Τις τελευταίες ημέρες, όλοι οι φίλοι μας στο Instagram μοιάζουν με την Bonnie Tyler. Άλλοι μας θυμίζουν τον David Hasselhoff στον “Ιππότη της Ασφάλτου”. Η χαρακτηριστική υπερβολή των ’80s κατακτά τα feeds. Αρκεί μία selfie και ένα AI prompt. Διασκεδαστικό, εύκολο και, όπως συμβαίνει σχεδόν πάντα με τα viral trends, δύσκολο να αγνοηθεί.

Μπορείτε να διαβάσετε επίσης: Ελευθερία Ζούρου: “Ελπίζω να πουν ότι είμαι η Dragon που πραγματικά άκουγε”

Μας μοιάζει απλό, στιγμιαίο και άκακο. Κι όμως. Η διαδικασία που βρίσκεται από πίσω από την μεταμόρφωση μας σε Janet Jackson είναι περίπλοκη και ιδιαίτερα απαιτητική σε πόρους. Η retro αισθητική μπορεί να μοιάζει αθώα στην οθόνη, όμως για να παραχθεί χρειάζεται υπολογιστική ισχύ, ηλεκτρική ενέργεια, συστήματα ψύξης και έναν ολόκληρο υλικοτεχνικό μηχανισμό που παραμένει αόρατος στον χρήστη. Ένα AI-generated πορτρέτο δεν βρίσκεται πραγματικά στο cloud με την αφηρημένη έννοια που έχουμε συνηθίσει να χρησιμοποιούμε. Κάπου υπάρχει ένας φυσικός χώρος γεμάτος servers που δουλεύουν για να ανταποκριθούν στα αιτήματά μας. Και όσο περισσότεροι άνθρωποι ζητούν από τα ίδια συστήματα να δημιουργήσουν εικόνες, τόσο μεγαλώνει η ανάγκη για ενέργεια.

Έρευνα του Carnegie Mellon University και του Hugging Face έχει υπολογίσει ότι η παραγωγή μιας εικόνας μέσω AI μπορεί να απαιτεί από περίπου 0,01 έως 0,29 κιλοβατώρες ηλεκτρικής ενέργειας, ανάλογα με το μοντέλο και τη διαδικασία. Μία εικόνα από μόνη της δεν αποτελεί φυσικά περιβαλλοντική καταστροφή. Το πρόβλημα αρχίζει όταν η πρακτική εφαρμόζεται από εκατομμύρια ανθρώπους ταυτόχρονα. Μία selfie γίνεται πέντε εκδοχές, οι πέντε γίνονται δέκα και ένα trend που μπορεί να διαρκέσει λιγότερο από μία εβδομάδα μεταφράζεται σε τεράστιο όγκο εργασίας και ενέργειας.

Η αύξηση της ζήτησης για data centres είναι ήδη ένα από τα μεγαλύτερα ζητήματα της εποχής της τεχνητής νοημοσύνης. Σύμφωνα με στοιχεία, η κατανάλωση ηλεκτρικής ενέργειας των data centres παγκοσμίως αναμένεται να αυξηθεί δραστικά έως το 2030, καθώς η AI γίνεται ολοένα πιο ενσωματωμένη στις καθημερινές ψηφιακές υπηρεσίες. Και δεν πρόκειται μόνο για την εκπαίδευση των μοντέλων. Κάθε φορά που ζητάμε από ένα σύστημα να δημιουργήσει μια νέα εικόνα, να την αλλάξει, να την κάνει πιο ρεαλιστική ή να δοκιμάσει μια ακόμη εκδοχή, απαιτείται νέα υπολογιστική διαδικασία.

Υπάρχει όμως και ένας δεύτερος πόρος που σπάνια σκεφτόμαστε όταν κοιτάζουμε μια AI εικόνα. Το νερό. Οι υπολογιστές στους οποίους πραγματοποιούνται αυτές οι διαδικασίες παράγουν μεγάλες ποσότητες θερμότητας και τα data centres χρειάζονται συστήματα ψύξης για να λειτουργούν. Ορισμένα από αυτά βασίζονται σε σημαντικές ποσότητες νερού. Έτσι, πίσω από μια εικόνα που δημιουργείται μέσα σε λίγα δευτερόλεπτα υπάρχει μια διαδικασία που δεν είναι καθόλου άυλη.

Η ίδια αντίφαση εμφανίζεται και στο hardware που προϋποθέτει εξόρυξη πρώτων υλών, παραγωγή ημιαγωγών, εργοστάσια, μεταφορές και μια σύνθετη παγκόσμια εφοδιαστική αλυσίδα. Η τεχνητή νοημοσύνη μπορεί να μοιάζει με καθαρά ψηφιακή τεχνολογία, αλλά η υποδομή της είναι απολύτως υλική. Το ερώτημα, επομένως, δεν είναι αν πρέπει να σταματήσουμε να χρησιμοποιούμε την τεχνητή νοημοσύνη. Αυτό θα ήταν υπερβολικά απλοϊκό. Η AI μπορεί να είναι εξαιρετικά χρήσιμη για την εργασία, την έρευνα, την εκπαίδευση και αμέτρητες άλλες εφαρμογές. Ίσως όμως αξίζει να αναρωτηθούμε αν χρειάζεται πραγματικά να δημιουργήσουμε δεκαπέντε διαφορετικές εκδοχές του εαυτού μας με μαλλιά σαν της Farrah Fawcett χωρίς κανένα πρακτικό λόγο.

Το πιο ειρωνικό είναι ότι το συγκεκριμένο trend πιθανότατα θα εξαφανιστεί πολύ γρήγορα. Τα ’80s θα αντικατασταθούν από κάποιο άλλο αισθητικό παιχνίδι, μια νέα εφαρμογή θα γίνει viral και η προηγούμενη θα ξεχαστεί. Η υποδομή, όμως, που βρίσκεται από πίσω δεν εξαφανίζεται μαζί με το trend. Οι servers συνεχίζουν να λειτουργούν, τα data centres συνεχίζουν να καταναλώνουν ενέργεια και νερό και η ζήτηση για περισσότερη υπολογιστική ισχύ συνεχίζει να αυξάνεται. Ίσως, λοιπόν, η πιο σύγχρονη εκδοχή του digital literacy να κρίνουμε πότε αξίζει να χρησιμοποιήσουμε την τεχνητή νοημοσύνη. Κι αυτό είναι ευθύνη όλων μας.

Photo Credits: @tuya_miari