Δίπλα της, η Πενγκ Λιγιουάν φορούσε ένα μακρύ κόκκινο φόρεμα με όρθιο γιακά και πέρλες. Οι άνδρες, όπως προβλέπει σχεδόν πάντα το πρωτόκολλο της επίσημης εξουσίας, ήταν ντυμένοι με σμόκιν. Ξαφνικά, το παντελόνι της Μελάνια Τραμπ απέκτησε πολιτική σημασία. Η εικόνα σχολιάστηκε ακριβώς επειδή, σε ένα δωμάτιο γεμάτο άνδρες με παντελόνια, το γυναικείο παντελόνι εξακολουθεί να μοιάζει με δήλωση.

Melania Trump

Η εικόνα είναι δυνατή, αλλά η ιδέα ότι το παντελόνι αποτελεί από μόνο του σύμβολο γυναικείας χειραφέτησης έχει κάτι ελαφρώς παράδοξο. Οι γυναίκες φορούν παντελόνια εδώ και δεκαετίες. Η Marlene Dietrich και η Katharine Hepburn είχαν καταλάβει ότι ένα ανδρικό κοστούμι μπορεί να είναι πολύ πιο προκλητικό από ένα αποκαλυπτικό φόρεμα. Η Bianca Jagger έκανε το λευκό κοστούμι τελετουργία. Η Hillary Clinton μετέτρεψε το pantsuit σε πολιτική στολή. Και όμως, κάθε φορά που μια γυναίκα εμφανίζεται με παντελόνι σε ένα επίσημο περιβάλλον, επιστρέφει η ίδια ερώτηση: είναι αυτό power dressing;

Ίσως η πιο ενδιαφέρουσα απάντηση ήρθε λίγες ημέρες νωρίτερα, από την Prada. Στην Άνοιξη/Καλοκαίρι 2027, η Miuccia Prada και ο Raf Simons παρουσίασαν 63 looks, όλα με πρωταγωνίστρια τη φούστα. Τυλιγμένη, πλισέ, κεντημένη, τυπωμένη, με κρύσταλλα ή πιο αυστηρή, η φούστα εμφανίστηκε σε μια εντυπωσιακή ποικιλία εκδοχών. Η συλλογή δεν αντιμετωπίζει τη φούστα ως υποχρεωτικό σύμβολο θηλυκότητας αλλά ως ένα αντικείμενο που μπορεί να αλλάζει χαρακτήρα ανάλογα με το πώς φοριέται.

Prada

Αυτό είναι πολύ πιο ενδιαφέρον από το να μετατρέπεις το παντελόνι σε ανδρική πανοπλία. Η Prada δεν προσπαθεί να κάνει τη γυναίκα να μοιάσει στον άνδρα για να της παραχωρήσει εξουσία. Παίρνει ένα κατεξοχήν γυναικείο ρούχο και του αφαιρεί την υποχρέωση να σημαίνει μόνο ένα πράγμα. Η φούστα μπορεί να είναι αυστηρή, παράξενη, πρακτική, σέξι, άβολη ή απολύτως καθημερινή. Μπορεί να φορεθεί με πουλόβερ, πουκάμισο ή σουτιέν. Δεν χρειάζεται να αποδείξει τίποτα.

Στη Fendi, η Maria Grazia Chiuri κινήθηκε επίσης πάνω στη σύγκρουση ανδρικών και γυναικείων κωδίκων, με ανοιχτά πουκάμισα, εσώρουχα που εμφανίζονται και μια πολύ συγκεκριμένη αναφορά στην ιταλική pop κουλτούρα. Το soundtrack της συλλογής έφερε το «Rumore» της Raffaella Carrà, ενώ η παρουσίαση συνδέθηκε και με τον Adriano Celentano και το περίφημο «Prisencolinensinainciusol». Η Carrà, που έκανε τον αφαλό και την κίνηση μέρος της δημόσιας εικόνας μιας γυναίκας, λειτουργεί εδώ περισσότερο ως πολιτισμική μνήμη παρά ως απλή νοσταλγική αναφορά.

Fendi

Στη Ferragamo, ο Maximilian Davis πήρε τις στολές και τα workwear της δεκαετίας του ’40 και τα έφερε αντιμέτωπα με διαφάνειες και αισθησιασμό. Η Max Mara κοίταξε τις ταξιδιώτισσες της δεκαετίας του ’30, προσθέτοντας οργάντζα σε φόρμες εργασίας και cargo γιλέκα. Στον The Attico, η Gilda Ambrosio και η Giorgia Tordini έπαιξαν με τη δημόσια, την ιδιωτική και τη μυστική ζωή μέσα από ρούχα που μεταμορφώνουν τη σιλουέτα. Και στον Moschino, όλες οι λεπτομέρειες βγήκαν στην επιφάνεια, αποκαλύπτοντας σχεδόν θεατρικά τον μηχανισμό που κάποτε δημιουργούσε την «τέλεια» γυναικεία σιλουέτα.

