Μοιάζουν με σκηνές από μια ιστορία που κάποιος άνοιξε στη μέση και αποφάσισε να την αφήσει εκεί, χωρίς να εξηγήσει τι έχει προηγηθεί και τι θα ακολουθήσει.

Αυτός είναι ίσως και ο λόγος που οι φωτογραφίες του μένουν. Δεν τις κοιτάς μόνο για να δεις ένα φόρεμα, ένα μοντέλο ή ένα αξεσουάρ. Κοιτάς για να ανακαλύψεις τι συμβαίνει μέσα στην εικόνα. Ένα παράξενο σκηνικό, ένα αντικείμενο που δεν θα έπρεπε να βρίσκεται εκεί, ένα ζώο, ένα χρώμα, μια κλίμακα που έχει αλλάξει. Ο Γουόκερ έχει την ικανότητα να παίρνει κάτι απολύτως πραγματικό και να το μετακινεί λίγα εκατοστά προς το όνειρο.

Η μόδα ως ιστορία

Ο Τιμ Γουόκερ γεννήθηκε στην Αγγλία το 1970 και μεγάλωσε, όπως έχει πει, με πολύ χαρούμενα παιδικά χρόνια. Η σχέση του με τη φωτογραφία ξεκίνησε στα γραφεία της Condé Nast στο Λονδίνο, όταν του ανατέθηκε να οργανώσει το αρχείο του Σεσίλ Μπίτον. Ακολούθησαν οι σπουδές φωτογραφίας στο Exeter Art College και στη συνέχεια η Νέα Υόρκη, όπου εργάστηκε ως βοηθός του Ρίτσαρντ Άβεντον.

Η εμπειρία αυτή είχε ιδιαίτερη σημασία για τον τρόπο με τον οποίο θα έβλεπε αργότερα τη φωτογραφία. Ο Άβεντον, σύμφωνα με τον ίδιο, του έμαθε να μην υπεραναλύει την εικόνα πριν τη δημιουργήσει και να αφήνει τις εξηγήσεις για μετά.

Στην αρχή της καριέρας του ασχολήθηκε περισσότερο με το ντοκουμέντο και τα πορτρέτα, πριν περάσει στις μεγάλες διεθνείς εκδόσεις και στις φωτογραφίσεις μόδας που τον έκαναν γνωστό. Από το Λονδίνο ταξίδεψε σε διαφορετικά σημεία του κόσμου, δημιουργώντας εικόνες για τίτλους όπως Vogue, Harper’s Bazaar, W και Vanity Fair.

Μόνο που η λέξη «φωτογράφιση» ίσως είναι μικρή για αυτό που κάνει.

Ο Γουόκερ στήνει παραγωγές. Χτίζει σκηνικά. Μετακινεί αντικείμενα, ανθρώπους και ζώα, αλλάζει την κλίμακα των πραγμάτων και αφήνει τη φαντασία να αποφασίσει τι είναι δυνατό και τι όχι. Οι φωτογραφίες του έχουν συχνά κάτι θεατρικό, αλλά ποτέ δεν μοιάζουν απλώς με θεατρικά σκηνικά. Έχουν μια δική τους λογική, ακόμη κι όταν αυτή η λογική δεν εξηγείται.

Ροζ, πράσινα και γαλάζια πρόβατα. Τεράστιες πεταλούδες. Ένα πελώριο ποτιστήρι που γίνεται σχεδόν όχημα για τη Λίλι Κόουλ. Ένα κρεβάτι πάνω σε ένα κλασικό αυτοκίνητο. Μια μπανιέρα στη θάλασσα. Ένα δωμάτιο γεμάτο λαγούς. Ένα δέντρο μέσα σε ένα δωμάτιο.

Στον κόσμο του Γουόκερ, το παράλογο δεν είναι πρόβλημα παραγωγής. Είναι μέρος της παραγωγής.

«Και τελικά γίνονται»

Ο ατζέντης του, Άντριου Τόμας, έχει περιγράψει με χαρακτηριστικό τρόπο τη διαδικασία. Κάθε σεζόν συζητούν τις ιδέες του και πολύ γρήγορα η συζήτηση μπορεί να φτάσει σε προτάσεις που ακούγονται αδύνατες: ένα μοντέλο κρεμασμένο από έναν τεράστιο γάντζο, μια μπανιέρα μέσα στη θάλασσα, ζώα βαμμένα σε παστέλ αποχρώσεις, ένα κρεβάτι στην οροφή ενός κλασικού αυτοκινήτου.

Η πρώτη σκέψη είναι πάντα η ίδια: πώς θα γίνει αυτό;

Η απάντηση του Γουόκερ είναι ακόμη πιο απλή: γίνεται.

