Κάθε ένοικος αυτού του πλανήτη χρωστάει στον Mike White, σκηνοθέτη του White Lotus, πενήντα ευρώ. Όσο είναι δηλαδή το μέσο κόστος μιας ψυχοθεραπευτικής συνεδρίας, διότι η σειρά, για την οποία γίνεται τρελός ντόρος, είναι αυτό ακριβώς: Μια συλλογική ψυχοθεραπευτική συνεδρία για το ανθρώπινο είδος, τις φήμες, τις διαδόσεις και το κουτσομπολιό. (Τώρα, τι θα καταλάβει καθένας απ’ αυτήν, είναι άλλο ζήτημα, όπως εξάλλου συμβαίνει και στην πραγματική ψυχοθεραπεία.)

Διαβάστε ακόμη: Το φαγητό της μαμάς, και άλλες ιστορίες ενηλικίωσης

Ωστόσο όμως ήρθε ο καιρός να ενηλικιωθούμε και να σταματήσουμε να… κατακρίνουμε το κουτσομπολιό. Είτε πρόκειται για τηλεοπτικές σειρές όπως το White Lotus και το Bridgerton, είτε για μεσημεριανές εκπομπές, ας είμαστε ειλικρινείς: όλοι το κάνουμε. Και όλοι το απολαμβάνουμε.

Γιατί; Επειδή είναι στη φύση μας. Και αυτό δεν το λέω εγώ, το λένε και οι επιστήμονες, οι οποίοι θεωρούν ότι η γλώσσα εξελίχθηκε για να μπορούμε να κουτσομπολεύουμε. Το κουτσομπολιό δεν είναι απλώς διασκέδαση, αλλά και εργαλείο γνώσης: ποιος είναι αξιόπιστος, ποιος είναι επικίνδυνος, ποιος έχει το πάνω χέρι στις κοινωνικές ή επαγγελματικές σχέσεις. Επίσης, οι ειδικοί θεωρούν ότι, εκτός του ότι κάνει καλό στην ψυχική μας υγεία, έχει και προστατευτικό ρόλο. Αν ακούσετε ότι κάποιος είναι επικίνδυνος, αποτελεί προειδοποίηση για το τι να προσέξετε.

Διαβάστε ακόμη: Θα αλλάζατε τη θέση σας με ένα παιδί που κλαίει; #Not

Το κουτσομπολιό δεν είναι καινούριο “φρούτο”: έχει καταγραφεί στην αρχαία Ελλάδα σε λογοτεχνικά έργα όπως η Οδύσσεια του Ομήρου και οι Μύθοι του Αισώπου. Στις κοινωνίες των κυνηγών – τροφοσυλλεκτών, βρίσκονταν στο επίκεντρο της καθημερινής ζωής, ενώ στον σύγχρονο κόσμο έχει υπολογιστεί ότι περνάμε περίπου μία ώρα την ημέρα (για την ακρίβεια 52 λεπτά) κουτσομπολεύοντας.

Αν και υπάρχουν ατομικές διαφορές, όλοι κουτσομπολεύουν: νέοι και ηλικιωμένοι, γυναίκες και άνδρες, πλούσιοι και φτωχοί.

Και όχι, δεν αναφέρομαι στην σκοτεινή πλευρά του κουτσομπολιού με τη διασπορά ψευδών ειδήσεων και φημών που καταστρέφει καριέρες και ζωές. Ούτε σε αυτό που είναι επιφανειακό ή τοξικό. Σκεφτείτε το #MeToo. Ιστορίες που ξεκίνησαν ως «φήμες», τελικά προκάλεσαν πραγματικές αλλαγές.

Μιλάω για το κουτσομπολιό που μας τονώνει και μας ενώνει. Μοιραζόμαστε ένα μυστικό και αμέσως νιώθουμε οικειότητα μεταξύ μας, ότι είμαστε μέλη της ομάδας. Αισθάνομαστε ανώτεροι ή έχουμε μια αίσθηση δικαίωσης, ειδικά όταν σχολιάζουμε τις ατυχίες ή τα λάθη άλλων. Όπως κι αν το δούμε, το κουτσομπολιό είναι η «κοινωνική κόλλα». Και η επιθυμία μας να μάθουμε τα μυστικά των άλλων είναι αστείρευτη.

Τα social media ενισχύουν αυτή την ανάγκη, κάνοντας το κουτσομπολιό πιο προσβάσιμο από ποτέ.

Κοινωνική κριτική και προφορικές παραδόσεις

Εάν το εξετάσουμε σημειολογικά, είναι μια μοντέρνα εκδοχή των παλιών προφορικών παραδόσεων. Όπως παλιά λέγαμε ιστορίες γύρω από τη φωτιά, τώρα μοιραζόμαστε τα μυστικά άλλων. Ίσως τελικά να μην έχει σημασία ποιος είναι το θέμα, αλλά το ότι μοιραζόμαστε ιστορίες. Ότι είναι ένας τρόπος να συνδεθούμε, να γελάσουμε και, ίσως, να κατανοήσουμε καλύτερα τους γύρω μας και τον εαυτό μας. Λειτουργεί ψυχοθεραπευτικά.

Το ζήτημα ωστόσο δεν είναι να αποφεύγουμε το κουτσομπολιό (κανείς δεν το αποφεύγει όταν η ιστορία ξεκινάει με το hook «Δεν θα το πιστέψεις, αλλά…»), αλλά να το χρησιμοποιούμε σωστά, ως εργαλείο σύνδεσης και κατανόησης. Όχι ως όπλο καταστροφής. Εξάλλου, όπως δείχνουν και οι έρευνες, το κουτσομπολιό κατά κανόνα δεν είναι τοξικό και μας κάνει καλό. Λιγότερο από 15% περιέχει αρνητική ή κακοπροαίρετη κριτική, το υπόλοιπο είναι κατά κανόνα «αθώο» και «ανώδυνο».  Επομένως, όχι, μη το φοβάστε. Όπως είπε και ο Όσκαρ Ουάιλντ “Το χειρότερο πράγμα από το να σε κουτσομπολεύουν είναι το να μην σε κουτσομπολεύουν.¨”