Ferragamo

Όλα αυτά συμβαίνουν την ίδια στιγμή που η πολιτική εξακολουθεί να ενδιαφέρεται πολύ περισσότερο για το τι επιτρέπεται να φορέσει μια γυναίκα απ’ όσο θα ήθελε να παραδεχτεί. Στην Ιταλία, η κυβέρνηση της Τζόρτζια Μελόνι ενέκρινε στις 24 Σεπτεμβρίου μέτρο που απαγορεύει το μπούρκα και το νικάμπ στα σχολεία. Η Μελόνι το παρουσίασε ως μέτρο ενσωμάτωσης και ίσων ευκαιριών. Η ρύθμιση προβλέπει επίσης κυρώσεις για παραβίαση της απαγόρευσης.

Εδώ το ρούχο παύει να είναι styling. Γίνεται νόμος. Και τότε το ερώτημα αλλάζει: πότε η απελευθέρωση μιας γυναίκας σημαίνει ότι μπορεί να επιλέγει τι θα φορέσει και πότε σημαίνει ότι το κράτος αποφασίζει τι επιτρέπεται να φορά;

Στο Αφγανιστάν, οι περιορισμοί στην ένδυση των γυναικών αποτελούν μέρος ενός πολύ ευρύτερου συστήματος περιορισμών στην καθημερινή και δημόσια ζωή. Η απόσταση ανάμεσα στη μόδα ως προσωπική έκφραση και στη μόδα ως υποχρέωση είναι τεράστια.

Prada

Το ύφασμα μπορεί όμως να γίνει και σύμβολο διεκδίκησης. Στην Αργεντινή, το πράσινο μαντίλι έγινε αναγνωρίσιμο σύμβολο του κινήματος για το δικαίωμα στην άμβλωση, περνώντας από τις διαδηλώσεις και τις συνελεύσεις στη δημόσια και πολιτική ζωή. Το 2020, η Αργεντινή νομιμοποίησε την εθελοντική διακοπή της εγκυμοσύνης. Ένα κομμάτι ύφασμα που δεν έλεγε τι πρέπει να φορέσει μια γυναίκα, αλλά ότι πρέπει να έχει το δικαίωμα να αποφασίζει για τη ζωή της.

Και υπάρχει μια ακόμη ειρωνεία, αυτή τη φορά μέσα στην ίδια τη βιομηχανία της μόδας. Σύμφωνα με τη Διεθνή Οργάνωση Εργασίας, σχεδόν το 60% των εργαζομένων παγκοσμίως στη βιομηχανία ένδυσης είναι γυναίκες. Η ILO επισημαίνει επίσης ότι πολλές γυναίκες συγκεντρώνονται στις χαμηλότερες βαθμίδες της εφοδιαστικής αλυσίδας, συχνά σε πιο επισφαλείς και λιγότερο προστατευμένες μορφές εργασίας.

Fendi

Οπότε, όσο συζητάμε αν η Μελάνια Τραμπ έκανε μια δήλωση ισχύος με το Dolce & Gabbana παντελόνι της ή αν η Prada ξαναέβαλε τη φούστα στο επίκεντρο, υπάρχει μια γυναίκα κάπου αλλού που μπορεί να έραψε ένα τέτοιο ρούχο χωρίς να έχει την ίδια δυνατότητα να αποφασίσει για τη δική της ζωή.

Ίσως λοιπόν η πραγματική πολιτική της μόδας να μην βρίσκεται τελικά στο παντελόνι της Μελάνια ούτε στη φούστα της Prada. Βρίσκεται στην απόσταση ανάμεσα στη γυναίκα που επιλέγει τι θα φορέσει και στη γυναίκα που δεν έχει την ίδια δυνατότητα να επιλέξει.

Η φούστα δεν είναι υποταγή. Το παντελόνι δεν είναι εξουσία. Ένα ρούχο μπορεί να γίνει σύμβολο, αλλά δεν μπορεί μόνο του να αποδείξει την ελευθερία εκείνης που το φορά. Η πραγματική ελευθερία αρχίζει πριν από τον καθρέφτη: από το δικαίωμα μιας γυναίκας να αποφασίζει για το σώμα της, τη δουλειά της, τα χρήματά της και τη ζωή της. Και τότε, επιτέλους, η επιλογή ανάμεσα σε φούστα και παντελόνι μπορεί να είναι απλώς θέμα μόδας.