Κάποια στιγμή, σε κάποια ηλικία οι άνθρωποι κάνουν τον προσωπικό τους απολογισμό. Μετά τα 60, η σύγκριση ανάμεσα στη ζωή που ονειρεύτηκαν στα νιάτα τους και σε εκείνη που τελικά έζησαν γίνεται σχεδόν αναπόφευκτη. Οι στόχοι που δεν εκπληρώθηκαν, οι επιλογές που αποδείχθηκαν διαφορετικές από τις προσδοκίες και τα όνειρα που έμειναν στα χαρτιά μπορεί να γεννήσουν απογοήτευση ή ακόμη και την αίσθηση μιας ανεκπλήρωτης ζωής.

Μπορείτε να διαβάσετε επίσης: Smartphone vs smart people: Η αποσύνδεση είναι trendy

Ωστόσο, οι ψυχολόγοι επισημαίνουν ότι οι άνθρωποι που δηλώνουν περισσότερο ικανοποιημένοι από τη ζωή τους σε αυτή τη φάση δεν είναι απαραίτητα εκείνοι που πέτυχαν όλα όσα είχαν σχεδιάσει. Αντίθετα, είναι συχνά όσοι σταμάτησαν να αξιολογούν την πραγματικότητά τους με βάση ένα ιδανικό σενάριο που δημιούργησαν δεκαετίες νωρίτερα.

Η παγίδα της συνεχούς σύγκρισης

Όταν κάποιος είναι 20 ή 30 ετών, συνήθως σχεδιάζει το μέλλον του με αισιοδοξία. Φαντάζεται μια επιτυχημένη καριέρα, οικονομική ασφάλεια, μια σταθερή οικογένεια και προσωπικές επιτυχίες. Εκείνη τη στιγμή, όμως, είναι αδύνατο να προβλέψει τις ανατροπές που μπορεί να φέρει η ζωή.

Οικονομικές κρίσεις, προβλήματα υγείας, οικογενειακές υποχρεώσεις ή απρόβλεπτες ευκαιρίες αλλάζουν συχνά την πορεία ενός ανθρώπου. Παρ’ όλα αυτά, αρκετοί εξακολουθούν να συγκρίνουν τη σημερινή τους πραγματικότητα με εκείνο το αρχικό, σχεδόν ιδανικό σχέδιο. Σύμφωνα με την ψυχολογία, αυτή η σύγκριση μπορεί να οδηγήσει σε χρόνια δυσαρέσκεια. Όταν κάποιος αξιολογεί συνεχώς όσα δεν απέκτησε αντί για όσα κατάφερε, ενισχύει το αίσθημα ότι η ζωή του υπολείπεται μιας φανταστικής εκδοχής της.

Το ιδανικό μέλλον που δεν υπήρξε ποτέ

Οι ειδικοί τονίζουν ότι το πρόβλημα δεν είναι η ύπαρξη στόχων, αλλά η προσκόλληση σε αυτούς ως μοναδικό μέτρο επιτυχίας. Η εικόνα που δημιουργεί ένας νέος άνθρωπος για το πώς θα είναι η ζωή του στα 60 βασίζεται σε υποθέσεις και όχι στην πραγματικότητα. Δεν περιλαμβάνει δυσκολίες, απώλειες ή γεγονότα που δεν μπορεί να προβλέψει κανείς. Η σύγκριση ανάμεσα στη σημερινή ζωή και σε μια εξιδανικευμένη εκδοχή του μέλλοντος είναι από τη φύση της άνιση. Η πραγματική ζωή έχει συμβιβασμούς, απρόοπτα και αλλαγές, ενώ η φανταστική ζωή παραμένει πάντα τέλεια.

Η προσαρμοστικότητα συνδέεται με μεγαλύτερη ευημερία

Πλήθος ερευνών έχει δείξει ότι ένας από τους σημαντικότερους παράγοντες ψυχικής ευεξίας είναι η ψυχολογική ευελιξία, δηλαδή η ικανότητα του ανθρώπου να προσαρμόζεται στις αλλαγές χωρίς να εγκλωβίζεται στις αρχικές του προσδοκίες. Οι άνθρωποι που αποδέχονται ότι η ζωή ακολουθεί διαφορετική πορεία από εκείνη που είχαν σχεδιάσει εμφανίζουν συχνά χαμηλότερα επίπεδα άγχους και μεγαλύτερη ικανοποίηση από την καθημερινότητά τους. Αυτό δεν σημαίνει ότι παραιτούνται από τα όνειρά τους. Σημαίνει ότι αναγνωρίζουν πως η αξία της ζωής δεν καθορίζεται αποκλειστικά από την επίτευξη ενός προκαθορισμένου σχεδίου.

