Γιατί οι γκέισες έβαφαν το πρόσωπό τους λευκό

Mια γκέισα με κατάλευκο πρόσωπο, κόκκινα χείλη και μακιγιαρισμένα μάτια είναι μία από τις πιο αναγνωρίσιμες εικόνες της Ιαπωνίας. Για πολλούς ανθρώπους εκτός Ιαπωνίας, το λευκό μακιγιάζ μοιάζει με ένα θεατρικό στοιχείο, μια υπερβολή, ένα μυστηριώδες τελετουργικό ομορφιάς. Όμως πίσω από αυτή την ιδιαίτερη εμφάνιση κρύβεται μια ολόκληρη φιλοσοφία γύρω από την τέχνη, την παράδοση, το φως και την έννοια της ομορφιάς στην ιαπωνική κουλτούρα.

Μπορείτε να διαβάσετε επίσης: Βασιλική Καραγιάννη: “Είμαι απίστευτα ευγνώμων για όλους τους ρόλους που έχω ερμηνεύσει και αυτούς που ανυπομονώ να ερμηνεύσω”

Οι μυστηριώδεις γκέισες

Το λευκό πρόσωπο των γκεϊσών ήταν ένας τρόπος να μεταμορφωθεί η γυναίκα σε μια καλλιτεχνική παρουσία, διαφορετική από την καθημερινή ζωή. Η λέξη γκέισα σημαίνει “άνθρωπος της τέχνης” και αναφέρεται σε γυναίκες που εκπαιδεύονται σε παραδοσιακές ιαπωνικές τέχνες, όπως ο χορός, η μουσική, η ποίηση, η τελετουργία του τσαγιού και η εκλεπτυσμένη συνομιλία. Η εμφάνισή τους αποτελούσε μέρος αυτής της παράστασης.

Μπορείτε να διαβάσετε επίσης: Μελέτης Ηλίας: “Μαθαίνουμε από τις απώλειες αλλά όταν πια είναι αργά

Η πρακτική του λευκού μακιγιάζ, γνωστή ως oshiroi, έχει ιστορία αιώνων. Αρχικά δεν αφορούσε αποκλειστικά τις γκέισες. Στην Ιαπωνία της περιόδου Έντο (1603-1868), το πολύ ανοιχτό δέρμα θεωρούνταν σύμβολο κομψότητας και κοινωνικής θέσης. Η αντίληψη αυτή υπήρχε και σε άλλους πολιτισμούς πως το δέρμα που δεν είχε σκουρύνει από τον ήλιο δήλωνε ότι κάποιος δεν εργαζόταν χειρωνακτικά σε εξωτερικούς χώρους. Η λευκή επιδερμίδα συνδεόταν με την ευγένεια, τη λεπτότητα και την αριστοκρατική ζωή.

Οι γκέισες υιοθέτησαν αυτή την αισθητική και την εξέλιξαν σε μια μορφή τέχνης. Το λευκό πρόσωπο λειτουργούσε σαν ένας “καμβάς”. Πάνω σε αυτόν τον λευκό χώρο μπορούσαν να δημιουργηθούν οι χαρακτηριστικές γραμμές των ματιών, τα κόκκινα χείλη και οι λεπτές σκιές που έδιναν έκφραση στο πρόσωπο. Στόχος ήταν να αποπνέουν μυστήριο και να δείχνουν σχεδόν εξωπραγματικές. Βγαλμένες από όνειρο.

Η απλή εξήγηση

Ένας από τους πιο πρακτικούς λόγους πίσω από το λευκό μακιγιάζ ήταν επίσης ο φωτισμός. Πριν από την εμφάνιση του ηλεκτρικού φωτός, οι παραστάσεις και οι συναντήσεις γίνονταν συχνά υπό το φως των κεριών ή των φαναριών. Το λευκό χρώμα αντανακλούσε το περιορισμένο φως και έκανε το πρόσωπο πιο ευδιάκριτο. Σε ένα σκοτεινό δωμάτιο, οι εκφράσεις μιας γκέισας μπορούσαν να γίνουν πιο έντονες και θεατρικές, κάτι ιδιαίτερα σημαντικό για μια γυναίκα που επικοινωνούσε μέσα από την κίνηση, τη μουσική και την έκφραση.

Υπάρχουν επίσης λεπτομέρειες στο μακιγιάζ που έχουν ιδιαίτερο συμβολισμό. Οι νεαρές μαθητευόμενες γκέισες, γνωστές ως Maiko, φορούν συνήθως πιο έντονο μακιγιάζ από τις έμπειρες γκέισες. Το κόκκινο χρώμα γύρω από τα μάτια και στα χείλη συμβολίζει τη νεότητα και τη ζωντάνια. Αντίθετα, μια ώριμη γκέισα μπορεί να επιλέξει μια πιο διακριτική εμφάνιση καθώς η γοητεία της βασίζεται περισσότερο στην εμπειρία της.

Η διαδικασία του μακιγιάζ ήταν και παραμένει μια απαιτητική τελετουργία. Παραδοσιακά, το oshiroi δημιουργούνταν με λευκή πάστα που απλωνόταν στο πρόσωπο, τον λαιμό και τον αυχένα. Οι γκέισες άφηναν συχνά ακάλυπτες μικρές περιοχές στον αυχένα, δημιουργώντας ένα μοτίβο που ονομαζόταν eri-ashi. Αυτή η λεπτομέρεια θεωρούνταν ιδιαίτερα αισθησιακή στην ιαπωνική αισθητική, επειδή ο αυχένας θεωρούνταν ένα από τα πιο κομψά σημεία του γυναικείου σώματος.

Οι γκέισες σήμερα

Η εικόνα της γκέισας έχει συχνά παρερμηνευτεί στη Δύση. Πολλοί την έχουν συνδέσει αποκλειστικά με την εξωτερική εμφάνιση ή με μια εξωτική φαντασίωση, αγνοώντας ότι η γκέισα είναι πάνω απ’ όλα μια καλλιτέχνις. Το λευκό της πρόσωπο δεν είναι η μάσκα που κρύβει την ταυτότητα της. Είναι κομμάτι μιας μακράς παράδοσης.

Μπορείτε να διαβάσετε επίσης: Αλέκος Συσσοβίτης: “Αν συγκινηθείς στο θέατρο, μπορεί να σπάσει η καρδιά σου”

Σήμερα, παρόλο που ο αριθμός των γκεϊσών έχει μειωθεί σημαντικά, η παράδοση συνεχίζει να επιβιώνει κυρίως στο Κιότο και σε άλλες ιστορικές περιοχές της Ιαπωνίας. Η εικόνα τους εξακολουθεί να εμπνέει τη μόδα, τη φωτογραφία και την τέχνη επειδή αντιπροσωπεύει την ιδέα ότι η ομορφιά μπορεί να είναι μια μορφή έκφρασης, μια τελετουργία και μια ιστορία που μεταφέρεται από γενιά σε γενιά. Το λευκό πρόσωπο της γκέισας, λοιπόν, δεν ήταν ποτέ απλώς ένα χρώμα. Ήταν ένας ολόκληρος κόσμος.

Photo Credits: @fabryc_ph