Για τον Pierre Cardin, η Βενετία ήταν πάντα κάτι περισσότερο από έναν αγαπημένο ιταλικό προορισμό. Ήταν ένας τόπος έμπνευσης, θεάτρου και τέχνης. Τώρα, χρόνια μετά τον θάνατο του, η σχέση αυτή αποκτά τη δική της μόνιμη διεύθυνση. Το Μουσείο Pierre Cardin εγκαινιάστηκε στη Βενετία, στο Palazzo Cardin, με μια θεαματική βραδιά που έφερε ξανά στο προσκήνιο έναν από τους πιο οραματιστές σχεδιαστές του 20ού αιώνα. Η επιλογή της στιγμής δεν ήταν τυχαία καθώς τα εγκαίνια συνέπεσαν με την 75η επέτειο του θρυλικού Beistegui Ball, του «Ball of the Century» στο Palazzo Labia. Ο νεαρός τότε δημιουργός είχε σχεδιάσει κοστούμια για τη βραδιά, όπως και εκείνο του Salvador Dalí. Ήταν μία από τις στιγμές που θα τον έβαζαν οριστικά στον διεθνή χάρτη της μόδας.

Ένα σπίτι για τη μόδα

Η ιδέα για το μουσείο ανήκει στον Rodrigo Basilicati-Cardin, ανιψιό του σχεδιαστή και επικεφαλής του οίκου. Αρχικά σκεφτόταν το Παρίσι. Τελικά, η Βενετία έμοιαζε η μόνη πιθανή επιλογή. «Η Βενετία είναι μια διεθνής πόλη, βαθιά συνδεδεμένη με τους καλλιτέχνες, τις εκθέσεις, τα πολιτιστικά γεγονότα, τη Μπιενάλε Τέχνης και Αρχιτεκτονικής, αλλά και το φεστιβάλ κινηματογράφου.  Και είναι το σπίτι μας», έχει πει.

Το Palazzo Cardin, έκτασης σχεδόν 10.800 τετραγωνικών ποδιών, αποκτήθηκε το 1981 και έχει ήδη φιλοξενήσει επίδειξη ανδρικής συλλογής του οίκου, το 2022. Σήμερα γίνεται ο χώρος όπου η μόδα συναντά την τέχνη και η προσωπική ιστορία του Cardin αποκτά νέα ζωή. Μην φανταστείτε ένα μουσείο που αφηγείται τη διαδρομή του με αυστηρή χρονολογική σειρά. Οι δημιουργίες συνυπάρχουν ελεύθερα, σαν να έχουν γεννηθεί όλες την ίδια στιγμή. Και ίσως αυτή να είναι η πιο σωστή προσέγγιση για έναν σχεδιαστή που δεν ανήκε ποτέ πραγματικά σε μία μόνο εποχή.

Περίπου 130 δημιουργίες θα παρουσιάζονται κάθε φορά, ενώ οι εκθέσεις θα ανανεώνονται ανά έξι μήνες. Το αρχείο του οίκου, ωστόσο, μοιάζει ανεξάντλητο καθώς έχουν διασωθεί περισσότερα από 30.000 κομμάτια. Τα ρούχα θα συνοδεύονται από αξεσουάρ, κοσμήματα και ζώνες, με έμφαση στα χαρακτηριστικά χρώματα, τις γεωμετρικές φόρμες και τις δομές που έκαναν ένα σχέδιο αναγνωρίσιμο ως Cardin από μακριά. Οι πίνακές του, οι προσωπικοί του χώροι και ακόμη και το δωμάτιο όπου κοιμόταν παραμένουν μέρος της αφήγησης.

Η Βενετία ως μέλλον

Η σχέση του Πιερ Καρντέν, που υπήρξε ιδιαίτερα δημοφιλής και στη χώρα μας, με τη Βενετία δεν τελειώνει στο μουσείο. Η πόλη συνεχίζει να λειτουργεί ως έμπνευση για τον οίκο, ακόμη και μετά τον θάνατο του. Στη συλλογή Fall 2026, που παρουσιάστηκε τον Μάρτιο στο Παρίσι, η απειλή της κλιματικής αλλαγής και το ενδεχόμενο μιας μελλοντικής βύθισης της Βενετίας μεταφράστηκαν σε ένα σκηνικό επιστημονικής φαντασίας. Μια εικόνα που θα μπορούσε να έχει βγει κατευθείαν από το σύμπαν του Cardin. Το Space Age ύφος του, το περίφημο Bubble dress, τα πολύχρωμα φορέματα σε ίσια γραμμή, το PVC, οι μπότες μέχρι τους μηρούς και οι γεωμετρικές φόρμες ήταν η δική του εκδοχή για το πώς θα μπορούσε να μοιάζει η ζωή (και η μόδα) αύριο.

