Έχετε παρατηρήσει ποτέ πώς κάποιοι άνθρωποι τρέχουν αμέσως να πλύνουν τα πιάτα μετά το φαγητό, ενώ άλλοι τα αφήνουν να σωρεύονται για μέρες; Μπορεί να φαίνεται απλώς θέμα τάξης ή προσωπικής προτίμησης, αλλά η ψυχολογία αποκαλύπτει ότι αυτός ο καθημερινός τρόπος συμπεριφοράς αποκαλύπτει 6 μοτίβα προσωπικότητας που διαμορφώθηκαν από τις εμπειρίες του ατόμου στην παιδική του ηλικία.

Διαβάστε ακόμα: Τι αποκαλύπτει για εσάς η πλευρά του κρεβατιού που κοιμάστε 

1. Έχουν βαθιά ανάγκη για έλεγχο

Έρευνα που δημοσιεύτηκε στο Psychology Today δείχνει ότι άνθρωποι που βίωσαν απρόβλεπτες καταστάσεις στην παιδική ηλικία αναπτύσσουν συχνά αυτό που οι ψυχολόγοι ονομάζουν «συμπληρωματικές συμπεριφορές ελέγχου» ως ενήλικες. Πρόκειται για μικρές, διαχειρίσιμες εργασίες που μας προσφέρουν αίσθηση τάξης όταν η μεγαλύτερη εικόνα φαίνεται ανεξέλεγκτη.  Σκεφτείτε το έτσι: μπορεί να μην μπορείτε να ελέγξετε αν ο προϊστάμενός σας θα εκτιμήσει την παρουσίασή σας αύριο, αλλά μπορείτε σίγουρα να ελέγξετε αν η κουζίνα σας είναι πεντακάθαρη. Η άμεση ικανοποίηση του να μετατρέπετε το χάος (βρώμικα πιάτα) σε τάξη (καθαρή κουζίνα) προσφέρει ψυχολογική σταθερότητα. Πολλοί που είναι καταναγκαστικοί με τον καθαρισμό μεγάλωσαν σε οικογένειες όπου δεν μπορούσαν να προβλέψουν τη διάθεση των γονιών όταν επέστρεφαν στο σπίτι. Η δημιουργία τάξης έγινε ο τρόπος τους να νιώθουν ασφάλεια.

2. Έμαθαν νωρίς ότι η καθυστέρηση των εργασιών δημιουργεί άγχος

Σας προκαλεί σωματική δυσφορία να βλέπετε τα πιάτα στον νεροχύτη; Σαν να υπάρχει ένα χαμηλού επιπέδου άγχος που δεν ησυχάζει μέχρι να ολοκληρωθούν; Αυτό το μοτίβο ξεκινά συχνά στην παιδική ηλικία, όταν μαθαίνουμε ότι οι ημιτελείς εργασίες έχουν συνέπειες. Ίσως οι γονείς σας εκνευρίζονταν όταν δεν ολοκληρώνονταν τα καθήκοντα αμέσως. Ίσως είχατε μπελάδες αν αναβάλλατε την εργασία για το σχολείο. Με την πάροδο του χρόνου, ο εγκέφαλος συνδέει τις ημιτελείς εργασίες με κίνδυνο ή τιμωρία. Το αποτέλεσμα; Ως ενήλικες, αυτά τα άτομα κυριολεκτικά δεν μπορούν να χαλαρώσουν μέχρι να ολοκληρωθεί η εργασία.

3. Είναι υψηλών επιδόσεων και φοβούνται να φανούν τεμπέληδες

Οι άνθρωποι που πλένουν αμέσως τα πιάτα συχνά πιστεύουν ότι η αξία τους συνδέεται με την παραγωγικότητά τους. Σύμφωνα με την American Psychological Association, αυτή η αυτοαξία που βασίζεται στην παραγωγικότητα αναπτύσσεται συχνά σε οικογένειες προσανατολισμένες στην επίδοση, όπου η αγάπη και η έγκριση φαινόταν ότι εξαρτιόνταν από την απόδοση. Αυτοί οι άνθρωποι συχνά διαπρέπουν επαγγελματικά, γιατί εφαρμόζουν την ίδια νοοτροπία σε όλους τους τομείς της ζωής τους. Το «πρόβλημα» είναι ότι δυσκολεύονται να ξεχωρίσουν το επείγον από το σημαντικό. Για αυτούς, όλα φαίνονται επείγοντα, επειδή όλα φαίνονται τεστ του χαρακτήρα τους.

