Ας ξεκινήσουμε από την τοποθεσία. Η Osmothèque, το πρώτο και μεγαλύτερο αρχείο αρωμάτων στον κόσμο, είναι κοντά στις Βερσαλλίες. Αρκετά μακριά από το παλάτι για να μην θεωρηθεί βασιλικό cabinet de curiosités, αλλά αρκετά κοντά για να κληρονομήσει το σχετικό allure. Όσο για το τί κάνει, είναι απλό: αν οι βιβλιοθήκες προστατεύουν λέξεις, η Osmothèque προστατεύει τις ιστορίες του αέρα. Το όνομά της είναι η σύνδεση δύο ελληνικών λέξεων: Οσμή και θήκη, κι ως ιδέα ξεκίνησε το 1990 με μια απλή, ελαφρώς τολμηρή ερώτηση. Κι αν τα αρώματα δεν χρειάζεται να εξαφανιστούν;

Μπορείτε να διαβάσετε επίσης: Άρωμα | Η θριαμβευτική επιστροφή του Chypre

Το όραμα της Osmothèque

Ο Jean Kerléo, ο θρυλικός αρωματοποιός του οίκου Jean Patou, είναι συχνά το όνομα που συνδέεται περισσότερο με τη δημιουργία της Osmothèque. Ωστόσο, δεν την ονειρεύτηκε μόνος του. Μεταξύ των ιδρυτών ήταν και ο Yuri Gutsatz, ένας ποιητής των αρωμάτων και ένας από τους πρώτους επικριτές της αυξανόμενης εμπορικής ομογενοποίησης της βιομηχανίας. Πολύ πριν το «niche perfume» γίνει trend, ο Gutsatz δημιούργησε το δικό του brand στα μέσα της δεκαετίας του 1970. H Le Jardin Retrouvé, με έτος ίδρυσης το 1975, είναι ίσως ο πρώτος πραγματικά niche οίκος αρωμάτων στον κόσμο. Ο Yuri Gutsatz υπερασπιζόταν από τότε τη διαφάνεια, την καλλιτεχνική ανεξαρτησία και την προστασία της κληρονομιάς της αρωματοποιίας, όταν αυτές οι ιδέες θεωρούνταν στην καλύτερη περίπτωση εκκεντρικές.

Osmothèque 1

Ο Yuri Gutsatz πέρασε δεκαετίες επιμένοντας ότι οι φόρμουλες, όπως οι μουσικές παρτιτούρες, άξιζαν διατήρησης. Τα γραπτά του στις δεκαετίες του 1970 και του 1980 αποτέλεσαν τη φιλοσοφική ραχοκοκαλιά αυτού που τελικά θα γινόταν η Osmothèque. Λίγο αργότερα ένωσε τις δυνάμεις του με τον Jean Kerléo και τους συνιδρυτές Guy Robert, Raymond Chaillan, Henri Sebag, Jean-François Blayn, Jean-Claude Ellena, Jeannine Mongin, Philippe Lepage, Raymond Pouliquen και André Gerber. Η ομάδα αυτή μετέτρεψε ένα μακροχρόνιο ιδανικό σε μια απτή πραγματικότητα. Ένα αρχείο αρωμάτων που ζει και αναπνέει, στο οποίο υπάρχουν από εξαφανισμένα κλασικά μέχρι σχεδόν ξεχασμένα αριστουργήματα.

Διατηρώντας το αόρατο

Αυτό που κάνει την Osmothèque να ξεχωρίζει δεν είναι απλώς ότι αποθηκεύει αρώματα σε ελεγχόμενες θερμοκρασίες και προσεκτικά διατηρημένα μπουκάλια. Αν και το κάνει με τον καλύτερο δυνατό τρόπο για τα 3200 ιστορικά αρώματα που έχει στην κατοχή της. Η αληθινή  μαγεία του ιδιότυπου αυτού μουσείου είναι η ανακατασκευή. Το αρχείο περιέχει πρωτότυπες φόρμουλες που εμπιστεύτηκαν μεγάλοι οίκοι αρωμάτων. Εκεί που απομένουν μόνο θραύσματα ιστορίας, οι αρωματοποιοί της Osmothèque λειτουργούν ως ντετέκτιβ, ιστορικοί, χημικοί και καλλιτέχνες.

Osmothèque 2

Πολλά από τα αρώματα του αρχείου δεν είναι μόνο vintage μπουκάλια αλλά αναγεννημένες συνθέσεις. Το Chypre του François Coty, το πρώτο chypre άρωμα που δημιούργησε την κατηγορία, όπως μύριζε το 1917. Οι πρώτες δημιουργίες του Pierre-François Pascal Guerlain ή ακόμα και αρώματα ιστορικών προσωπικοτήτων. Κι όταν τα συστατικά πέφτουν θύματα των αλλαγών στους κανονισμούς και πρέπει να βγουν από μια φόρμουλα, το αρχείο είναι εκεί. Τα αντικαθιστά με χημικά πανομοιότυπα αντίστοιχα, διατηρώντας τον χαρακτήρα ακόμα και όταν η φύση ή η γραφειοκρατία δυσκολεύουν τα πράγματα. Οι επισκέπτες δεν βλέπουν απλώς την κληρονομιά. Την εισπνέουν. Η Osmothèque αποκαθιστά ολόκληρες εποχές, προσκαλώντας τους ανθρώπους να ταξιδέψουν στον χρόνο.

Η Osmothèque είναι πολιτιστική μνήμη

Σήμερα, η Osmothèque αποτελεί ένα σημαντικό, αλλά διακριτικό πολιτιστικό ίδρυμα. Φιλοξενεί συνέδρια, διαλέξεις και olfactory workshops που προσελκύουν αρωματοποιούς, ακαδημαϊκούς, φοιτητές, αλλά και ανθρώπους που απλώς αγαπούν το άρωμα. Η αποστολή της δεν είναι να ρομαντικοποιήσει το παρελθόν, αλλά να προστατεύσει μια εύθραυστη, παραγνωρισμένη καλλιτεχνική κληρονομιά.

Τα τελευταία χρόνια, το reformulation (αλλαγή στη σύνθεση), ή η διακοπή παραγωγής είναι καθημερινή υπόθεση για πολλά αρώματα. Ως συνέπεια, ακόμα και πολύ σημαντικές οσφρητικές δημιουργίες περνούν, δυστυχώς, στη λήθη.. Εδώ ακριβώς μπαίνει η Osmothèque, η οποία παραμένει ένας φωτεινός, σχεδόν μοναστικός χώρος: ήρεμος, ακριβής και αφοσιωμένος στη μνήμη. Κι όλοι εμείς, χάρις στην επιμονή μιας χούφτας ανθρώπων με όραμα, έχουμε πλέον ένα καταφύγιο όπου η πιο φευγαλέα μορφή τέχνης δεν αφήνεται απλώς να εξατμιστεί.

Photo credit: Osmothèque

Video edit: Ανδρέας Κωστόπουλος