Pierre Cardin: Ο σχεδιαστής που δεν χωρούσε σε μία εποχή

Ο Pierre Cardin πέρασε από την υψηλή ραπτική στο prêt-à-porter, από τη γυναικεία στην ανδρική μόδα, από τα ρούχα στα έπιπλα και τα γυαλιά. Δημιούργησε ένα τεράστιο δίκτυο αδειοδοτήσεων και ταξίδεψε σε όλο τον κόσμο, σε μια εποχή που η παγκοσμιοποίηση της μόδας δεν ήταν ακόμη αυτονόητη. Απελευθέρωσε το σώμα με άνετες φόρμες και έφερε διαφορετικές καταβολές στην εικόνα της μόδας, πολύ πριν αυτό θεωρηθεί αυτονόητο. Έντυσε διάσημες και απαιτητικές γυναίκες όπως η Jackie Kennedy και η Elizabeth Taylor, αλλά η πραγματική του κληρονομιά βρίσκεται στην πεποίθησή του ότι η μόδα είναι τρόπος να διαβάζεις τον κόσμο. Κάτι που μου είχε πει ο ίδιος, σε μια συνέντευξη που κάναμε στην Αθήνα, το αποδεικνύει καλύτερα από οποιαδήποτε βιογραφία.

«Η μόδα είναι τα πάντα»: Η συνέντευξή μου με τον Pierre Cardin

Ήταν χρόνια πριν όταν συναντηθήκαμε στο Γαλλικό Ινστιτούτο Αθηνών. Την προηγούμενη φορά που τον περιμέναμε, ο Pierre Cardin δεν είχε έρθει λόγω ασθένειας. Αυτή τη φορά εμφανίστηκε απευθείας από την Κίνα. Ήταν λαλίστατος, μάλλον κουρασμένος, αλλά απολύτως επαγγελματίας. Εμφανίστηκε δέκα λεπτά νωρίτερα από τους δημοσιογράφους και τους φωτογράφους. Με λευκό παντελόνι, μπλε σακάκι, γραβάτα και το χαρακτηριστικό μαντίλι στο πέτο, έδωσε μαθήματα κομψότητας, στυλ και ευγένειας. Είχε έρθει για να στηρίξει έναν καλό σκοπό, να παρουσιάσει τη θεατρικοχορευτική παράσταση «Casanova, έρωτες και ίντριγκες στη Βενετία» στην Εθνική Λυρική Σκηνή και να φύγει το επόμενο πρωί. «Ο κόσμος είναι πολύ μικρός για μένα», θα μου πει. Και δεν ήταν σχήμα λόγου.

«Αν θέλεις να είσαι σπουδαίος σχεδιαστής, δεν αρκούν τα όμορφα φορέματα»

Ο πρώτος Γάλλος σχεδιαστής που ταξίδεψε την υψηλή ραπτική στην Ιαπωνία τη δεκαετία του ’50 και ο πρώτος που λάνσαρε το prêt-à-porter τη δεκαετία του ’60, ο Cardin είχε ήδη ταξιδέψει στην Κίνα για να παρουσιάσει συλλογή και να συναντήσει υποψήφιους αγοραστές για τη φίρμα του. «Αν θέλεις να είσαι σπουδαίος σχεδιαστής, δεν αρκούν τα όμορφα φορέματα», μου είπε. «Πρέπει να προκαλείς το κοινό σου».

«Είμαι σχεδιαστής και άνθρωπος του θεάτρου»

Τι ήταν, τελικά, ο Pierre Cardin; Η απάντησή του δεν άφηνε περιθώριο για αμφιβολίες: «Είμαι σχεδιαστής και άνθρωπος του θεάτρου. Εκείνο που με ενδιαφέρει είναι να περάσω μηνύματα για την ποιότητα των ανθρώπινων σχέσεων. Αντί για ένα ντεφιλέ, προτίμησα να δείξω με πιο δημιουργικό και παραστατικό τρόπο αυτό που ήθελα να πω». Η μόδα, για εκείνον, δεν ήταν ποτέ επιφανειακή υπόθεση. «Η μόδα για μένα ήταν πάντα το βασικό στοιχείο της επιτυχίας. Τι θα κάναμε αν δεν είχαμε παπούτσια, μαγαζιά, σχεδιαστές, κομμωτές; Ανέκαθεν με ενδιέφερε η κοινωνική διάσταση της μόδας. Η φιλοσοφία και η ψυχολογία που κρύβεται πίσω απ’ ό,τι φοράμε. Για μένα η μόδα είναι τα πάντα».

