Τα social media έχουν γεμίσει με ασπρόμαυρα και έγχρωμα πορτρέτα της. Εξώφυλλα των βιβλίων της. Και φυσικά με κείμενα που φέρουν την υπογραφή της γυναίκας που έγραψε ένα κεφάλαιο που εμπνέει όλες τις γυναίκες, τότε και τώρα. Εκείνο στο οποίο μια δημοσιογράφος με μακριά ξανθά μαλλιά, aviator γυαλιά και μια αφοπλιστική ικανότητα να βρίσκεται πάντα στο σωστό δωμάτιο, κατάφερε να μετατρέψει την προσωπική της φιλοδοξία σε συλλογική δύναμη.

Στον αποχαιρετισμό στην Gloria Steinem, θα ταξιδέψουμε στην Αμερική. Όταν έφτασε στη Νέα Υόρκη, ήθελε να γίνει συγγραφέας. Αντί γι’ αυτό, βρέθηκε να γράφει για ό,τι της ανέθεταν. Μόδα, διασημότητες, σχέσεις, «γυναικεία θέματα». Έγραψε για τη Dorothy Parker, τον Paul Newman, τον John Lennon, τη Barbara Walters, τη Lee Radziwill. Ακόμη και για μπάνια με χρυσές βρύσες, μπουντουάρ και ηλεκτρικές κουρτίνες. Το σημαντικό ήταν ότι μέσα σε αυτές τις φαινομενικά ανάλαφρες ιστορίες αναζητούσε πάντα κάτι μεγαλύτερο.

Η μόδα, για την ίδια, δεν ήταν ποτέ απλώς επιφάνεια αλλά ένας καθρέφτης της εποχής και των κανόνων που επιβάλλονταν στις γυναίκες. Για το πώς πρέπει να φαίνονται, ποιον πρέπει να παντρευτούν, πόσο πρέπει να αμείβονται και πόσο χώρο δικαιούνται να καταλαμβάνουν. Η ίδια έλεγε: «I always wanted to be a writer». Και αυτή ίσως είναι η πιο αποκαλυπτική φράση για τη ζωή της. Γιατί πίσω από τη δημόσια εικόνα της ακτιβίστριας υπήρχε πάντα μια γυναίκα που παρατηρούσε, διάβαζε, κρατούσε σημειώσεις και συνέχιζε να δουλεύει.

Αυτό είναι και το παράδοξο της Steinem ως icon. Δεν προσπάθησε ποτέ πραγματικά να γίνει icon. Η εικόνα της δημιουργήθηκε επειδή είχε κάτι να πει. Τα γυαλιά της, τα μακριά μαλλιά, η χαρακτηριστική εμφάνιση έγιναν μέρος ενός οπτικού λεξιλογίου που αναγνωρίζεται ακόμη και σήμερα. Και είναι σημαντικό γιατί ανήκε σε μια γυναίκα που δεν χρειάστηκε να κατασκευάσει την εικόνα της για να αποκτήσει δύναμη, ούτε την δημιούργησε ένας στιλίστας και ένας στρατός από επικοινωνιολόγους. Ήταν ινφλουένσερ πριν από τους influencers, με ουσία.

«Just when you feel you have the most to write about, you have the least time», είχε γράψει. Μια φράση που θα μπορούσε να αφορά κάθε γυναίκα που προσπαθεί να συνδυάσει δημιουργία, δουλειά, προσωπική ζωή και κοινωνική δράση. Ίσως, όμως, η πιο σύγχρονη πλευρά της κληρονομιάς της να βρίσκεται μακριά από τις κάμερες, τα εξώφυλλα και τις ομιλίες. Στα «talking circles» που φιλοξενούσε στο σπίτι της, γυναίκες διαφορετικών γενεών συναντιούνταν χωρίς δημοσιότητα για να μιλήσουν για την υγεία, την πολιτική, την τεχνολογία, την επιθυμία, τη ζωή. Η Steinem μιλούσε λιγότερο και άκουγε περισσότερο.

Ήθελε κάποτε να γίνει η γυναίκα των γραμμάτων. Έγινε κάτι πολύ μεγαλύτερο. Μια γυναίκα που απέδειξε ότι η προσωπική φιλοδοξία μπορεί να αποκτήσει συλλογικό νόημα. Και ότι το πραγματικό στιλ δεν είναι αυτό που φοράς. Είναι ο τρόπος με τον οποίο επιμένεις να υπάρχεις. Στα 92 της, η Gloria Steinem έφυγε όπως έζησε. Έχοντας αφήσει πίσω της ένα λεξιλόγιο για τις γυναίκες που ήρθαν μετά από εκείνη. Και έναν κώδικα που φοράει γυαλιά ηλίου στο φως. Και στο σκοτάδι.