Κάποτε, για μια χριστουγεννιάτικη φωτογράφιση στο Έσεξ, η λίστα παραγωγής περιλάμβανε είκοσι μπαλαρίνες, 250 αυγά στρουθοκαμήλου βαμμένα χρυσά, ένα κουτί με τεράστια πλαστικά χέρια, ένα δωμάτιο γεμάτο λευκές ομπρέλες, είκοσι χριστουγεννιάτικα δέντρα, τη στολή ενός λύκου, μια τεράστια κολοκύθα, ένα άλογο βαμμένο επίσης χρυσό και εκατοντάδες λάμπες.

Δεν είναι δύσκολο να καταλάβει κανείς γιατί οι φωτογραφίσεις του θυμίζουν παραμύθια. Μόνο που εδώ το παραμύθι δεν υπάρχει έτοιμο. Πρέπει πρώτα να κατασκευαστεί.

Ο κόσμος πίσω από τον φακό

Ο Γουόκερ έχει πει ότι εμπνέεται από εξαιρετικά περιβάλλοντα και ανθρώπους. Αυτό που ενδιαφέρει περισσότερο στις εικόνες του, όμως, είναι ότι δεν προσπαθεί να κάνει τη φαντασία να μοιάζει με πραγματικότητα. Κάνει ακριβώς το αντίθετο: παίρνει την πραγματικότητα και της επιτρέπει να γίνει φαντασία.

Γι’ αυτό και οι εικόνες του έχουν συχνά μια αίσθηση παλιάς εικονογράφησης, παιδικού βιβλίου, κινηματογραφικού σκηνικού και ονείρου μαζί. Υπάρχει κάτι χειροποίητο στη δουλειά του. Ακόμη και όταν η παραγωγή είναι τεράστια, η εικόνα δεν χάνει την αίσθηση ότι κάποιος κάθισε και την ονειρεύτηκε πρώτα στο μυαλό του.

Ο ίδιος δεν φαίνεται να ενδιαφέρεται να κάνει τη μόδα πιο εύκολη ή πιο ρεαλιστική. Την κάνει μεγαλύτερη. Της δίνει χώρο, χαρακτήρες, αντικείμενα και ιστορίες. Το ρούχο γίνεται ένα κομμάτι μιας μεγαλύτερης σύνθεσης και όχι απαραίτητα ο πρωταγωνιστής.

Ίσως γι’ αυτό οι φωτογραφίες του λειτουργούν ακόμη και όταν δεν ενδιαφέρεσαι καθόλου για τη μόδα της συγκεκριμένης εποχής. Δεν χρειάζεται να θυμάσαι ποια συλλογή φωτογράφισε ή ποια ήταν η σεζόν. Θυμάσαι την εικόνα.

Να μπαίνεις μέσα στη φωτογραφία

Αυτό είναι και το πιο γοητευτικό στοιχείο της δουλειάς του Τιμ Γουόκερ: σου αφήνει χώρο να μπεις μέσα.

Δεν σου λέει ακριβώς τι πρέπει να αισθανθείς. Δεν εξηγεί το αστείο. Δεν λύνει το αίνιγμα. Σου δίνει ένα τεράστιο σκηνικό και σε αφήνει να αποφασίσεις τι σημαίνει.

Και κάπως έτσι η μόδα παύει να είναι απλώς μόδα. Γίνεται μια μικρή απόδραση από την καθημερινότητα, φτιαγμένη με ανθρώπους, αντικείμενα, υφάσματα, ζώα, χρώματα και πολύ περισσότερη φαντασία απ’ όση συνήθως επιτρέπουμε στον εαυτό μας.

Ο Τιμ Γουόκερ έχει πει κάποτε κάτι που εξηγεί ίσως καλύτερα από οτιδήποτε άλλο τη δουλειά του: του αρέσει να μετατρέπει αστεία όνειρα σε αστείες φωτογραφίες.

Και αυτή ακριβώς είναι η δύναμή του. Να παίρνει μια ιδέα που θα μπορούσε να μείνει στο μυαλό κάποιου ως παιδική φαντασίωση και να την κάνει εικόνα. Να βρίσκει τα σωστά σκηνικά, τους σωστούς ανθρώπους και τα σωστά αντικείμενα και να τα βάζει όλα μαζί μέχρι να προκύψει κάτι που δεν υπήρχε πριν.

Δεν χρειάζεται να γνωρίζεις προσωπικά τον Τιμ Γουόκερ για να θέλεις να μπεις στον κόσμο του. Αρκεί να κοιτάξεις μία από τις φωτογραφίες του λίγο περισσότερο από όσο συνηθίζεις. Κάπου εκεί, ανάμεσα σε ένα χρυσό άλογο, ένα παράλογα μεγάλο αντικείμενο και ένα μοντέλο που μοιάζει να έχει ξεφύγει από τις σελίδες ενός βιβλίου, αρχίζει η ιστορία.