«Η πρώτη λέξη που έχω στο μυαλό μου όταν σχεδιάζω είναι η ελευθερία». Ο Άγγελος Τσακίρης μιλά στο The Fashion Bible Connections και τη Σάντυ Τσαντάκη για ρούχα που αποκτούν ζωή πάνω στο σώμα, για χειροποίητες δημιουργίες που χρειάζονται μήνες δουλειάς και για μια ελληνική μόδα που παλεύει με λίγα χέρια, γίνεται άθλος που απαιτεί μεγάλη επιμονή. Από το Σουφλί και το μετάξι μέχρι το νέο του κατάστημα στην Καρνεάδου, εξηγεί γιατί το δυσκολότερο σήμερα δεν είναι να έχεις μια ιδέα, αλλά να καταφέρεις να την κατασκευάσεις.

Ο Άγγελος Τσακίρης περιγράφει χωρίς ωραιοποιήσεις την πραγματικότητα του σύγχρονου Έλληνα σχεδιαστή. Μιλά για την έλλειψη τεχνιτών, τη σημασία του χειροποίητου, το γιατί ένα ρούχο δεν μπορεί να κριθεί από μια φωτογραφία και για τη φιλοδοξία να δει τη δουλειά του να ταξιδεύει έξω από τα ελληνικά σύνορα. Δάσκαλος του ο Χάρης Χουρμούζης από το απόλυτο σχεδιαστικό δίδυμο του παρελθόντος, Χάρης & Άγγελος.

Δείτε ακόμη: Τhe Fashion Bible Connections Sophie Deloudi: “Στα μαγιό δεν υπάρχει αυτό που λέμε one size fits all”

Άγγελε καλωσόρισες στη Βίβλο της Μόδας.

Σάντυ μου καλώς σε βρήκα. Καλώς σε βρήκα στον καινούργιο μου χώρο εδώ στην Καρνεάδου 22, στο καινούργιο μου κατάστημα. Χαίρομαι πολύ που είσαι εδώ.

Πώς την πήρες την απόφαση;

Ήταν μια ανάγκη η οποία δημιουργήθηκε από τις πελάτισσες που ήθελαν να τα βλέπουν πιο συχνά σε βιτρίνα και το αποφάσισα και το έκανα και αυτό το βήμα.

Και μέσα σε αυτές τις μέρες τι βλέπεις, τι παρατηρείς, τι συμβαίνει;

Αρχικά ξέρεις κάτι, όταν είσαι στη βιτρίνα παρατηρείς τον κόσμο πώς κινείται, πώς ντύνεται, πώς συμπεριφέρεται. Και αυτό είναι η αλήθεια ότι σε βοηθάει και εσένα ακόμη περισσότερο στις συλλογές σου μετά.

Οπότε όταν είχες φτιάξει τη συλλογή που βλέπουμε τώρα, δεν είχες στο μυαλό σου ή το είχες πάντα στο μυαλό σου ότι ήθελες και αυτή τη βιτρίνα στο φως;

Το ήθελα. Η αλήθεια είναι ότι το ήθελα, το έψαχνα και νομίζω πως τώρα ήρθε η κατάλληλη στιγμή και το πλήρωμα του χρόνου για να συμβεί και αυτό.

Και αν σου ζητήσω Άγγελε να γυρίσουμε πίσω και να μου πεις για αυτή τη Βίβλο της ελληνικής μόδας, ποια είναι πρώτη ανάμνηση που έχεις; Η πρώτη ανάμνηση.

Η πρώτη ανάμνηση είναι όταν έβλεπα ως παιδάκι και εγώ τη γιαγιά μου να, να ράβει, να κεντάει, να υφαίνει. Ήτανε μοδίστρα η γιαγιά μου, οπότε μάλλον πήρα το ερέθισμα και το μικρόβιο από εκείνη και έτσι είμαι εδώ σήμερα.