Και μετά έρχεται η χαρακτηριστική, σχεδόν αφοπλιστική του παρατήρηση: «Μπορείς να καταλάβεις αν κάποιος είναι διανοούμενος ή όχι, αν είναι φτωχός, εργάτης, καλλιτέχνης, ζωγράφος, από τον ενδυματολογικό του κώδικα. Η μόδα είναι εργαλείο και ανάγκη μαζί. Ποια είναι η εθνικότητά σας; Αρκεί να δω τι φοράτε, για να το καταλάβω».

«Η Ελλάδα ήταν ο πρώτος μου προορισμός»

Για την Ελλάδα, η απάντηση του ήταν προσωπική. «Όταν έφυγα για πρώτη φορά από τη Γαλλία, η Ελλάδα ήταν ο πρώτος μου προορισμός. Έχω ιδιαίτερες σχέσεις με αρκετούς ανθρώπους εδώ». Μιλούσε για τη μόδα, αλλά κάθε τόσο επέστρεφε στο θέατρο, την τέχνη, τη διπλωματία. Σαν να μην υπήρχαν πραγματικά διαχωριστικές γραμμές ανάμεσα σε όλα όσα τον ενδιέφεραν. Άλλωστε, το θέατρο ήταν το μεγάλο του πάθος. «Στο θέατρο έχω συνεργαστεί με μεγάλους δημιουργούς, ανάμεσά τους και ο Ζαν Κοκτό. Εδώ και 40 χρόνια ασχολούμαι με την τέχνη. Μέχρι σήμερα έχω ανεβάσει 400 παραγωγές στη Γαλλία και 100 εκτός συνόρων. Το θέατρο είναι το πάθος μου. Πάντα ήθελα να γίνω ηθοποιός και χορευτής…».

«Ο κόσμος πίστευε ότι ήμουν τρελός»

Η ιστορία του Cardin ήταν πάντα ιστορία αυτοπεποίθησης. Την εποχή του πολέμου, ακόμη έφηβος, εργάστηκε στον Ερυθρό Σταυρό ως λογιστής. Στα 23 του άρχισε να δουλεύει στον Christian Dior. «Αυτό μου επέτρεψε να πετύχω μόνος μου, να μάθω να διαχειρίζομαι ό,τι έχω και φτιάχνω. Είμαι κάτοχος της επωνυμίας μου, δημιουργός και σχεδιαστής, Πρεσβευτής Καλής Θελήσεως… Είμαι άνθρωπος της περιπέτειας». Η φουτουριστική του αισθητική δεν έγινε αμέσως κατανοητή. «Ο κόσμος πίστευε ότι ήμουν τρελός και δεν ήθελαν να φορούν τα ρούχα μου», θυμόταν.

«Θέλω να πάω σε κάθε γωνιά του κόσμου»

Και το μέλλον; «Έζησα σε μια εποχή που ο άνθρωπος πήγε για πρώτη φορά στη Σελήνη. Πιστεύω ότι η αποστολή μου ήταν πάντα να είμαι πρωτοποριακός δημιουργός. Έφτιαξα την πρώτη διαστημική στολή που περπάτησε στον δρόμο. Θα συνεχίσω να είμαι πρωτοπόρος». Και ύστερα, σχεδόν σαν να περιέγραφε έναν προσωπικό χάρτη χωρίς σύνορα: «Μπορώ να ταξιδεύω κάθε μέρα. Η γη, για μένα, είναι μικρή. Θέλω να πάω σε κάθε γωνιά του κόσμου, ο κόσμος είναι πολύ μικρός στα μάτια μου. Θα μπορούσα να κάνω 40 φορές τον γύρο του κόσμου…».

Η τελευταία φράση ήταν ίσως η πιο αποκαλυπτική. «Παραδέχομαι ότι είναι πολύ δύσκολο για τον ίδιο άνθρωπο να είναι γλύπτης, καλλιτέχνης και συγγραφέας. Εγώ θα ήθελα απλώς να είμαι ο Πιερ Καρντέν». Και σήμερα, το νέο Pierre Cardin Museum στη Βενετία μοιάζει σαν η φυσική συνέχεια αυτής της δήλωσης. Ένας χώρος για έναν δημιουργό που πέρασε ολόκληρη τη ζωή του σχεδιάζοντας το αύριο.