Για πολλούς από εσάς, η εικόνα μιας γιρλάντας, λαμπερών φωτών ή ενός αγαπημένου κεραμικού Άγιου Βασίλη που παραμένει στη θέση του μετά τις γιορτές μοιάζει παράταιρη, σαν να φοράτε μπουφάν για σκι τον Ιούλιο. Κι όμως, χιλιάδες άνθρωποι κάνουν ακριβώς αυτό: αφήνουν το χριστουγεννιάτικο δέντρο στημένο, κρατάνε τα στεφάνια στις πόρτες για μήνες μετά τις γιορτές. Τα κοινωνικά δίκτυα είναι γεμάτα με φωτογραφίες από «δωμάτια Χριστουγέννων όλο τον χρόνο», ενώ άλλοι παραδέχονται σιωπηλά ότι ντρέπονται επειδή δεν ξεστόλισαν το χριστουγεννιάτικο δέντρο μέχρι τις 7 Ιανουαρίου. Αλλά είναι όντως περίεργο; Ή μήπως το ίδιο το ερώτημα αποκαλύπτει αδιερεύνητες παραδοχές για τον χρόνο, το συναίσθημα και την ψυχική υγεία;

Διαβάστε ακόμη: Πότε ξεστολίζουμε το χριστουγεννιάτικο δέντρο για να πάει καλά το 2026: Οδηγίες και συμβουλές

Οι ψυχολόγοι μελετούν το νόημα που αποδίδουμε στις τελετουργίες, στα σύμβολα και στα περιβαλλοντικά ερεθίσματα. Αυτό που προκύπτει δεν είναι μια απλή απάντηση ναι ή όχι, αλλά ένα σύνθετο πορτρέτο ανθρώπινης συμπεριφοράς, ριζωμένο στην ταυτότητα, την προσκόλληση, την ανθεκτικότητα και το πολιτισμικό πλαίσιο. Το άρθρο αυτό ξεκαθαρίζει τι πραγματικά διακυβεύεται όταν επιλέγετε να ζείτε με γιορτινά φώτα όλο τον χρόνο.

Διαβάστε ακόμη: Τι αποκαλύπτει το χριστουγεννιάτικο δέντρο σας για την προσωπικότητά σας

Η ψυχολογία των περιβαλλοντικών ερεθισμάτων: γιατί τα στολίδια έχουν μεγαλύτερη σημασία απ’ όσο νομίζετε

Ο χώρος γύρω σας δεν είναι ουδέτερο σκηνικό. Διαμορφώνει τη διάθεση, τη μνήμη και τη συμπεριφορά σας. Οι περιβαλλοντικοί ψυχολόγοι μιλούν για τη «θεωρία των δυνατοτήτων»: τα αντικείμενα και οι χώροι σηματοδοτούν δυνατότητες δράσης και συναισθήματος. Ένα φωτισμένο δέντρο δεν καταλαμβάνει απλώς χώρο, ενεργοποιεί νευρωνικά μονοπάτια που συνδέονται με ζεστασιά, ασφάλεια, γενναιοδωρία και αίσθηση του ανήκειν, ειδικά αν οι πρώιμες θετικές σας αναμνήσεις είναι δεμένες με τον Δεκέμβριο.

Τα γιορτινά στολίδια λειτουργούν ως συναισθηματική άγκυρα. Δεν προκαλούν ευτυχία από μόνα τους, αλλά επανενεργοποιούν αξιόπιστα συνδεδεμένα νευρωνικά δίκτυα. Για εσάς που αναρρώνετε από κατάθλιψη, αυτή η σταθερότητα μπορεί να είναι γειωτική. Για εσάς που πενθείτε, μπορεί να διατηρεί τη συνέχεια με ένα αγαπημένο πρόσωπο που λάτρευε τα Χριστούγεννα. Το να τα απορρίπτετε ως «απλή ακαταστασία» αγνοεί το πόσο βαθιά ο εγκέφαλος βασίζεται στη συνέχεια των αισθήσεων.

Μελέτες απεικόνισης εγκεφάλου δείχνουν ότι η θέαση προσωπικά σημαντικών εποχικών εικόνων αυξάνει τη δραστηριότητα σε περιοχές που σχετίζονται με τη μνήμη ζωής και τη λήψη αποφάσεων βάσει αξιών. Με άλλα λόγια, το να κρατάτε ένα στολίδι σπάνια είναι τυχαίο, συχνά αποτελεί μια ήσυχη πράξη αυτορρύθμισης.