Δείτε ακόμη: Τhe Fashion Bible Connections | CALLISTA: Ελένη Κωνσταντινίδου και Σίλια Σιγαλού «Δεν υπάρχει μηχανή, υπάρχουν χέρια»

Και η πιο πρόσφατη επαγγελματικά πια σαν ανάμνηση, σαν σχεδιαστής;

Νομίζω όταν έκανα την πρώτη μου συλλογή. Όταν έκανα τη πρώτη συλλογή με θέμα που είχαμε τον Juan Miro, που είχες φορέσει και στις Ιστορίες Μόδας, που ήσουνα εξαιρετική. Νομίζω ήταν αυτή η πρώτη μου στιγμή.

Τι πιστεύεις ότι θα σου έλεγε η γιαγιά για τα ρούχα που έφτιαχνες, που έφτιαξες;

Θα τρελαινόταν. Θα της άρεσε πάρα πολύ διότι είναι όλα χειροποίητα, είναι όλα στο χέρι, είναι ζωγραφισμένα, είναι κεντημένα, έχουνε την κομψότητα που εκπέμπουν, έχουν ουσία. Πιστεύω θα της άρεσε πάρα πολύ.

Αυτό το χειροποίητο Άγγελε, στην πράξη, έχει συναίσθημα, το να γίνει όμως σήμερα κάτι που ξεκινάει από το μηδέν και να κατασκευαστεί και να έχει και ελληνικότητα, πώς συμβαίνει; Πόσο εύκολο ή δύσκολο είναι στα αλήθεια;

Κοίταξε εύκολο είναι να το συλλάβεις σαν ιδέα, σαν καλλιτέχνης και να οραματιστείς τη συλλογή σου, πώς θέλεις να είναι η ιδέα σου γενικότερα. Δύσκολο είναι στο κατασκευαστικό διότι τα χέρια που έχουμε είναι λιγοστά πια. Οι κεντήστρες, οι μοδίστρες είναι όλα πολύ περιορισμένα τα πράγματα. Και τα υλικά, αν θέλεις, είναι όλα περιορισμένα, αλλά πάντα βρίσκεις σε κάθε συλλογή το δρόμο και τον τρόπο το να το εξελίξεις και να το δημιουργήσεις.

Εσύ λοιπόν βρίσκεις αυτό τον τρόπο γιατί βλέποντας κάθε ρούχο έχει μια ιστορία. Σαν να μου την ψιθυρίζει καθώς το βλέπω, όπως το φόρεμα που φοράω τώρα… Γι’ αυτό το ρούχο, για παράδειγμα, υπάρχει μία διαφορετική ανάγνωση φαντάζομαι για κάθε γυναίκα. Δηλαδή εγώ βλέπω κάτι γιαπωνέζικο, βλέπω κάτι ελληνικό, βλέπω κίνηση και είναι ένα ρούχο που αποκλείεται να βγεις έξω και να περάσει απαρατήρητο.

Ναι, έχεις δίκιο σε αυτό. Μου αρέσει. Μου αρέσει δηλαδή στο ρούχο μου να υπάρχει η φιλοσοφία της ελευθερίας. Δεν νιώθεις ελεύθερη μέσα σε αυτό; Νιώθεις ελεύθερη. Μου αρέσει η ρευστότητα, μου αρέσει η κίνηση στο ρούχο γιατί αισθάνομαι ότι δεν σε περιορίζει. Μπορείς να το συνδυάσεις όπως θέλεις, να το φορέσεις όπως θέλεις με οποιοδήποτε τρόπο και να είσαι εντυπωσιακή από το πρωί μέχρι το βράδυ.

Άγγελε μου όμως βλέποντας τα ρούχα σου, το καθένα αφηγείται τη δική του ιστορία. Αυτή η ιστορία με το Σουφλί πώς ξεκινά;

Εγώ είμαι από το Σουφλί. Τελείωσα τα μαθητικά μου χρόνια εκεί και μετά ήρθα στην Αθήνα. Είναι η πόλη του μεταξιού, μία ιστορική πόλη που αφηγείται όλο αυτό με το μετάξι, που είναι πολύ ζωντανό. Υπάρχουν εργοστάσια εκεί που παράγουν το μετάξι, τον μεταξοσκώληκα και όλο αυτό. Και έτσι γίνεται και η σύνδεση, αν θέλεις, μεταξύ μας, σε εμένα και το Σουφλί. Δηλαδή κάνουμε αργαλειό, υφαίνουμε τα νήματα και είναι μια πολύ ωραία παράδοση.

