Ακόμη θυμάμαι την Ντεμί Μουρ στο εξώφυλλο του Vanity Fair, γυμνή, πανέμορφη, με την κοιλιά της εκτεθειμένη στα βλέμματα. Και τώρα παρατηρώ την Σιένα Μίλερ με το λευκό διάφανο φόρεμα στα 44, με δεύτερο γάμο, νεότερο σύζυγο και ήδη ένα 13χρονο παιδί από διαφορετικό σύντροφο. Αλλά και την Αν Χάθαγουέι τώρα με μίνι φορέματα και μπότες σε στιλ «Pretty Woman», πάνω από το γόνατο, να προωθεί τη συμμετοχή της στην ταινία «Οδύσσεια».

Οι γυναίκες που κατείχαν θέσεις εξουσίας, ή βρίσκονταν δίπλα σε άνδρες εξουσίας επέλεγαν σχεδόν αποκλειστικά ρούχα που έκρυβαν τη φουσκωμένη κοιλιά, σαν η μητρότητα να έπρεπε να παραμείνει μια ιδιωτική υπόθεση.

Σήμερα συμβαίνει το αντίθετο. Η εγκυμοσύνη δεν κρύβεται και η μόδα βρίσκεται στο επίκεντρο αυτής της μεταμόρφωσης. Κάπως έτσι ξεκίνησε και η δημόσια συζήτηση γύρω από την Ούσα Βανς, τη σύζυγο του αντιπροέδρου των Ηνωμένων Πολιτειών Τζέι Ντι Βανς, που κυοφορεί το τέταρτο παιδί τους, με το κοραλί φόρεμα από το Old Navy που αγοράστηκε με έκπτωση έναντι 8,75 δολαρίων (!).

Αφορμή για να συνειδητοποιήσουμε τον τρόπο με τον οποίο το γυναικείο σώμα μετατρέπεται σε πολιτικό σύμβολο. Και δεν είναι μόνο η Βανς αλλά και η εκπρόσωπος Τύπου του Λευκού Οίκου, Καρολάιν Λέβιτ, που εμφανίστηκε σχεδόν ταυτόχρονα έγκυος σε μια περίοδο όπου η κυβέρνηση Τραμπ προωθεί την ιδέα ότι η αύξηση των γεννήσεων αποτελεί εθνική προτεραιότητα.

Αντί να τις βλέπουμε με ολόσωμες φόρμες, τύπου σαλοπέτες ή παραδοσιακά υπερμεγέθη σύνολα, τις θαυμάζουμε με εφαρμοστά φορέματα που αγκαλιάζουν τη σιλουέτα, μετατρέποντας την εγκυμοσύνη σε βασικό στοιχείο της δημόσιας εικόνας τους. Συζύγους πολιτικών, τραγουδίστριες, ηθοποιούς.

Η μόδα ως γλώσσα που μεταφέρει αξίες. Κι όμως από την εποχή της Τζάκι Κένεντι-Ωνάση, η εγκυμοσύνη στις γυναίκες της πολιτικής και της εξουσίας παρουσιαζόταν παραδοσιακά διακριτικά. Η επαγγελματική επιτυχία και η μητρότητα θεωρούνταν δύο ταυτότητες που δύσκολα μπορούσαν να συνυπάρξουν. Η φουσκωμένη κοιλιά συχνά αντιμετωπιζόταν ως υπενθύμιση μιας «αδυναμίας» ή μιας προσωρινής απομάκρυνσης από την εξουσία.

Η σημερινή εικόνα ανατρέπει αυτή τη λογική. Η εγκυμοσύνη γίνεται ορατή, ακόμη και πρωταγωνιστική. Εδώ βρίσκεται και η μεγαλύτερη ειρωνεία της σύγχρονης εικόνας της εγκυμοσύνης. Το σώμα που κάποτε αποκρυπτόταν για να προστατευθεί από τα στερεότυπα, σήμερα προβάλλεται τόσο έντονα ώστε κινδυνεύει να υπηρετήσει ένα νέο στερεότυπο. Όχι πλέον ότι η εγκυμοσύνη περιορίζει τη γυναίκα, αλλά ότι ολοκληρώνει υποχρεωτικά τη γυναικεία της ταυτότητα.

