O Περικλής Κονδυλάτος δεν έρχεται να διηγηθεί ένα παραμύθι στη Βίβλο της Μόδας  αλλά να καταθέσει την αλήθεια του. Από τη Λευκάδα και τα στάχυα, μέχρι το Met Gala και τη Lady Gaga. Από την υποτίμηση που ένιωθε ο ίδιος για τη μόδα, μέχρι την αμφισβήτηση που δέχθηκε επειδή τόλμησε να σταθεί δίπλα στον Βασίλη Ζούλια.

Για την απόρριψη, την αναγνωρισιμότητα των 65%, τους haters που δεν έχουν φρένο, αλλά και τη στιγμή που σταμάτησε να κάνει σχέδια. «Δεν λέω πια τη λέξη “θέλω”», ομολογεί. «Ακολουθώ τη ζωή». Μια κουβέντα για τα λάθη που γίνονται ταυτότητα, τη δημιουργία που πονάει, και το φως που έχει πάντα η αλήθεια.

Περικλή μου, καλώς όρισες στη Βίβλο της Μόδας.

Καλώς σας βρίσκω. Ευχαριστώ πάρα πολύ για την πρόσκληση. Είναι πολύ μεγάλη μου χαρά και τιμή να με έχεις βάλει ανάμεσα σε τόσους σπουδαίους ανθρώπους, που οι περισσότεροι απ’ ό,τι έχω δει είναι πολύ περισσότερα χρόνια από μένα και χαίρομαι. Σε ευχαριστώ.

Εσύ, Περικλή μου, εγώ σε ευχαριστώ. Έχεις αποδείξει σε αυτήν την πορεία ότι έχεις μια δική σου αφήγηση, έχεις μια δική σου ιστορία. Πώς ξεκίνησε όλο αυτό; Ποιο είναι το πρώτο κεφάλαιο στη δική σου την προσωπική Βίβλο;

Σε αντίθεση με τους περισσότερους ανθρώπους που έχω γνωρίσει σε αυτό το χώρο, εμένα δεν ήταν ένα όνειρο μου αυτό. Μου συνέβη, και είναι κάτι που το ακολούθησα, αλλά δεν το επιδίωξα.  Δούλεψα γι’ αυτό πάρα πολύ σκληρά και με επιμονή, επιμέλεια και αγάπη, αλλά δεν το είχα οραματιστεί. Απλά αφέθηκα σε αυτό γιατί ήρθαν οι συνθήκες έτσι που, βρέθηκα και δίπλα σε έναν άνθρωπο ο οποίος ήταν πολύ φτασμένος σε αυτό το χώρο. Ας μου επιτραπεί αυτή η έκφραση. Και μου δόθηκαν πάρα πολλές ευκαιρίες να δείξω το ταλέντο μου, το όποιο ταλέντο τέλος πάντων έχω, μπορεί να έχω, μέσα από αυτή τη δουλειά.

Εννοείς δίπλα στον Βασίλη Ζούλια.

Εννοώ βέβαια δίπλα στον Βασίλη Ζούλια, που είναι ο λόγος που κάνουμε αυτή την κουβέντα αυτή τη στιγμή. Γιατί αν δεν ήταν ο Βασίλης, δεν θα την κάναμε. Είναι σίγουρο ότι αυτός ο άνθρωπος, όπως λέει το τραγούδι, εσύ μου άλλαξες πορεία, όπως το λέει το λαϊκό άσμα. Αυτό.

Μου χάραξες πορεία.

Χάραξες, ναι, μου χάραξες.

Και μου άλλαξες. Αν σου ζητήσω όμως με ένα rewind να βρεθείς στο παρελθόν, να διακτινιστούμε πίσω και να σκεφτείς την πρώτη εικόνα που σου έρχεται σε σχέση με τη μόδα, με αυτό τον κόσμο. Ποια είναι;

