Σε μια εποχή όπου όλα μοιάζουν υπερβολικά πραγματικά, αγχωτικά και ψηφιακά, οι σχεδιαστές στρέφονται σε κόσμους με πριγκίπισσες, μαγεμένα δάση, μυθικά πλάσματα και ρούχα που προορίζονται να αφηγηθούν μια ιστορία. Να γίνουν ρόλος και ασπίδα μαζί.

Ειδικά η υψηλή ραπτική θυμίζει έντονα βιβλίο παραμυθιών σαν εκείνα που διαβάζαμε όταν ήμασταν παιδιά και νομίζαμε ότι ζούμε μέσα σε ένα κάστρο με κακές μητριές, μάγισσες, πρίγκιπες σε λευκά άλογα. Με τη διαφορά πως στην τελευταία couture συλλογή του οίκου Chanel, τα παπούτσια θύμιζαν μικρά γλυπτά βγαλμένα μέσα από τη φαντασία μας.

Σκεφτείτε τακούνια εμπνευσμένα από το βιβλίο «Τζακ και η Φασολιά», ενώ κουμπιά σε σχήμα ζώων παρέπεμπαν στην ιστορία «Η Χρυσομαλλούσα και οι Τρεις Αρκούδες». Δεν ήταν απλές αναφορές στην παιδική ηλικία, αλλά μια υπενθύμιση ότι η μόδα μπορεί να λειτουργεί όπως ένα παραμύθι, μεταφέροντας τον θεατή, δηλαδή όλους εμάς, κάπου αλλού.

Ένας άλλος δημιουργός, λιγότερο γνωστός ίσως, αν και ταλαντούχος παραμυθάς υφασμάτων, ο Robert Wun δημιούργησε έναν κόσμο που θα μπορούσε να έχει βγει από ταινία του Hayao Miyazaki, του μαέστρου των κινουμένων σχεδίων με υψηλή αισθητική. Οι φιγούρες του θύμιζαν πλάσματα που ζουν μέσα σε όνειρο. Για να θαυμάσουμε στην πασαρέλα, στην οθόνη του κινητού, στον υπολογιστή, φορέματα με υπερφυσικές αναλογίες, χαρακτήρες που ισορροπούσαν ανάμεσα στο ανθρώπινο και το φανταστικό. Η πρώτη εμφάνιση της συλλογής, με ένα ουράνιο τόξο από χάντρες και ένα ασυνήθιστο καπέλο, θύμιζε πριγκίπισσα από έναν άγνωστο πλανήτη.

Μας αρέσει η επιστροφή του παραμυθιού στη μόδα. Άλλωστε δεν είναι η πρώτη φορά που αισθανόμαστε την ανάγκη να αποδράσουμε στη Χώρα που κανείς δεν μεγαλώνει ποτέ, δεν κινδυνεύει, δεν ξενυχτά. Σε μια περίοδο αβεβαιότητας, η φαντασία λειτουργεί σαν καταφύγιο. Τα ρούχα γίνονται ένας τρόπος απόδρασης από την καθημερινότητα, ένα είδος προσωπικής μεταμόρφωσης. Όπως η Σταχτοπούτα αλλάζει ζωή με ένα φόρεμα, έτσι και σήμερα μια εμφάνιση μπορεί να γίνει μια μικρή πράξη επανεφεύρεσης.

Η μόδα ανέκαθεν φλέρταρε με το μυθικό. Από τις αρχές του 20ού αιώνα, σχεδιαστές χρησιμοποίησαν το ρούχο σαν μέσο δημιουργίας άλλων κόσμων. Ο Πολ Πουαρέ στις αρχές του 20ού αιώνα απελευθέρωσε τη γυναικεία σιλουέτα από τον κορσέ και δημιούργησε εξωτικές, θεατρικές εμφανίσεις που έμοιαζαν βγαλμένες από ανατολίτικα παραμύθια. Η Έλσα Σκιαπαρέλι μετέτρεψε το σουρεαλισμό σε μόδα, κάνοντας τα καπέλα, τα κοσμήματα και τα φορέματα να μοιάζουν με αντικείμενα από ένα παράλληλο σύμπαν.