4. Χρησιμοποιούν τη ρουτίνα ως συναισθηματική ρύθμιση

Οι άνθρωποι που πλένουν αμέσως τα πιάτα συχνά ανακάλυψαν νωρίς ότι οι ρουτίνες βοηθούν στη ρύθμιση δύσκολων συναισθημάτων. Όταν εστιάζετε στο τρίψιμο ενός τηγανιού, δεν σκέφτεστε εκείνη την αμήχανη συζήτηση στη δουλειά. Όταν τα χέρια είναι απασχολημένα, το μυαλό παίρνει ανάσα. Αν σπεύδετε να πλύνετε τα πιάτα μετά το φαγητό, δεν πρόκειται για συνειδητότητα αλλά για συναισθηματική αποφυγή που ξεκίνησε από την παιδική ηλικία. Ίσως ως παιδιά καθαρίζατε το δωμάτιό σας όταν οι γονείς τσακώνονταν. Ίσως η οργάνωση σας έκανε να νιώθετε λιγότερο επιβαρυμένοι από το σχολικό άγχος. Η συμπεριφορά παρέμεινε γιατί δούλευε, γίνοντας η κύρια στρατηγική ρύθμισης συναισθημάτων.

Διαβάστε ακόμα: Χάνουμε 22 μέρες ζωής από αυτή τη συνήθεια: Πρωταθλήτρια η Ελλάδα 

5. Δυσκολεύονται με τα όρια και το να λένε «όχι»

Οι άνθρωποι που δεν μπορούν να αφήσουν τα πιάτα για αργότερα συχνά δεν μπορούν να αφήσουν ούτε τα προβλήματα των άλλων για αργότερα. Στην παιδική ηλικία, πολλοί ήταν οι «υπεύθυνοι» της οικογένειας. Επαινούνταν για τη βοήθεια τους, για το ότι ποτέ δεν δημιουργούσαν προβλήματα, για το ότι φρόντιζαν τα πράγματα χωρίς να τους ζητηθεί. Ως ενήλικες, αυτοί είναι οι άνθρωποι που απαντούν σε email στη δουλειά στις 11 μ.μ., που πάντα εθελοντικά οργανώνουν το γραφείο, που δεν μπορούν να πουν όχι όταν κάποιος χρειάζεται μια χάρη. Τα πιάτα είναι απλώς μια εκδήλωση ενός ευρύτερου μοτίβου: της αδυναμίας να αφήσουν τα πράγματα για τον άλλον ή ακόμη και για το αύριο.

6. Έχουν τάσεις τελειομανίας που πηγάζουν από κριτική

Ήσασταν το παιδί που ο γονιός του ξαναέκανε τα καθήκοντά του επειδή δεν ήταν «σωστά»; Ή ίσως μεγαλώσατε σε σπίτι όπου όλα έπρεπε να είναι τέλεια για τους καλεσμένους, όπου η εμφάνιση μετρούσε περισσότερο από την άνεση; Πολλοί από αυτούς που δεν αντέχουν τα άπλυτα πιάτα έμαθαν νωρίς ότι το να αφήνουν πράγματα ημιτελή ή μη τέλεια προσκαλεί κριτική. Εσωτερίκευσαν τη φωνή που έλεγε: «Τι θα σκεφτούν οι άλλοι αν δουν αυτό το χάος;» Τώρα, ακόμη και μόνοι στα σπίτια τους, δεν μπορούν να απαλλαγούν από το συναίσθημα ότι κρίνονται. Φυσικά αυτή η τελειομανία επεκτείνεται πέρα από τα πιάτα. Πρόκειται συχνά για ανθρώπους που ξαναγράφουν email πέντε φορές, που μένουν αργά για να ελέγξουν τη δουλειά τους τριπλά, που ζητούν συγγνώμη για «ακατάστατα» σπίτια όταν υπάρχει ένα μόνο μαξιλάρι εκτός θέσης.

Photo credit: Freepik