Είναι μια εικόνα στο πανεπιστήμιο, στην Αγγλία, που εγώ εκεί πέρα σπούδασα Καλές Τέχνες και στο ίδιο faculty είχε και το τμήμα της μόδας. Και για να πάμε στο refectory, στα ελληνικά είναι στην καντίνα, περνούσες ανάμεσα από τις εγκαταστάσεις του fashion. Και τους κοιτούσα εκεί πέρα με τις μηχανές και με τα υφάσματα και αυτά και έλεγα, ξέρεις, τα «κακόμοιρα», υπάρχουν άνθρωποι που ασχολούνται με τη μόδα; Αυτή ήταν η πρώτη μου επαφή, που τους έβλεπα πόσο αφοσιωμένοι ήταν και εμένα να μου κάνει εντύπωση πως ένας άνθρωπος, μπορεί να αφοσιώνεται σε κάτι που εγώ δεν θεωρούσα ότι ήταν σοβαρό και ότι δεν είχε τα υψηλά νοήματα και τη σοβαροφάνεια της τέχνης και τη φιλοσοφία που εμπεριέχει η τέχνη. Υπήρχε μια υποτίμηση μέσα μου, χωρίς να το λέω στους ανθρώπους. Τελικά βρέθηκα να το κάνω αυτό.

Είδες τελικά ότι η τέχνη και η μόδα, που το είδαμε και στο Met Gala, προσπαθούν πάντα να απενοχοποιηθούν. Η μία θεωρείται σοβαρή, η μόδα θεωρείται πιο light. Εσύ τώρα που το έχεις ζήσει από μέσα, τι βλέπεις;

Η μόδα σίγουρα δεν είναι τέχνη. Παίρνει στοιχεία από την τέχνη και όσο πιο ωραία είναι, τόσο πιο πολύ πλησιάζει προς την τέχνη. Όμως η μόδα είναι εμπόριο, έτσι; Κακά τα ψέματα. Και δεν είναι και κάτι νομίζω που το κρύβει κανένας. Ότι είναι μια βιομηχανία που, έχει γίνει για να βγαίνουν λεφτά. Σίγουρα έχει να κάνει η μόδα με τον πολιτισμό. Αν πάμε στο Μουσείο της Ακρόπολης και δούμε τα αγάλματα, τις πτυχώσεις, και μιλάω για έναν πολιτισμό σαν τον αρχαίο ελληνικό πολιτισμό, που έδωσαν πολύ βάση, στο πνευματικό κομμάτι και στην ομορφιά και σε όλο αυτό, βλέπεις ότι ακόμα και το κομμάτι του ρούχου και του ενδύματος το είχανε πάρα πολύ ψηλά. Το οποίο σημαίνει ότι το πώς ντυνόμαστε έχει να κάνει πάρα πολύ με τον πολιτισμό. Δεν είναι κάτι άσχετο, δεν είναι απλό εμπόριο. Όμως είναι σε αυτή την κατηγορία. Γιατί η τέχνη έχει άλλο σκοπό. Έχει σκοπό να κάνει τον άνθρωπο να σκεφτεί. Η μόδα δεν έχει αυτό το σκοπό. Γι’ αυτό και αντιτίθεμαι όταν προσπαθούν, κυρίως οι δημοσιογράφοι, να πουν ότι για κάποιο λόγο η μόδα δεν λύνει αυτό το πρόβλημα, του body positivity. Για ποιο λόγο η μόδα δεν είναι να κάνει, δεν δείχνει ευαισθητοποίηση με τις γούνες. Ξέρετε, λέω, δεν είναι υποχρέωση της μόδας να λύσει τα κοινωνικά ζητήματα. Είναι ένα εμπόριο αυτό που προσπαθούμε να το κάνουμε με αγάπη, μεράκι και να το κάνουμε όσο καλύτερα γίνεται και να ομορφαίνει τις ζωές των ανθρώπων.

Μ’ αρέσει που πάντα βγαίνεις μπροστά και λες την άποψη σου και πληρώνεις και ένα τίμημα.

Ναι, αλήθεια είναι αυτό.

Υπάρχουν φορές που έχεις μετανιώσει τη στιγμή που το λες κάτι ή πάντα βγαίνεις και λες: “Εγώ το είπα, είμαι εντάξει με τη συνείδησή μου”;

Ναι, η λέξη συνείδηση για μένα είναι η λέξη κλειδί.  Και εννοεί τον άνθρωπο που συνομιλεί με το μέσα του. Αυτό το μέσα τι είναι; Ποιος είναι αυτός που παρακολουθεί; Για μένα είναι ο πυρήνας του ανθρώπου, που, καλείται να βγει προς τα έξω με ειλικρίνεια και να μη δει τους συνανθρώπους του σαν ένα όχημα για να πετύχει τους σκοπούς του. Όταν το δεις έτσι το έργο που λέγεται ζωή, δεν σε ενδιαφέρει να πεις κάτι άλλο για να κερδίσεις κάποιο, κάτι από αυτό, να κερδίσεις εντυπώσεις ή να… Λες την αλήθεια σου γιατί αγαπάς τους ανθρώπους. Αυτό είναι το ζητούμενο. Ξέρεις, ζούμε και στην εποχή της πολιτικής ορθότητας, που οι περισσότεροι άνθρωποι που την υπηρετούν αυτή την πολιτική ορθότητα, δεν αγαπάνε τους ανθρώπους.