Η γυναίκα που το φοράει το ρούχο καταλαβαίνει τη δουλειά; Την εκτιμά;

Θεωρώ πως ναι. Δηλαδή πιστεύω ότι το ρούχο οποιουδήποτε είναι χειροποίητο, αυτό φαίνεται και νομίζω αυτό εκτιμά και αυτό θέλει. Κάτι διαφορετικό.

Μπορείς να καταλάβεις το ίδιο από μια φωτογραφία αν δε φορέσεις ένα ρούχο; Δηλαδή όλη αυτή τώρα η γρήγορη μόδα που μας έχει βάλει στη διαδικασία να θέλουμε τα κάνουμε όλα από το κινητό μας, μας δίνει αυτή την αίσθηση; Είναι διαφορετικό η αλήθεια να το βλέπεις το ρούχο από μια εικόνα και διαφορετικό όταν το φοράς εσύ. Δηλαδή αυτό το ρούχο που φοράς, αν το έβλεπες σε μια εικόνα, θα το φανταζόσουνα κάπως επάνω σου, αλλά μόλις το φοράς λες αυτό είναι για μένα. Έχει μια άλλη ματιά.

Ναι, η αλήθεια είναι αυτή. Δηλαδή και στην κρεμάστρα αλλάζει και πάνω μας αλλάζει. Και ευτυχώς μπορούμε πια όλα να τα ζούμε και να τα βιώνουμε διαφορετικά.

Πρέπει να πω ότι όση ώρα κουβεντιάζουμε θυμάμαι την πρώτη μας γνωριμία. Ότι ο λόγος που γνωριστήκαμε ήταν ότι έγινε ενός είδους δημιουργικό προξενιό από τον Χάρη και τον Άγγελο. Ακριβώς. Πώς γνωριστήκατε με αυτούς τους σπουδαίους δημιουργούς της ελληνικής μόδας;

Ο Χάρης ήταν καθηγητής μου στο Fashion Workshop τότε. Μου δίδαξε πάρα πολλά πράγματα. Πήρα πολλά πράγματα από αυτόν και από τον Άγγελο. Και από τότε έγινε μία σύνδεση πολύ όμορφη μεταξύ μας και αυτό εξελίχθηκε και μπορώ να πω σε μία οικογενειακή κατάσταση, φιλική.

Θυμάμαι σαν τώρα, να είμαστε στο σπίτι για γύρισμα για τις Ιστορίες Μόδας, στο σπίτι του Χάρη και να μου λέει ότι «πρέπει οπωσδήποτε να γνωρίσεις αυτόν τον πολύ ταλαντούχο νέο σχεδιαστή». Με γενναιοδωρία ψυχής.

Ναι, ναι, ήταν πολύ γενναιόδωρος, αλήθεια είναι.

Τι διδάχτηκες;

Το χειροποίητο κομμάτι. Να έχω αντίληψη πάνω στο αντικείμενο, να έχω μια σωστή ματιά, να βλέπω το ρούχο, ό,τι χρειάζεται, να το βλέπω και να το αλλάζω, να το διορθώνω. Μου έδωσαν αν θέλεις ένα ερέθισμα, μία κατεύθυνση πού να πάω. Ναι, είναι φοβερό δηλαδή αυτό. Είχα την τύχη, αν θέλεις, να το έχω.

Και από αυτό το ταξίδι μέσα σε αυτό το χώρο, Άγγελε, μέχρι σήμερα, τι κρατάς σαν πιο σημαντικά στιγμιότυπα; Αυτά που θέλεις εσύ να κρατάς. Μπορεί να τα έχεις μοιραστεί, μπορεί και όχι.

Τις γνωριμίες μου. Η γνωριμία μου με αυτούς ανθρώπους που είναι δύο, τρεις, τέσσερις στον χώρο, οι οποίοι ήταν για μένα πάρα πολύ σημαντικό λιθαράκι στη ζωή μου και στην καριέρα μου, έτσι ώστε να με βοηθήσουν να εξελιχθώ. Νομίζω είναι η σημαντικότερη παρακαταθήκη μου.

