Κάποιοι άνθρωποι φαίνεται να έχουν την εντυπωσιακή ικανότητα να ξεπερνούν τις αποτυχίες και να διατηρούν τη θετική τους στάση. Την ίδια στιγμή, ακόμη και οι πιο σίγουροι από εμάς, μπορεί να νιώσουμε συντετριμμένοι όταν χάνουμε τη δουλειά των ονείρων μας ή όταν μας κάνουν «ghosting» σε ένα πολλά υποσχόμενο ραντεβού.

Η διαφορά ανάμεσα σε όσους ανακάμπτουν από τέτοιες απογοητεύσεις και σε όσους διαλύονται δεν είναι το πόσο συχνά τις έχουν βιώσει, εξηγεί ο Πάτροκλος Παπαδάκης, ψυχολόγος. Είναι ο τρόπος με τον οποίο ερμηνεύουν αυτές τις αποτυχίες.

«Σχεδόν όλοι θα βιώσουν αποτυχία κάποια στιγμή», λέει ο ψυχολόγος. Όταν όμως τα πράγματα πάνε στραβά (όπως αναπόφευκτα συμβαίνει), έχετε δύο επιλογές: να αφήσετε την εμπειρία να σας καταβάλει ή να τη χρησιμοποιήσετε ως καύσιμο για να επιστρέψετε πιο δυνατοί. Φυσικά, το δεύτερο είναι πιο εύκολο να ειπωθεί παρά να γίνει. Γι’ αυτό ζητήσαμε από ειδικούς μερικούς ρεαλιστικούς τρόπους για να καλλιεργήσετε την ανθεκτικότητα και να σταματήσετε να αφήνετε τις απογοητεύσεις να σας ορίζουν.

1. Αποσπάστε την προσοχή σας με μια «εύκολη νίκη»

Μια κακή στιγμή, μια παρουσίαση που δεν πήγε καλά ή μια προαγωγή που δόθηκε σε κάποιον άλλον, μπορεί γρήγορα να μετατραπεί σε «απόδειξη» ανικανότητας: Μήπως δεν είμαι τόσο ικανός όσο νόμιζα; Μήπως δεν κάνω για αυτή τη δουλειά;

Είναι σημαντικό να σπάσετε αυτόν τον κύκλο αυτοαμφισβήτησης όσο η πληγή είναι ακόμη φρέσκια. Πώς; «Αποσπώντας την προσοχή σας με απλές δραστηριότητες που σας κάνουν να νιώθετε ότι καταφέρνετε κάτι», λέει ο ειδικός.

Δοκιμάστε μικρές, διαχειρίσιμες ενέργειες: τελειώστε τα πιάτα, βγείτε για ένα σύντομο τρέξιμο, τακτοποιήστε τα email σας. Αυτό δημιουργεί αρκετή ορμή ώστε να «ξεκολλήσετε» από τις αρνητικές σκέψεις και να επανεξετάσετε αργότερα την κατάσταση με πιο λογική και συμπονετική ματιά.

2. Θυμηθείτε τα προηγούμενα επιτεύγματά σας, μικρά ή μεγάλα

Την επόμενη φορά που θα κολλάτε σε αυτό που δεν καταφέρατε, υπενθυμίστε στον εαυτό σας όλα όσα έχετε πετύχει: από τα πρώτα σας 5 χλμ, μέχρι μια συνταγή που εντυπωσίασε φίλους ή μια συνέντευξη για μια σημαντική θέση (ακόμη κι αν δεν πήρατε τελικά τη δουλειά).

«Μπορεί να είναι μικρές ή μεγάλες νίκες», λέει ο Πάτροκλος Παπαδάκης. Το σημαντικό είναι να θυμάστε ότι έχετε αντιμετωπίσει δυσκολίες και τα έχετε καταφέρει και μπορείτε να το κάνετε ξανά.

