Viral έγινε πρόσφατα η είδηση ότι μία 30χρονη αγνοούμενη από το Μεξικό καθυστέρησε να αναγνωριστεί επειδή οι φωτογραφίες της στα social media που έδωσε στη δημοσιότητα η αστυνομία ήταν υπερβολικά φιλτραρισμένες.

Διαβάστε ακόμα: To Tinder φεύγει, το συνοικέσιο (ξανα)έρχεται 

Για χρόνια, τα φίλτρα αντιμετωπίζονταν ως κάτι σχεδόν αθώο: εργαλείο αισθητικής βελτίωσης, παιχνίδι με την εικόνα, τρόπος “καλύτερης εκδοχής” του εαυτού. Οι κίνδυνοι που επισημαίνονταν σχετίζονταν κυρίως στην αυτοεικόνα, την αυτοεκτίμηση και την πίεση για “τέλεια” εμφάνιση. Η ιστορία της Γκρέσια Γουαδαλούπε Μεντόζα Οράντες όμως, φαίνεται να ξεκλειδώνει έναν νέο, πολύ πιο πρακτικό φόβο.

Σκέψου ότι εξαφανίζεσαι (όχι με τη θέλησή σου). Οι δικοί σου, μέσα στον πανικό τους, δίνουν στη δημοσιότητα την πιο πρόσφατη φωτογραφία σου από το Ιnstagram. Μόνο που αυτή η εικόνα έχει περάσει από φίλτρα που «σιδέρωσαν» τις ρυτίδες, λέπτυναν τη μύτη, μείωσαν την απόσταση ανάμεσα στα μάτια. Οι εθελοντές και οι αστυνομικοί βγαίνουν στους δρόμους. Εσύ μπορεί να είσαι εκεί, μερικά μέτρα μακριά τους, τραυματισμένη, ταλαιπωρημένη, φοβισμένη. Κανείς δεν θα σε αναγνωρίσει. Και κάπως έτσι το φίλτρο, από εργαλείο ομορφιάς, μετατρέπεται στον απόλυτο εφιάλτη σου. Παρόλο που η ιστορία της 30χρονης είχε αίσιο τέλος καθώς εντοπίστηκε τελικά ζωντανή 4 μέρες αργότερα, σε περιπτώσεις εξαφάνισης ο χρόνος είναι κρίσιμος για την έκβαση της υπόθεσης και οι καθυστερήσεις μπορεί να αποβούν μοιραίες.

Τι γίνεται αν συμβεί ένα ατύχημα; Αν κάποιος χάσει τη ζωή του και δεν φέρει πάνω του έγγραφα; Η ταυτοποίηση από τα social media είναι η πρώτη κίνηση των αρχών. Οι ιατροδικαστές βασίζονται σε σταθερά σημεία: το σχήμα του προσώπου, τις αποστάσεις των οστών, τις ελιές στο δέρμα. Τα beauty φίλτρα αλλοιώνουν αυτά τα χαρακτηριστικά για να μας κάνουν όλους να μοιάζουμε με το ίδιο, ομοιόμορφο μοντέλο. Όταν σβήνεις την ιδιαιτερότητά σου για να πάρεις likes, σβήνεις και το μοναδικό στοιχείο που μπορεί να σε φέρει πίσω στην οικογένειά σου, κινδυνεύοντας να μείνεις στα αζήτητα ενός νεκροτομείου.

Από την άλλη πλευρά, η τεχνολογία των φίλτρων γίνεται το απόλυτο «καμουφλάζ» για το έγκλημα. Στο παρελθόν, ένας εγκληματίας έπρεπε να φορέσει μάσκα, να βάψει τα μαλλιά του ή να κάνει πλαστική για να μην αναγνωρίζεται. Σήμερα, αν το πεδίο δράσης του είναι ο ψηφιακός κόσμος, το φίλτρο προσφέρει την τέλεια μεταμφίεση. Φανταστείτε έναν παιδόφιλο που προσεγγίζει τα ανήλικα θύματά του χρησιμοποιώντας προφίλ με «πειραγμένες» φωτογραφίες. Όταν το θύμα δίνει τη φωτογραφία στην αστυνομία, οι αρχές ψάχνουν έναν άνθρωπο με συγκεκριμένα χαρακτηριστικά (π.χ. λεπτή μύτη, έντονα ζυγωματικά). Στην πραγματικότητα, ο δράστης μπορεί να κάθεται στο διπλανό τραπέζι και να μην του μοιάζει καθόλου.

Όλα αυτά δεν είναι φανταστικά σενάρια. Η εικόνα μας δεν είναι πλέον μόνο προσωπική επιλογή ή αισθητική δήλωση. Είναι και στοιχείο αναγνώρισης μέσα σε ένα σύστημα που βασίζεται όλο και περισσότερο στην οπτική ακρίβεια. Και οι κίνδυνοι σήμερα είναι πραγματικοί. Σε αντίθεση με την εικόνα μας.