Ενθύμιον 1900-1910: Όταν οι Ελληνίδες έβαζαν πούδρα από ρυζάλευρο

Ήταν μια πόλη γεμάτη ράφτρες και μοδίστρες, νεαρές κοπέλες με όνειρα, διακριτικά βλέμματα, ανείπωτους έρωτες και αυστηρούς κοινωνικούς κανόνες. Πίσω από όλα αυτά κυλούσε αθόρυβα η ζωή της ρομαντικής Αθήνας, λίγο πριν αλλάξει οριστικά η ιστορία.

Η Αθήνα πριν από τις μεγάλες αλλαγές

Οι δρόμοι γέμιζαν σιγά-σιγά με τα πρώτα αυτοκίνητα, τα ιππήλατα τραμ και τις λατέρνες που συνόδευαν την καθημερινότητα. Τα παιδιά περπατούσαν μέχρι το σχολείο, ενώ οι καλοντυμένες Αθηναίες ανασήκωναν διακριτικά τον ποδόγυρό τους για να αποφύγουν τις λάσπες και προστάτευαν το πρόσωπό τους από τον ήλιο, διατηρώντας την επιθυμητή λευκή επιδερμίδα.

Διαβάστε ακόμη: Οδός Ερμού: Από τον 15ο ακριβότερο δρόμο του κόσμου πέρασαν και οι… αντεροβγάλτες

Κατά τη βασιλεία του Γεωργίου Α΄, η πόλη ζούσε τις τελευταίες ήρεμες στιγμές πριν από τις αναταράξεις των Βαλκανικών Πολέμων και του Α΄ Παγκοσμίου Πολέμου. Για τα ευρωπαϊκά δεδομένα παρέμενε μια μικρή, σχεδόν επαρχιακή πρωτεύουσα, όπου όλοι γνώριζαν όλους και οι χαιρετισμοί στους δρόμους ήταν αμέτρητοι.

Παρά τις περιορισμένες υποδομές, η Αθήνα είχε μεγάλες φιλοδοξίες. Οι εύποροι κάτοικοί της απέκτησαν τα πρώτα αυτοκίνητα, τα οποία προκαλούσαν φόβο στα άλογα, αλλά και έντονο θαυμασμό στους περαστικούς.

Η πρόοδος φέρνει τον εκσυγχρονισμό

Οι πρώτες δεκαετίες του αιώνα σηματοδότησαν σημαντικές αλλαγές. Το 1902 ο ατμοκίνητος σιδηρόδρομος μετατράπηκε σε ηλεκτροκίνητο, ενώ το 1907 φωταγωγήθηκαν ηλεκτρικά οι πλατείες Ομονοίας και Συντάγματος μαζί με βασικούς δρόμους της πόλης.

Το 1908 εμφανίστηκαν τα πρώτα ηλεκτρικά τραμ, ενώ την ίδια περίοδο λειτούργησε και το πρώτο τηλεφωνικό κέντρο της Αθήνας, εξυπηρετώντας μόλις 200 συνδρομητές.

Η μόδα και οι επιρροές από την Ευρώπη

Οι νέες ευρωπαϊκές συνήθειες συχνά προκαλούσαν αντιδράσεις στην αθηναϊκή κοινωνία. Παρ’ όλα αυτά, οι κομψές κυρίες της εποχής δεν έχαναν την ευκαιρία να επιδείξουν τις καπελίνες, τα παρασόλια, τα μακριά φορέματα και τη χαρακτηριστική λεπτή μέση τους στις βόλτες τους στα γνωστά στέκια της πόλης, όπως ο «Γιαννάκης» και το «Ντορέ».

Το ίδιο προσεγμένοι ήταν και οι άνδρες της καλής κοινωνίας. Φορούσαν ριγέ παντελόνια, γιλέκα με χρυσές αλυσίδες, ψηλά κολάρα, γκέτες, ημίψηλα καπέλα, μπαστούνια και τα χαρακτηριστικά οβάλ γυαλιά pince-nez.