3. Δώστε στον εαυτό σας άδεια να μην είναι τέλειος

Το να είστε ο αυστηρότερος κριτής του εαυτού σας δεν θα σας «παρακινήσει» να τα πάτε καλύτερα την επόμενη φορά, όσο τελειομανείς κι αν είστε. Αντίθετα, συχνά έχει το αντίθετο αποτέλεσμα: σας αφήνει πιο αποθαρρυμένους και ανασφαλείς.

Ένας πιο παραγωγικός (και πιο ευγενικός) τρόπος να χτίσετε ανθεκτικότητα είναι να συγχωρήσετε τον εαυτό σας. Αυτό βοηθά να απελευθερωθείτε από την ντροπή και την απογοήτευση που σας κρατούν στάσιμους.

Για κάποιους, αυτό σημαίνει να αποδεχτούν ότι η «αποτυχία» οφειλόταν σε παράγοντες εκτός ελέγχου τους, όχι σε κάποιο εγγενές ελάττωμα. Για άλλους, σημαίνει να χαλαρώσουν τις εξωπραγματικές προσδοκίες και να αποδεχτούν ότι το «αρκετά καλό» είναι πράγματι αρκετό.

4. Χρησιμοποιήστε τις «μικρο-αποτυχίες» για να μάθετε ότι είναι ΟΚ να αποτυγχάνετε

Κανείς δεν απολαμβάνει την αποτυχία. Ωστόσο, μπορείτε να μάθετε να τη διαχειρίζεστε. Τα λάθη σε καταστάσεις χαμηλού ρίσκου μπορούν να κάνουν τις μεγαλύτερες αποτυχίες πιο εύκολες.

Η ιδέα βασίζεται στην επιστημονικά τεκμηριωμένη «θεραπεία έκθεσης», που σας ωθεί ελαφρώς έξω από τη ζώνη άνεσής σας, ώστε να εξασκηθείτε στο να αντέχετε τη δυσφορία του να μην πετυχαίνετε κάτι τέλεια, εξηγεί ο ειδικός.

Δοκιμάστε ένα άθλημα στο οποίο δεν είστε καλοί, όπως τένις, και παρατηρήστε πώς νιώθετε όταν χάνετε συνεχώς την μπάλα. Ή επιχειρήστε να ψήσετε γλυκά από το μηδέν, ακόμη κι αν καταλήξετε με υπερβολικά αλμυρά muffins. Ο στόχος δεν είναι η τελειότητα αλλά να βιώσετε την αποτυχία σε μικρές δόσεις και να συνειδητοποιήσετε ότι δεν είναι το τέλος του κόσμου.

5. Βγάλτε τη λέξη «αποτυχία» από το λεξιλόγιό σας

Αν βλέπετε συνεχώς τις εμπειρίες σας ως «αποτυχίες», θα διστάζετε να δοκιμάζετε νέα πράγματα. Οι ειδικοί προτείνουν να επαναπλαισιώσετε αυτές τις στιγμές ως ουδέτερα μαθήματα ζωής. Η θετική αναπλαισίωση δεν γίνεται από τη μια μέρα στην άλλη. Όμως, μόλις αποδεχτείτε ότι κάτι δεν πήγε όπως θέλατε, μπορείτε να στραφείτε στο επόμενο βήμα. Ρωτήστε τον εαυτό σας:

«Τι έμαθα από αυτό;»

«Υπάρχει κάτι που θα μπορούσα να κάνω διαφορετικά;»

Αντί για:

«Γιατί δεν τα καταφέρνω ποτέ;»

«Πώς το κατέστρεψα έτσι;»

Η μετατόπιση της προσοχής στα επόμενα βήματα μπορεί να μετατρέψει την ήττα σε αίσθηση ελέγχου και αισιοδοξίας. Και αυτό, σύμφωνα με τον ειδικό, είναι η ουσία της πραγματικής ανθεκτικότητας:

«Δεν αφορά το ότι αποφεύγετε την αποτυχία», τονίζει. «Αφορά το να αναγνωρίζετε ότι οι δυσκολίες συμβαίνουν και ότι δεν καθορίζουν την αξία σας».

Photo credit: iStock