Οι μεγαλύτερες χαρές συχνά δεν είχαν προγραμματιστεί

Πολλοί άνθρωποι, όταν ανατρέχουν στη ζωή τους σε μεγαλύτερη ηλικία, διαπιστώνουν ότι οι πιο σημαντικές στιγμές τους δεν ήταν εκείνες που είχαν σχεδιάσει. Μια γνωριμία που έγινε τυχαία, μια επαγγελματική ευκαιρία που δεν υπήρχε όταν ήταν νέοι, μια μετακόμιση που εξελίχθηκε σε μόνιμη εγκατάσταση ή μια νέα δραστηριότητα που ανακάλυψαν αργότερα μπορεί να αποδειχθούν καθοριστικές για την πορεία τους.

Η ζωή διαμορφώνεται όχι μόνο από τις αποφάσεις που παίρνουμε, αλλά και από τις απρόβλεπτες εμπειρίες που συναντάμε στην πορεία. Για τον λόγο αυτό, η αυστηρή προσήλωση στο αρχικό σχέδιο μπορεί να στερήσει από κάποιον την ικανότητα να εκτιμήσει όσα του πρόσφερε η πραγματικότητα.

Γιατί η επιτυχία δεν εγγυάται μόνιμη ευτυχία

Ένα ακόμη εύρημα της ψυχολογίας αφορά το φαινόμενο της ηδονικής προσαρμογής. Οι άνθρωποι συνηθίζουν σχετικά γρήγορα ακόμη και σε πολύ θετικές αλλαγές, όπως μια επαγγελματική προαγωγή, η αγορά ενός σπιτιού ή η επίτευξη ενός μεγάλου στόχου. Η αρχική χαρά σταδιακά υποχωρεί και η προσοχή στρέφεται στον επόμενο στόχο ή σε κάτι που εξακολουθεί να λείπει.

Αυτό σημαίνει ότι ακόμη και όσοι πέτυχαν πολλά από όσα είχαν ονειρευτεί δεν είναι απαραίτητα περισσότερο ευτυχισμένοι μακροπρόθεσμα. Η διαρκής αναζήτηση του επόμενου βήματος μπορεί να συντηρεί έναν ατελείωτο κύκλο ανικανοποίητου.

Η αποδοχή δεν σημαίνει παραίτηση

Οι ειδικοί διευκρινίζουν ότι η αποδοχή της πραγματικότητας δεν πρέπει να συγχέεται με την παραίτηση ή την έλλειψη φιλοδοξίας.
Αντίθετα, πρόκειται για μια στάση που επιτρέπει στον άνθρωπο να αναγνωρίζει τόσο τις επιτυχίες όσο και τις απώλειες, χωρίς να θεωρεί ότι οι τελευταίες ακυρώνουν ολόκληρη τη ζωή του. Η ικανότητα να αφήνει κανείς πίσω του τη διαρκή σύγκριση με ένα ιδανικό παρελθόν ή μέλλον φαίνεται να συνδέεται με μεγαλύτερη ψυχική ισορροπία και αίσθηση πληρότητας.

Ζώντας τη ζωή σήμερα

Οι ψυχολόγοι επισημαίνουν ότι η πραγματική ικανοποίηση προκύπτει όταν η προσοχή μετατοπίζεται από όσα δεν συνέβησαν σε όσα υπάρχουν ήδη. Αυτό μπορεί να σημαίνει περισσότερο χρόνο με αγαπημένους ανθρώπους, εκτίμηση των μικρών καθημερινών στιγμών ή αναγνώριση των εμπειριών που διαμόρφωσαν την προσωπική πορεία του καθενός.

Μπορείτε να διαβάσετε επίαης: Όποιος θέλει, μπορεί και τα ύψη αψηφεί

Η ζωή σπάνια εξελίσσεται ακριβώς όπως είχε σχεδιαστεί. Όμως η ευτυχία, σύμφωνα με τα διαθέσιμα επιστημονικά δεδομένα, δεν εξαρτάται τόσο από το αν εκπληρώθηκαν όλοι οι αρχικοί στόχοι, όσο από την ικανότητα να αποδεχόμαστε τη διαδρομή που τελικά ακολουθήσαμε και να βρίσκουμε νόημα σε αυτήν.

Photo Credits: @alicewilliams.artist