Εκείνη των κανόνων, των παρατηρήσεων και των πρόθυμων «φυλάκων» της δημόσιας συμπεριφοράς. Ναι, τα τακούνια απαγορεύονται. Και σωστά. Όχι επειδή χαλούν την αισθητική του χώρου, αλλά επειδή μπορούν να προκαλέσουν φθορές στα αρχαία μνημεία ή να αποδειχθούν επικίνδυνα στις ανώμαλες πέτρινες κερκίδες. Είναι ένας κανόνας που υπάρχει εδώ και χρόνια και οφείλουμε να τον σεβόμαστε.

Αυτό που εξακολουθεί όμως να μας προβληματίζει δεν είναι η απαγόρευση. Είναι η ευκολία με την οποία κάποιοι αισθάνονται ότι μπορούν να γίνουν οι ίδιοι οι ελεγκτές της. Να σε κοιτάξουν από πάνω μέχρι κάτω, να σχολιάσουν μεγαλόφωνα, να σε επιπλήξουν με έναν τόνο που θυμίζει περισσότερο επίπληξη παρά ευγενική υπόδειξη. Λες και η εμπειρία του πολιτισμού ξεκινά με μια δόση δημόσιας διαπόμπευσης.

Κι όμως, την ίδια στιγμή, ελάχιστοι φαίνεται να ενοχλούνται από όσα πραγματικά διαλύουν τη μαγεία μιας παράστασης. Από τις φωτισμένες οθόνες των κινητών που ανάβουν κάθε λίγα λεπτά μέσα στο σκοτάδι. Από εκείνους που απαντούν βιαστικά σε ένα μήνυμα, που τσεκάρουν τα social media ή την ώρα, λες και δεν μπορούν να αποσυνδεθούν ούτε για ενενήντα λεπτά.

Από τις ατελείωτες συζητήσεις στις κερκίδες, τις βεντάλιες που ανεβοκατεβαίνουν ασταμάτητα, τα σακουλάκια με τα σνακ που ανοίγουν θορυβωδώς, τις τσίχλες που μασιούνται επιδεικτικά, τα γέλια στις πιο ακατάλληλες στιγμές ή εκείνους που σηκώνονται πριν πέσει η αυλαία για να προλάβουν την έξοδο και να αποφύγουν την κίνηση.

Δεν είναι σπάνιο να βλέπεις θεατές να εγκαταλείπουν τις θέσεις τους πριν ακόμη ολοκληρωθούν οι υποκλίσεις των ηθοποιών. Το χειροκρότημα, κάποτε αυτονόητη πράξη αναγνώρισης, μοιάζει σήμερα προαιρετικό. Η έξοδος έχει μεγαλύτερη προτεραιότητα από τον επίλογο.

Ίσως τελικά έχουμε μπερδέψει την προστασία του μνημείου με την προστασία της εμπειρίας. Τα αρχαία θέατρα δεν χρειάζονται μόνο σεβασμό στις πέτρες τους. Χρειάζονται σεβασμό και στους ανθρώπους που βρίσκονται πάνω στη σκηνή, αλλά και σε εκείνους που κάθονται δίπλα μας. Γιατί ο πολιτισμός δεν εξαντλείται στην αγορά ενός εισιτηρίου ούτε στην τήρηση ενός ενδυματολογικού κανόνα.

Μετριέται στις μικρές χειρονομίες, στην προσοχή, στη σιωπή. Όπως και στην υπομονή και στην ικανότητα να μοιράζεσαι έναν χώρο χωρίς να πιστεύεις ότι είναι αποκλειστικά δικός σου. Τα τακούνια μπορεί να αφήσουν ένα σημάδι σε μια πέτρα. Η αγένεια, όμως, αφήνει αποτύπωμα στην εμπειρία του πολιτισμού. Και αυτό είναι πολύ πιο δύσκολο να αποκατασταθεί.