Στο κόκκινο χαλί, όταν βλέπεις όλο αυτό το υπερθέαμα, σε πρεμιέρες, σε διοργανώσεις, σε φεστιβάλ. Τι σου αρέσει και τι σε ξενίζει;

Σε όλο αυτό μου αρέσει, ξέρεις, όλη αυτή υπερπαραγωγή που υπάρχει, ο συγχρονισμός, όλη αυτή διαδικασία αν θέλεις, που είναι όλοι, ξέρεις, υπάρχει μια διαδικασία από πίσω, μέρες, μήνες πριν, για να βγει το αποτέλεσμα μία, δύο ωρών που βλέπουμε εμείς. Αυτό είναι πιστεύω το μαγικό κομμάτι. Να με ξενίζει κάτι δεν υπάρχει, μπορώ να σου πω. Ίσως μερικές φορές οι υπερβολές, που ίσως όμως, που ίσως όμως δεν αρέσουν σε εμένα.

Τα δικά σου τα ρούχα πού τα ονειρεύεσαι να φτάνουν; Πόσο μακριά; Ποιες γυναίκες θα ήθελες να τα φοράνε; Έτσι αναγνωρίσιμες. Θα φανταζόσουν τη Charlize Theron να φοράει…

Οπωσδήποτε. Θα ήθελα. Anja Rubik. Ξέρεις, θα μου αρέσανε πάρα πολύ να τα φορέσουν και να μου ταιριάζουν σαν στοιχεία.

Θα το επιδίωκες ποτέ;

Βέβαια. Βέβαια.

Πώς θα το επικοινωνούσες;

Με, ίσως με πολλά emails, με πολλή προσπάθεια, ίσως με γνωστούς. Με κάποιο τρόπο θα μπορούσα να το κάνω.

Βοηθάει να ανεβάσεις μία φωτογραφία στο Instagram σου με μία πολύ ωραία φωτογράφιση, με ένα αναγνωρίσιμο πρόσωπο ή περισσότερο λες από την εμπειρία σου ότι βοηθάει να δουν τη δουλειά σου οι αναγνώστριες και αναγνώστες σε ένα περιοδικό;

Είναι πολύ ωραίο το ερώτημα, γιατί θεωρώ ότι όλα σε συνδυασμό, δηλαδή και το περιοδικό και η διαφήμιση στο Instagram και η καμπάνια συνολικά είναι ένα ωραίο αποτέλεσμα να βγει όλο μαζί, αλλά πιστεύω πρέπει να γίνει όλο μαζί. Δεν είναι ότι θα διαλέξω ή μόνο Instagram ή μόνο περιοδικό. Το Instagram το βλέπουν περισσότεροι, περισσότερα μάτια πια. Και τα περιοδικά τα παίρνουν, τα διαβάζουν, ενδιαφέρονται, ανοίγουν, ξεφυλλίζουν. Το περιοδικό είναι μία άλλη αίσθηση. Το ανοίγεις, μυρίζει περιοδικό, το χαρτί του. Ξέρεις, έχει μία άλλη ζεστασιά. Τα αγαπάμε τα περιοδικά. Τα αγαπάμε. Ευτυχώς ακόμη.

Και αν ερχόταν αυτή η καλή νεράιδα της παγκόσμιας μόδας και σου έλεγε, «Άγγελε, διάλεξε σε ποιον ιστορικό οίκο θέλεις να ανατρέξεις σε όλα τα αρχεία και να αναλάβεις να το φέρεις στο σήμερα». Πού θα σε φανταζόσουν;

Πιστεύω θα ταίριαζα πολύ στον οίκο Chanel, Dior, ίσως. Μου αρέσει πολύ ο Dries van Noten, που είναι ένα άλλο κομμάτι. Μου αρέσει η ιαπωνική σχολή. Θα με έβλεπα γενικά σε διάφορα σημεία.

Θα το άντεχες;

Πιστεύω πως ναι.

Είναι αυτή η πίεση που βλέπουμε να γίνεται με τόσες συλλογές. Δηλαδή ειδικά αν έχεις να κάνεις pret–a–porter δύο φορές το χρόνο, να έχεις να κάνεις και resort άλλες δύο συλλογές, να έχεις κάνει και πριν, να έχεις κάνει και… νομίζω ότι είναι εξουθενωτικοί οι ρυθμοί.

