρχει μια βαθιά καλλιέργεια και παιδεία. Ως νομικός στην Ελλάδα, που ο μέσος νομικός παλεύει να επιβιώσει και μάλιστα σε ένα μη πολιτισμένο νομικό περιβάλλον, η τέχνη φαντάζει πολυτέλεια. Δεχόμενος τις δυο αυτές πραγματικότητες, καταλαβαίνω την απόκλιση και την διαφορά.

Photo Credits: IG @alexkassandrinos