Παρακολουθώντας ό,τι συμβαίνει τώρα στην παγκόσμια μόδα και παράλληλα στην ελληνική, τι είναι αυτό που παρακολουθείς και παρατηρείς με καχυποψία; Τι σου αρέσει και τι ζηλεύεις;

Κοίταξε να δεις, επειδή η μόδα είναι εμπόριο, δεν μπορεί να μην επηρεαστεί από την παγκόσμια ύφεση. Δεν μου αρέσει που βλέπω ότι οι μεγάλοι οίκοι μόδας έχουν γίνει brands και εξαργυρώνουν το όραμα,  των μεγάλων σχεδιαστών σε λογότυπα, για να πουλήσουν αυτό το ζητούμενο, αυτό το ζητούμενο που έχουν οι πελάτες τους, τη ματαιοδοξία τους, να δείξουν ότι έχουν λεφτά να τα αγοράσουν. Κάποτε αυτοί οι οίκοι μόδας είχαν πελάτες γιατί έκαναν παραγωγή ωραίων πραγμάτων, ποιοτικών, που είχαν ωραίο design και είχαν κάτι διαφορετικό, πρόσφεραν κάτι διαφορετικό. Τώρα το θέμα είναι ότι δεν υπάρχουν σχεδιαστές. Τα πράγματα βγαίνουν από τμήματα μάρκετινγκ, από αλγόριθμους, sites που εξηγούν στον σχεδιαστή την πορεία που ακολούθησε αυτός που μπήκε στο site, πόση ώρα έκατσε στα πουλόβερ, πού μπήκε πρώτα… Μετά από πόση ώρα έκανε το κλικ και έβαλε την πιστωτική του κάρτα; Λοιπόν, αυτή όλη η κατάντια που έχει πάρει αυτός ο χώρος, που πολύ μεγάλα ονόματα εξαργυρώνονται για τριάντα αργύρια, εμένα με πληγώνει για στην παγκόσμια,  στο παγκόσμιο τοπίο της μόδας. Ίσα-ίσα, στην Ελλάδα, επειδή είναι μια μικρή χώρα και δεν έχει τεράστια brands, έχει μικρούς σχεδιαστές, μικρούς μόνο σε οικονομικά μεγέθη και σε τίποτα άλλο μικρούς. Υπάρχουν πολύ μεγάλα ταλέντα στην Ελλάδα. Επομένως, θεωρώ ότι είναι η εποχή της αντιπαγκοσμιοποίησης.

Εσύ, Περικλή, το AI το χρησιμοποιείς με κάποιο τρόπο; Πιστεύεις ότι επηρεάζει τη δουλειά σου; Θα επηρεάσει όλο και περισσότερο;