Είναι. Αλλά η διαφορά είναι  με το εδώ ότι εκεί κάνεις μόνο αυτό. Πιστεύω όποιος, όποιος φύγει από εδώ και αναλάβει έναν οίκο κάποια στιγμή, θα ήταν υπέροχο. Πιστεύω ότι θα είναι έτοιμος για αυτό. Διότι αυτό που συμβαίνει εδώ είναι κάτι πολύ διαφορετικό από αυτό που συμβαίνει έξω, σε κάποιο ατελιέ, σε κάποιο μεγάλο ατελιέ. Δηλαδή ο σχεδιαστής στο μεγάλο ατελιέ κάνει αυτό, σχεδιάζει. Εμείς εδώ μπορεί να σχεδιάζουμε, μπορεί να κάνουμε τα λογιστικά μας, μπορούμε να κάνουμε διάφορα άλλα πράγματα καθημερινά, έναν μεγάλο αγώνα για να βγούμε στη βιτρίνα.

Από όλα αυτά, από αυτούς τους ρόλους που λες, τι θα ήθελες να το κάνει κάποιος άλλος για σένα; Το λογιστικό, για παράδειγμα, το ακούω ότι σε ξετρελαίνει.

Αν και μου αρέσει και το επιχειρείν, μπορώ να πω. Δεν είμαι από τους ανθρώπους που θα πω ότι δεν μου μου αρέσει και το επιχειρείν, αλλά θα ήθελα όσο, όσο γίνεται να είμαι πιο ελαφρύς σε πολλά κομμάτια, έτσι ώστε να μπορέσω να δημιουργήσω με περισσότερη άνεση. Να έχω περισσότερο χρόνο βασικά να δημιουργήσω.

Και για μία γυναίκα που έρχεται, Άγγελε, σε εσένα και θέλει να αλλάξει τελείως ρόλο, να βγει λίγο πιο δυναμικά, τι πιστεύεις ότι είναι το ρούχο αυτό που μπορεί να μας δώσει αυτοπεποίθηση σήμερα και δύναμη; Δηλαδή ποιο θα της διάλεγες; Θα της διάλεγες ένα λευκό, ένα μαύρο ή κάτι με χρώμα, κάτι μακρύ, υπάρχει μία στολή για γυναίκες όλων των ηλικιών;

Εξαρτάται τη γυναίκα, τη φιλοσοφία της, την αύρα της. Σίγουρα ένα maxi μακρύ φόρεμα θα της έδινε ένα μεγάλο δυναμισμό. Αν και από μόνες σας είστε δυναμικές. Δε χρειάζεστε ένα φόρεμα για να για να το νιώσετε αυτό. Οπότε πιστεύω ένα maxi φόρεμα θα ήταν πολύ καλή περίπτωση.

Με το γυμνό που βλέπουμε πώς τα πας; Το παρακολουθείς καθόλου;

Το παρακολουθώ.

Σ’ αρέσει;

Είναι της εποχής. Μου αρέσει οι γυναίκες να είναι κομψές, είτε γυμνές είτε να δείχνουν περισσότερο δέρμα είτε λιγότερο. Μου αρέσει να είναι κομψές.

Κι αν σου ζητήσω για αυτή τη Βίβλο της ελληνικής μόδας που φτιάχνουμε παρέα, να διαλέξεις μία εικόνα για να βάλουμε δίπλα στο όνομά σου. Ένα ρούχο που έχει να αφηγηθεί όμως πολλά.

Είναι το shirt dress, μαντό, το Juan Miro από τη συλλογή, το πρώτο ουσιαστικά, το οποίο αυτό φόρεμα είναι ζωγραφισμένο όλο στο χέρι. Κράτησε περίπου ενάμιση με δύο μήνες όλη αυτή διαδικασία του να συμβεί αυτό, μέχρι να ραφτεί το ρούχο. Ήτανε ένα εξαιρετικό κομμάτι αυτό.