Η μόδα λειτουργεί ως ο πιο αποτελεσματικός φορέας του συγκεκριμένου μηνύματος, γιατί δεν μοιάζει με προπαγάνδα. Ένα κολλητό φόρεμα δεν είναι πολιτική ομιλία. Ένα story στο Instagram δεν είναι κυβερνητική ανακοίνωση ούτε δελτίο Τύπου για την προώθηση μιας ταινίας. Κι όμως, οι εικόνες έχουν τη δύναμη να διαμορφώνουν αντιλήψεις πολύ πιο αποτελεσματικά από τις λέξεις.

Δεν είναι τυχαίο ότι η αισθητική έχει αποκτήσει τόσο κεντρικό ρόλο στη σύγχρονη πολιτική, στο λάιφστάιλ, στο σινεμά, στα Μέσα Κοινωνικής Δικτύωσης. Όταν η Ούσα Βανς θέλησε να δημοσιεύσει την απόδειξη αγοράς του φορέματος της από το Old Navy, επανέφερε τη συζήτηση στο επίπεδο της «κανονικότητας». Το μήνυμα ήταν σαφές. Δεν φορούσε ένα πανάκριβο couture σύνολο αλλά ένα οικονομικό φόρεμα που θα μπορούσε να αγοράσει οποιαδήποτε Αμερικανίδα. Η απόδειξη μετατράπηκε σε πολιτικό εργαλείο.

Η εξέλιξη αυτή συμπίπτει και με μια γενικότερη αλλαγή στον τρόπο που αντιμετωπίζεται η εγκυμοσύνη στη μόδα. Από τη Ριάνα μέχρι τις σύγχρονες influencers, η εγκυμοσύνη θεωρείται περίοδος δημιουργικής έκφρασης. Αυτό που έχει αλλάξει είναι πως τώρα πια δεν προσαρμόζεται το σώμα στη μόδα αλλά η μόδα στο σώμα.

Οι γυναίκες έχουν πλέον μεγαλύτερη ελευθερία να επιλέγουν πώς θα εμφανιστούν στη διάρκεια της εγκυμοσύνης τους, χωρίς να υπακούουν σε παλιούς κανόνες. Η ορατότητα της εγκυμοσύνης είναι πρόοδος μόνο όταν συνοδεύεται από πραγματική ελευθερία επιλογής. Όταν μια γυναίκα μπορεί να αναδείξει την κοιλιά της επειδή το επιθυμεί, αλλά και να την κρύψει αν αυτό την εκφράζει.

Στην Ελλάδα, η σχέση της εγκυμοσύνης με τη δημόσια εικόνα ακολούθησε πιο αργούς ρυθμούς.

Σήμερα η εικόνα είναι διαφορετική. Τα εξώφυλλα περιοδικών, οι φωτογραφίσεις μόδας και αργότερα οι αναρτήσεις στο Instagram συνέβαλαν στη δημιουργία μιας νέας αισθητικής της ελληνικής μητρότητας.

Ωστόσο, αυτή η νέα ορατότητα συνοδεύεται και από νέες πιέσεις. Αν παλαιότερα η κοινωνία ζητούσε από τις γυναίκες να κρύβουν την εγκυμοσύνη τους, σήμερα μοιάζει να απαιτεί από αυτές να τη «φορούν» σωστά. Να έχουν το ιδανικό στιλ, να παραμένουν αψεγάδιαστες, να επιστρέφουν γρήγορα στο σώμα τους μετά τον τοκετό και να μετατρέπουν μια βαθιά προσωπική εμπειρία σε δημόσιο θέαμα.

Η εγκυμοσύνη, τελικά, εξακολουθεί να λειτουργεί ως καθρέφτης της εποχής. Και ακριβώς γι’ αυτό, ένα εξώφυλλο περιοδικού ή μια φωτογραφία στο Instagram δεν είναι ποτέ μόνο μια όμορφη εικόνα. Κι ένα φόρεμα που στοιχίζει 8,75 δολάρια, δεν είναι ποτέ μόνο ένα φόρεμα.