Ίσως σας έχουν πει ότι «ήταν απλώς ένα ζώο». Κι όμως, εσείς ξέρετε πως δεν ήταν έτσι. Ήταν η σταθερή σας παρουσία, η παρηγοριά στις δύσκολες μέρες, η χαρά στις μικρές στιγμές. Η απώλεια ενός κατοικίδιου δεν είναι μια απλή λύπη, είναι ένα βαθύ και συχνά αόρατο πένθος. Για κάποιους ανθρώπους, ο πόνος που νιώθουν όταν χάνουν ένα ζώο είναι ισχυρότερος από εκείνον που ένιωσαν όταν έχασαν έναν άνθρωπο. Το 43% των Ελλήνων δήλωσαν το 2022 πως έχουν κάποιο κατοικίδιο ζώο. Για τους περισσότερους ιδιοκτήτες, αυτά τα ζώα δεν είναι αξεσουάρ, είναι μέλη της οικογένειας, έμπιστοι σύντροφοι και, συχνά, η βασική πηγή καθημερινής παρηγοριάς.

Διαβάστε ακόμη: Κοιμάστε με το κατοικίδιό σας; Η ψυχολογία αποκαλύπτει 7 χαρακτηριστικά σας

Κι όμως, όταν ένα αγαπημένο ζώο πεθαίνει, το πένθος που ακολουθεί συχνά δεν αναγνωρίζεται. Αυτό το φαινόμενο είναι γνωστό ως πένθος για κατοικίδιο (pet grief). Μια διεθνής επιστημονική μελέτη έρχεται να επιβεβαιώσει αυτό που ήδη νιώθετε: ο πόνος σας είναι πραγματικός και αξίζει αναγνώριση.

Όταν η απώλεια ενός ζώου πονά πολύ

Η έρευνα του Πανεπιστημίου Flinders καταρρίπτει την αντίληψη ότι το πένθος για τα ζώα είναι «δεύτερης κατηγορίας». Πολλοί περιγράφουν τον θάνατο του κατοικίδιού τους ως σπαρακτικό, μερικές φορές πιο οδυνηρό από την απώλεια ανθρώπινου συγγενή. Τα ζώα δεν ήταν απλώς κατοικίδια, ήταν φίλοι, σύντροφοι και οικογένεια.
Βασισμένοι σε έρευνες και συνεντεύξεις με 667 ιδιοκτήτες κατοικιδίων στο Ηνωμένο Βασίλειο, οι ερευνητές διαπίστωσαν ότι η απώλεια ενός ζώου περιγράφεται συχνά ως «σπαρακτική» και «καταστροφική». Ορισμένοι συμμετέχοντες δήλωσαν ότι ήταν πιο επώδυνη από την απώλεια ανθρώπινου συγγενή.

Διαβάστε ακόμη: Άφησε η Diane Keaton 5 εκατ. δολάρια στον σκύλο της; Η αλήθεια πίσω από τη φήμη

«Πολλοί άνθρωποι μιλούσαν για τα κατοικίδιά τους ως καλύτερους φίλους, αδελφές ψυχές ή μέλη της οικογένειας», αναφέρει ο καθηγητής Damien Riggs από το Πανεπιστήμιο Flinders. «Το πένθος τους ήταν συντριπτικό και μακροχρόνιο, αλλά συχνά κρυφό ή υποτιμημένο».

Τα ευρήματα, που δημοσιεύθηκαν στο επιστημονικό περιοδικό Death Studies, επιβεβαιώνουν προηγούμενες έρευνες: περίπου το 30% των ιδιοκτητών κατοικιδίων βιώνουν έντονο πένθος μετά τον θάνατο του ζώου τους, με συμπτώματα παρόμοια με εκείνα της ανθρώπινης απώλειας.

Κατά τη διάρκεια της COVID-19, οι περιορισμοί άλλαξαν δραματικά τον τρόπο με τον οποίο οι ιδιοκτήτες ενός κατοικιδίου είπαν «αντίο». Κάποιοι παραδώσαν το ζώο τους στον κτηνίατρο χωρίς να είναι παρόντες στις τελευταίες του στιγμές. Αυτή η εμπειρία άφησε βαθιά τραύματα, ενισχύοντας το αίσθημα απώλειας και ενοχής. Όσοι ζούσαν με ηλικιωμένα ή άρρωστα κατοικίδια, ο πόνος άρχισε πολύ πριν τον θάνατο. Το άγχος της αναμονής, οι άγρυπνες νύχτες και ο φόβος της απώλειας έγιναν μέρος της καθημερινότητας, δημιουργώντας ένα έντονο προαναμενόμενο πένθος.

Οι ερευνητές υπογραμμίζουν την ανάγκη να αναγνωριστεί επίσημα το πένθος για τα ζώα

Οι συγγραφείς της μελέτης προτείνουν όρους όπως «πένθος εστιασμένο στο ζώο» αντί για τον πιο ψυχρό «πένθος για κατοικίδιο». Ο στόχος δεν είναι γλωσσικός, αλλά κοινωνικός: να αλλάξει ο τρόπος με τον οποίο οι επαγγελματίες υγείας, οι χώροι εργασίας και η κοινωνία αντιμετωπίζουν αυτές τις απώλειες.

Με την κατοχή ζώων να βρίσκεται σε ιστορικά υψηλά επίπεδα και τους δεσμούς να έχουν ενισχυθεί μέσα από την κοινή απομόνωση, οι ερευνητές υποστηρίζουν ότι ήρθε η ώρα να επανεξεταστεί η ιδέα πως το πένθος αφορά μόνο ανθρώπινες απώλειες. Τα αυξανόμενα επιστημονικά δεδομένα δείχνουν ότι η αναγνώριση και η στήριξη, τα ίδια στοιχεία που βοηθούν σε κάθε μορφή πένθους, είναι εξίσου σημαντικά, ακόμη κι όταν εκείνος που χάθηκε είχε τέσσερα πόδια.

Photo credit: iStock