Αυτό λοιπόν ήταν όμως μια σύζευξη κιόλας τέχνης και μόδας. Η τέχνη και η μόδα μπορούν να έχουν και μία εμπορική διάσταση;

Βέβαια μπορούν. Και αν με ρωτάς, αυτό είναι το συστατικό σε εμένα. Συνδέω τη μόδα με την τέχνη και προσπαθώ να την κάνω να είναι και εμπορική. Όσο γίνεται.

Και πώς φαντάζεσαι να ξανακάνουμε αυτή την κουβέντα σε πέντε χρόνια από τώρα; Για τι θα θέλεις να μιλάμε;

Θα ήθελα πολύ να μιλήσουμε για την εξέλιξή μας από σήμερα, τις στιγμές που ζήσαμε αυτά τα πέντε χρόνια, για την ελληνική μόδα, η οποία θα είναι σε ένα πολύ άλλο, μεγαλύτερο επίπεδο, και να είμαστε όλοι ενωμένοι, ξέρεις, σε αυτό… τον άθλο.

Είναι άθλος;

Είναι άθλος.

Χαμογελάς όμως όταν το λες.

Εντάξει, είναι και ωραίος άθλος. Έχει τις δυσκολίες του, έχει τις ευκολίες του, έχει και τα μαγικά του στοιχεία μέσα σε αυτό, αυτός ο άθλος.

Αν κάναμε αυτή την κουβέντα στο ξεκίνημα σου, που την κάναμε, αλλά τότε έχεις αυτή την απόσταση από τα πράγματα γιατί ουσιαστικά δεν έχεις δει πώς είναι στην πράξη. Έτσι την είχες φανταστεί αυτή την ιστορία και εξέλιξη με τη μόδα;

Κοίταξε, ναι, έτσι τη φανταζόμουνα. Σταδιακά και σταθερά να ανεβαίνει το brand name μου. Και εννοείται πως έχω ακόμα πολλά σκαλοπάτια γιατί είναι πολύ νέο σχετικά το brand. Είναι γύρω στα έξι χρόνια, οπότε έχει πολλά σκαλοπάτια να ανέβει έτσι ώστε, να το πω ότι έχω φτάσει σε ένα peak. Οπότε στα επόμενα πέντε χρόνια, στην προηγούμενη ερώτησή σου, πιστεύω θα είμαστε σε μια άλλη κατάσταση.

Και σε σχέση με τον παγκόσμιο χάρτη της μόδας, ποιες γυναίκες πιστεύεις ότι θα, θα έρθουν εδώ, θα δουν τα ρούχα σου στο Instagram και θα τους ταιριάζουν; Στις Αμερικανίδες, στις Ευρωπαίες, στις Γαλλίδες, στις Αγγλίδες; Τι πιστεύεις με το στιλ των ρούχων σου;

Πηγαίνει πιο πολύ στο ευρωπαϊκό στιλ. Οι Γαλλίδες, οι Ιταλίδες, οι Ελληνίδες εννοείται. Ξέρεις, μου αρέσει πολύ και εμένα ο δυτικός κόσμος περισσότερο.

Και σαν φιλοσοφία πια στη μόδα, τη δική σου τη μόδα, πώς συστήνεσαι; Δηλαδή η δική σου η μόδα τι θα έλεγες ότι έχει σαν κυρίαρχο χαρακτηριστικό;

Την ελευθερία. Ξέρεις, εγώ όταν σχεδιάζω μια συλλογή, η πρώτη μου λέξη στο μυαλό είναι η ελευθερία. Αυτό.

Είναι έτοιμη η επόμενη συλλογή;

Είναι έτοιμη. Σε λίγο θα κρεμαστεί.

Δηλαδή τώρα που μιλάμε τι έχεις στο μυαλό σου; Για πότε θα προετοιμάσεις σχέδια και συλλογή;

Ήδη βρισκόμαστε στα σχέδια του χειμώνα και σιγά-σιγά θα μπούμε και στα σχέδια του επόμενου καλοκαιριού.

Καλοκαίρι 2027. Και ακόμη δε βάλαμε τα καλοκαιρινά για το 2026. Πολύ ωραία, Άγγελε. Ευχαριστούμε πάρα πολύ.

Εγώ ευχαριστώ πολύ. Χαρά μου.