Η κομψότητα ήταν προνόμιο των λίγων

Η μόδα απευθυνόταν κυρίως στις εύπορες οικογένειες. Για τους περισσότερους, η καθημερινότητα σήμαινε μεταποιήσεις ρούχων, αποφόρια, δανεικά ή ακόμη και ενοικιαζόμενα κοστούμια για τις ιδιαίτερες περιστάσεις.

Στα ραφεία υπήρχαν κορνιζαρισμένα φιγουρίνια από το Παρίσι, όμως ελάχιστοι μπορούσαν να αποκτήσουν δημιουργίες εμπνευσμένες από αυτά. Η Ελλάδα παρέμενε σχετικά απομονωμένη από τα μεγάλα ευρωπαϊκά κέντρα της μόδας και περισσότερο ονειρευόταν τη Δύση παρά ακολουθούσε τις τάσεις της.

Οι πρώτες αλλαγές στη γυναικεία εμφάνιση

Την ίδια περίοδο, στη Δυτική Ευρώπη ξεκινούσε η σταδιακή εγκατάλειψη του ασφυκτικού κορσέ, κυρίως χάρη στις δημιουργίες του διάσημου σχεδιαστή Πολ Πουαρέ, ο οποίος συνέβαλε στην απελευθέρωση της γυναικείας σιλουέτας.

Στην Ελλάδα, όμως, οι αλλαγές έφταναν αργά. Λίγες γυναίκες ταξίδευαν στη Δυτική Ευρώπη, ενώ οι περισσότερες πληροφορίες για τη μόδα έρχονταν μέσω συγγενών που ζούσαν στην Κωνσταντινούπολη ή την Αλεξάνδρεια.

Παρά τη συντηρητική νοοτροπία της εποχής, οι πρώτες διαφημίσεις άρχισαν να προβάλλουν τα «παριζιάνικα μοντέλα» και τα κομψότερα καπέλα, προσκαλώντας τις κυρίες της Αθήνας να γνωρίσουν τις νέες τάσεις.

Η ομορφιά με μέτρο

Τα μεγάλα καπέλα έγιναν σιγά-σιγά αναπόσπαστο στοιχείο της γυναικείας εμφάνισης, ιδιαίτερα στους περιπάτους της λεωφόρου Αμαλίας. Ωστόσο, η υπερβολική περιποίηση μπορούσε εύκολα να σχολιαστεί αρνητικά. Ο χαρακτηρισμός «φτιασιδωμένη» θεωρούνταν προσβλητικός για μια νέα γυναίκα.

Έτσι, οι Ελληνίδες αναζητούσαν διακριτικούς τρόπους να αναδείξουν την ομορφιά τους. Χρησιμοποιούσαν πούδρα από ρυζάλευρο για να διατηρούν την επιδερμίδα τους φωτεινή και έβρισκαν φυσικούς τρόπους να δώσουν λίγο χρώμα στα μάγουλά τους, χωρίς να προκαλούν τα σχόλια της κοινωνίας.

Μια εποχή που έμεινε στις φωτογραφίες

Οι όμορφες γυναίκες εκείνης της δεκαετίας σώζονται σήμερα μέσα από οικογενειακά λευκώματα με κιτρινισμένες φωτογραφίες και αποξηραμένα λουλούδια. Κοιτούν τον φακό με συστολή αλλά και μια διακριτική αυτοπεποίθηση, σαν να προσπαθούν να κρατήσουν ζωντανή τη στιγμή.

Από εκείνη την Αθήνα απέμεινε κυρίως η γλυκιά νοσταλγία μιας πόλης που βρισκόταν ανάμεσα στην παράδοση και τον εκσυγχρονισμό, λίγο πριν η ιστορία αλλάξει για πάντα το πρόσωπό της.