Όταν δεν είναι «περίεργο» είναι προσαρμοστικό: τέσσερις έγκυροι ψυχολογικοί λόγοι

Αυτό που σε άλλους φαίνεται εκκεντρικό μπορεί να αντικατοπτρίζει σκόπιμη, τεκμηριωμένη αντιμετώπιση. Τέσσερις συχνές και κλινικά παρατηρημένες αιτίες είναι:

  • Ενσωμάτωση πένθους: Αν χάσατε ένα μέλος της οικογένειας κοντά στις γιορτές ή αν τα τελευταία κοινά Χριστούγεννα είχαν βαθιά σημασία, το κατέβασμα των στολιδιών μπορεί να βιώνεται σαν διαγραφή ιερών στιγμών. Η διατήρηση συμβολικών αντικειμένων βοηθά στη «συνέχιση δεσμών», έννοια καλά τεκμηριωμένη στην έρευνα πένθους.
  • Αισθητηριακή ρύθμιση: Αν ζείτε με αυτισμό, ΔΕΠΥ ή αγχώδεις διαταραχές, τα σταθερά οπτικά σημεία αναφοράς μειώνουν το γνωστικό φορτίο. Ένα γνώριμο μοτίβο φωτισμού προσφέρει προβλεψιμότητα.
  • Αντιστάθμιση εποχικής εξάντλησης: Στα βόρεια γεωγραφικά πλάτη, η έλλειψη φωτός συνδέεται με χαμηλή διάθεση. Τα ζεστά, φωτεινά στοιχεία μπορούν να λειτουργήσουν ως μη φαρμακευτική υποστήριξη φωτοθεραπείας, ακόμη και εκτός χειμώνα.
  • Επιβεβαίωση ταυτότητας: Αν μεγαλώσατε σε μη υποστηρικτικό περιβάλλον, τα Χριστούγεννα ίσως ήταν από τις λίγες στιγμές αποδοχής ή η πρώτη γιορτή που ζήσατε αυθεντικά με «εκλεκτή οικογένεια». Η διατήρηση στολισμού επιβεβαιώνει μια κερδισμένη αίσθηση του ανήκειν.

Συμβουλή: Αν κρατάτε στολίδια όλο τον χρόνο, αναλογιστείτε ποια είναι ουσιώδη και γιατί. Η πρόθεση μετατρέπει τη συνήθεια σε νόημα.

Πότε υπάρχει λόγος ανησυχίας: διάκριση προτίμησης από δυσφορία;

Οι κλινικοί ψυχολόγοι τονίζουν ότι το κλειδί είναι το πλαίσιο όχι η διάρκεια. Το ερώτημα δεν είναι «πόσο καιρό είναι στημένα;», αλλά «ποια λειτουργία εξυπηρετούν και σας ωφελεί;».

Προσαρμοστικό μοτίβο: Οι ψυχολόγοι δεν κοιτάζουν το αντικείμενο (π.χ. τα χριστουγεννιάτικα στολίδια), αλλά τον ρόλο που παίζει στη ζωή σας. Αυτό σημαίνει ότι ο στολισμός λειτουργεί υπέρ σας, όχι εναντίον σας. Όταν βλέπετε τα στολίδια νιώθετε ηρεμία, χαρά, τρυφερότητα ή οικειότητα, σας φέρνει πιο κοντά σε ανθρώπους, σας εμπνέει να δημιουργήσετε. Τα στολίδια δεν αντικαθιστούν τη ζωή, απλώς τη συνοδεύουν. Αν σας ρωτήσουν «γιατί τα κρατάτε;», μπορείτε να πείτε:
«Μου θυμίζουν κάτι όμορφο», «Με ηρεμούν», «Έχουν συναισθηματική αξία», χωρίς θυμό, χωρίς άμυνα.

Δυνητικά ανησυχητικό μοτίβο: Νιώθετε ότι δεν γίνεται να αλλάξει τίποτα και το ενδεχόμενο αλλαγής σας προκαλεί έντονη δυσφορία. Ο στολισμός γίνεται τρόπος να μην αγγίξετε κάτι άλλο: πένθος που δεν έχει δουλευτεί, μοναξιά, σύγκρουση, φόβο αλλαγής στη ζωή. Αν τα στολίδια αρχίζουν να σας απομονώνουν («δεν θέλω να έρθει κανείς σπίτι»), να σας κοστίζουν χρήματα που δεν έχετε ή αντικαθιστούν σχέσεις ή δραστηριότητες, αν δυσκολεύεστε να απαντήσετε όταν σας ρωτούν γιατι κρατάτε τα στολίδια ή απαντάτε επιθετικά ή λέτε μόνο «έτσι» και θυμώνετε αυτό δείχνει ότι χρειάζεται προσοχή.

Τίποτα από αυτά δεν αξιολογείται μεμονωμένα. Συνεκτιμώνται ύπνος, ενέργεια, συγκέντρωση και σχέσεις και όχι τα στολίδια καθαυτά.

Photo credit: iStock