Αργότερα, ο Κριστιάν Λακρουά έγινε γνωστός για τις couture δημιουργίες του που θύμιζαν αριστοκρατικούς χορούς, με κορσέδες, κεντήματα και χρώματα σαν ζωγραφισμένα σε βιτρό. Ο Αλεξάντερ ΜακΚουίν αντιμετώπισε τη μόδα σαν θέατρο. Οι συλλογές του ήταν σκοτεινά παραμύθια γεμάτα δύναμη, ομορφιά και δραματουργία.

Σήμερα, αυτή η αισθητική επιστρέφει με μια νέα μορφή. Δεν είναι μόνο η νοσταλγία για μια εποχή ρομαντισμού, αλλά η ανάγκη για κάτι χειροποίητο, προσωπικό και απρόβλεπτο. Η «fairy tale» μόδα συναντά τη μεσαιωνική αισθητική, μια πιο νουάρ εκδοχή της ιστορίας και τη λατρεία για αντικείμενα που μοιάζουν μαγεμένα. Εμφανίζονται ξανά βελούδινοι μανδύες, κεντημένα φορέματα, φουσκωτά μανίκια, μακριές κορδέλες, περίτεχνα γάντια και αξεσουάρ που μοιάζουν να έχουν βγει από ένα παλιό σεντούκι.

Η Σιμόν Ρόσα, για παράδειγμα, άντλησε έμπνευση από την ιρλανδική λαογραφία και τη χώρα της αιώνιας νεότητας. Τα διάφανα φορέματα με δαντέλες, κορδέλες και κεντήματα έμοιαζαν σαν να δημιουργήθηκαν για ηρωίδες ενός αρχαίου θρύλου.

Αλλά το παραμύθι δεν ζει μόνο στην πασαρέλα. Έχει μεταφερθεί στο κόκκινο χαλί και στα κοινωνικά δίκτυα. Η εποχή του «method dressing», όπου οι διασημότητες ντύνονται σύμφωνα με τον χαρακτήρα ή το θέμα μιας ταινίας, έχει ενισχύσει αυτή τη θεατρική διάθεση. Η Ζεντάγια μετατρέπει κάθε πρεμιέρα σε μια νέα περσόνα και η Lupita Nyong’o με βασιλικές, σχεδόν εξωπραγματικές δημιουργίες.

Ακόμη και ένα απλό αξεσουάρ μπορεί να μεταμορφωθεί σε σύμβολο. Στην couture εμφάνιση του Duran Lantink για τον οίκο Ζαν Πολ Γκοτιέ, τεράστιες μαύρες κορδέλες στα μαλλιά έσερναν σχεδόν πάνω στην πασαρέλα, μετατρέποντας ένα καθημερινό αντικείμενο σε θεατρικό στοιχείο. Ήταν σαν μια σύγχρονη Μαρία Αντουανέτα που συναντά μια ηρωίδα επιστημονικής φαντασίας.

Κάθε παραμύθι, όμως, κρύβει και μια σκοτεινή πλευρά. Η υπερβολή της υψηλής ραπτικής μπορεί να διαβαστεί ως σχόλιο για την εξουσία, την πολυτέλεια και τις κοινωνικές ανισότητες. Άλλοι βλέπουν μόνο τα φορέματα. Άλλοι διαβάζουν πίσω από αυτά ολόκληρες αφηγήσεις.

Ίσως τελικά αυτός να είναι ο λόγος που η μόδα επιστρέφει στα παραμύθια. Γιατί τα παραμύθια δεν μιλούν μόνο για κάστρα και πριγκίπισσες αλλά και αλλαγή, επιθυμία, μεταμόρφωση. Και η μόδα, από τη φύση της, κάνει ακριβώς αυτό. Μας επιτρέπει, έστω για μια στιγμή, να γίνουμε κάποιος άλλος. Μια φορά κι έναν καιρό ήταν ένα κορίτσι που ονειρευόταν να γίνει η Χιονάτη, η Ραπουνζέλ, η Πεντάμορφη, ο εαυτός της.