Είναι μια πραγματικότητα το AI. Εγώ δεν το χρησιμοποιώ καθόλου για τη δουλειά μου, γιατί αν κάτι δε μου έλειπε ποτέ ήταν οι ιδέες. Το χρησιμοποιώ μόνο σε πολύ πρακτικά ζητήματα. Δηλαδή, μου ζήτησε μια πελάτισσα να της κάνω ένα βραχιόλι, το οποίο το σχέδιο ήταν συγκεκριμένο. Δεν χρειαζόμουν έμπνευση. Απλά είπα στο AI να το κάνει. Του εξήγησα ακριβώς τι θα έκανε. Δεν του είπα κάνε μου κάτι να εμπνευστώ ή δώσε μου μια ιδέα. Του είπα την ιδέα και απλά το έκανε τέλειο. Αντί να κάτσω να το σχεδιάσω στον υπολογιστή. Δηλαδή, μια δουλειά που θα έπαιρνε δυο ώρες έγινε σε δυο λεπτά. Εγώ βλέπω ότι στην ανθρωπότητα αυτή τη στιγμή ότι είναι όλοι εκστασιασμένοι και όλοι τρελαίνονται από τη χαρά τους, τουλάχιστον οι περισσότεροι, με τις δυνατότητες που δίνει αυτό το υπερεργαλείο. Για μένα είναι ξεκάθαρα επικίνδυνο αυτό το πράγμα και για τις θέσεις εργασίας που χάνονται και για το craftsmanship που έχει ο ανθρώπινος νους και ό,τι φτιάχνουμε με τα χέρια μας. Γιατί κάτι που σχεδιάζεται σε λίγο καιρό θα βγαίνει και κατευθείαν από ένα 3D printer. Δεν θα υπάρχει καθόλου το ανθρώπινο στοιχείο μέσα. Λοιπόν, αυτό είναι όλο τρομακτικό και καθόλου δεν το θεωρώ υπέροχο να φύγει ο άνθρωπος από τη μέση, γιατί θα φύγει και τελείως από τη μέση. Κάποια στιγμή δηλαδή η Τεχνητή Νοημοσύνη θα πει «εντάξει είμαστε, δεν σας χρειαζόμαστε κιόλας». Θέλει προσοχή για να μη γίνει η μηχανή καταστροφή του ανθρώπου. Αυτό πιστεύω. Ακούγομαι γραφικός, αλλά δεν είναι τα πράγματα έτσι απλά.

Από αυτή τη διαδρομή, Περικλή, τη δική σου, την προσωπική, αν σταματήσουμε σε κάποιες στιγμές, πού εστιάζεις;

Σίγουρα εστιάζω στα πρώτα χρόνια που έτσι ίσως δεν ήξερα πολλά πράγματα. Και αυτή η άγνοια είχε έναν άλλο ενθουσιασμό και μια άλλη παιδικότητα και αφέλεια. Και μου αρέσει εκείνος ο Περικλής που ήθελε να αποδείξει πράγματα. Ήθελα να είμαι πολύ δημιουργικός, να κάνω ό,τι είχα ακριβώς στο μυαλό μου. Αυτό είναι το πιο σημαντικό κομμάτι. Δηλαδή, αν μου λέγανε ποια είναι η καλύτερή μου φάση, είναι εκείνα τα πρώτα χρόνια. Σε αυτή την πορεία, έχουμε κάνει τόσα πράγματα με τον Βασίλη Ζούλια. Σίγουρα το Met Gala ήταν κάτι που ένιωσα πολύ μεγάλη περηφάνια, γιατί εκείνη την περίοδο εγώ είχα κάποιες κακές επαγγελματικές εμπειρίες από την Ελλάδα με μια μεγάλη πολυεθνική εταιρεία που δούλευα εδώ. Είχα πικραθεί. Και το ότι είδα τη δουλειά μου στο Met Gala με έπιασε μια συγκίνηση και ένα δέος ότι κάτι μπορεί να μη λειτουργεί και κάτι άλλο, να σου επιφυλάσσει ο Θεός κάτι άλλο μεγαλύτερο, που να είναι έξω από τα όνειρα σου και να μην το έχεις φανταστεί. Και αυτό ήταν μια στιγμή έτσι σπουδαία. Η Lady Gaga σίγουρα ήταν μια τρομακτικά φανταστική στιγμή που τις περισσότερες φορές μου δίνει χαρά, άλλες φορές με στοιχειώνει. Γιατί ξέρεις, πολλές φορές σκέφτεσαι ότι καλύτερη σου στιγμή ήταν στο παρελθόν και λες «πω, πω, τώρα θα ζω με αυτό το mentality»; Αλλά δεν λειτουργώ έτσι. Κάθε show που τελειώνει πραγματικά έχω, είναι μια στιγμή για μένα πάρα πολύ σημαντική, γιατί είναι το τέλος μιας πολύ δύσκολης προσπάθειας και μιας περιόδου που έχουμε, τα έχουμε δώσει όλα. Και λέω άξιζε τον κόπο όλο αυτό.

