Η βραβευμένη ηθοποιός Charlize Theron αποκάλυψε ότι σε νεαρή ηλικία, όταν έκανε τα πρώτα της βήματα ως μοντέλο, βρέθηκε εγκλωβισμένη για 15 ολόκληρες ώρες σε μια φωτογράφιση όπου ο φωτογράφος την κακοποιούσε λεκτικά ασταμάτητα. Φωνές, προσβολές, ταπείνωση. Όπως είπε, ένιωσε να χάνει την ανθρώπινη υπόστασή της. Να απογυμνώνεται από αξιοπρέπεια. Να αποσυνδέεται ψυχικά για να αντέξει.

Διαβάστε επίσης: Η βιασύνη της κριτικής

Δεν μιλάμε για «δύσκολη συνεργασία». Μιλάμε για συστηματική λεκτική κακοποίηση. Για άσκηση εξουσίας πάνω σε μια νεαρή γυναίκα που προσπαθούσε να χτίσει το μέλλον της.

Και εδώ βρίσκεται ο πυρήνας του προβλήματος: η κακοποίηση δεν χρειάζεται χέρια για να αφήσει σημάδια. Χρειάζονται λέξεις. Χρειάζεται εξουσία. Χρειάζεται μια κοινωνία που έχει μάθει στις γυναίκες να αντέχουν.

Δεκαπέντε ώρες λεκτικής κακοποίησης. Δεκαπέντε ώρες συστηματικής απογύμνωσης της αξιοπρέπειας. Δεν είναι απλώς «κακή συμπεριφορά». Είναι άσκηση δύναμης. Είναι η υπενθύμιση προς μια νέα γυναίκα ότι βρίσκεται σε έναν χώρο όπου άλλοι αποφασίζουν για την αξία της. Ότι το σώμα της, η εικόνα της, η καριέρα της εξαρτώνται από το αν θα αντέξει την ταπείνωση.

Διαβάστε επίσης: Η λεπτή τέχνη της διαχείρισης του τραύματος

Και αυτό είναι κάτι που ξεπερνά τον χώρο της μόδας ή του θεάματος.

Οι γυναίκες κακοποιούνται καθημερινά όχι μόνο σωματικά, αλλά ψυχικά, λεκτικά και οικονομικά.

  • Με ειρωνείες που παρουσιάζονται ως «χιούμορ».
  • Με φωνές που βαφτίζονται «ένταση χαρακτήρα».
  • Με υποτίμηση που κρύβεται πίσω από την «κριτική».
  • Με οικονομικό έλεγχο που παρουσιάζεται ως «προστασία».

Η λεκτική κακοποίηση δεν αφήνει μελανιές. Αφήνει όμως ρωγμές στην αυτοεικόνα. Σε κάνει να αμφισβητείς την αξία σου. Σε οδηγεί σε μια εσωτερική αποστασιοποίηση, αυτό το «δεν είμαι πια εδώ», που περιέγραψε και η Theron.

Και το πιο οδυνηρό; Πολλές φορές οι γυναίκες κακοποιούνται επειδή θεωρούνται «πιο αδύναμες». Όχι απαραίτητα σωματικά, αλλά κοινωνικά. Γιατί μεγαλώνουν με την προσδοκία να μη χαλάσουν τις ισορροπίες. Να μη γίνουν «δύσκολες». Να μη μιλήσουν πολύ. Να μη διεκδικήσουν.

Η οικονομική κακοποίηση είναι εξίσου ύπουλη. Όταν μια γυναίκα δεν έχει πρόσβαση σε δικούς της πόρους. Όταν η εργασία της υποτιμάται ή δεν αμείβεται ισότιμα. Όταν η οικονομική εξάρτηση γίνεται εργαλείο ελέγχου. Δεν φαίνεται πάντα, αλλά φυλακίζει.

Το θάρρος μιας γυναίκας να μιλήσει δημόσια δεν αφορά μόνο τη δική της ιστορία. Αφορά όλες εκείνες που δεν έχουν μικρόφωνο. Που δεν έχουν κύρος. Που φοβούνται ότι αν μιλήσουν, θα χάσουν τη δουλειά τους, την ασφάλειά τους, την αξιοπιστία τους. Δεν είναι «υπερβολή». Δεν είναι «ευαισθησία». Είναι καθημερινή ταπείνωση.

Και ίσως το πιο σημαντικό είναι αυτό: η κακοποίηση δεν ξεκινά από ένα χαστούκι. Ξεκινά από τη στιγμή που κάποιος πιστεύει ότι έχει το δικαίωμα να μειώσει, να εξευτελίσει, να ελέγξει μια γυναίκα επειδή μπορεί.

Η σιωπή ήταν για χρόνια μηχανισμός επιβίωσης. Σήμερα όμως γίνεται συνενοχή. Το να μιλάμε δεν είναι μόδα. Είναι ανάγκη. Είναι διεκδίκηση αξιοπρέπειας. Είναι η αρχή για να πάψει η «αδυναμία» να θεωρείται ταυτότητα και να γίνει αυτό που πραγματικά είναι: μια κοινωνική κατασκευή που εξυπηρετεί όσους θέλουν να διατηρούν την εξουσία.

Καμία γυναίκα δεν είναι αδύναμη επειδή είναι γυναίκα. Αδύναμη είναι μόνο μια κοινωνία που συνεχίζει να το πιστεύει.

Photo credit: Charlize Theron, Imdb

Creative: Ανδρέας Κωστόπουλος