Γιατί έχω την αίσθηση, Περικλή, ότι σκρολάροντας στο TikTok πολλά νέα παιδιά που βλέπουν τη δουλειά σου λένε «εντάξει, ο Περικλής εύκολα τα έκανε. Έστειλε το κόσμημα στη Lady Gaga, ή περνούσε η Lady Gaga και είπε «Περικλή, τι ωραίο αυτό», πάρε τη τιάρα» ή «στείλαμε στο Met Gala σε μια ηθοποιό, το έβαλε το ρούχο, έβαλε το κόσμημα». Είναι, νομίζουν ότι όλα γίνονται πολύ απλά. Είναι τόσο απλό;

Είναι το ακριβώς αντίθετο. Έτσι ήμουν και εγώ όταν έβλεπα ζωές διάσημων τραγουδιστών και ηθοποιών απέξω και όταν αργότερα έγιναν, γράφτηκαν βιβλία ή βιογραφίες, συνειδητοποίησα πόσο πολύ έχει την τάση ο άνθρωπος να παίρνει την εξωτερική πραγματικότητα του άλλου και να χτίζει ιστορίες που να είναι μέσα στην ευδαιμονία και στην ευκολία. Και αυτό είναι το μεγαλύτερο ψέμα. Έχει τόσο πολύ κόπο. Η κάθε λαμπερή στιγμή έχει τόσο κόπο από πίσω και τόσο τρέξιμο και τόση αμφισβήτηση και αμφιβολία. Και πώς να σου το πω; Όλα έχουν ένα κόστος σε αυτή τη ζωή. Τίποτα δεν έρχεται, που να αξίζει, εύκολα. Είναι λάθος να πιστεύουν έτσι. Και με τα νέα παιδιά που μιλάω τώρα από τις σχολές και πολλά παιδιά που έρχονται για πρακτική, τους εξηγώ ότι όσο μεγαλύτερα είναι τα όνειρα τους, τόσο περισσότερη δουλειά θα πρέπει να καταβάλουν και τόσο μεγαλύτερη αντοχή πρέπει να έχουν στην απόρριψη. Και στο όχι. Δεν υπάρχει αυτό. Η φαντασίωση της εύκολης ζωής δεν υπάρχει. Τουλάχιστον δεν το έχω δει εγώ, ειλικρινά.

Εσύ έχεις εισπράξει απόρριψη; Δε σε φαντάζομαι.

Με κάνεις και γελάω τώρα. Εννοείται, πάρα πολλή απόρριψη έχω εισπράξει. Το είχα πει και εγώ σε μια διάσημη τραγουδίστρια αυτό, πολύ γνωστή στην Ελλάδα. Της είχα πει, δεν μπορείς της λέω να μιλάς εσύ για πίκρες. Μια ζωή ήσουν η Νούμερο 1. Μου λέει, αυτό μου λέει ξέρεις εσύ. Αυτό νομίζει ο κόσμος. Το οποίο τι σήμαινε αυτό που μου είπε; Ότι για κάθε φοβερή στιγμή που βλέπαμε μπορεί να υπήρχαν 200 από πίσω κακές. Εννοείται, έχω εισπράξει πάρα πολλή αμφισβήτηση και το κυρίαρχο, Ο ακρογωνιαίος λίθος της αμφισβήτησης ήταν ακριβώς ότι δούλευα σε έναν άνθρωπο που ήταν πάρα πολύ γνωστός και αποδεκτός και είχε διανύσει πάρα πολλά κεφάλαια στο χώρο που λέγεται στην ιστορία που λέγεται ελληνική μόδα και πάει πακέτο αυτό. Ποιος είσαι εσύ δίπλα του; Είναι η φυσική τάση των ανθρώπων Να σε συγκρίνουν. Και είναι τόσο λάθος αυτό γιατί οι άνθρωποι δεν είναι πορτοκάλια, ούτε τραπέζια για να συγκριθούν. Είναι μοναδικές οντότητες που η καθεμία έχει έρθει εδώ πέρα για έχει το δικό της φως, η κάθε οντότητα.

Πότε καταλάγιασε αυτό και δε χρειαζόταν πια να αποδείξεις ποιος είσαι;

Δε νομίζω ότι έχει σταματήσει η αμφισβήτηση γιατί ζούμε σε μια χώρα που καθημερινά πρέπει να συστήνεσαι από την αρχή και δεν αναγνωρίζεται τίποτα. Λυπάμαι που τα λέω αυτά, αλλά ακολουθώντας τον φίλο Ελευθεριάδη, θέλω να πω κι εγώ ότι απλά σταματάς να ασχολείσαι.

Ζούμε στην εποχή των haters. Μπορεί οποιοσδήποτε να γράψει στα social media ό,τι έχει σκεφτεί όπως έχει ξυπνήσει εκείνη την μέρα.

Ναι, τρομακτικό. Εμένα μου κάνει πάρα πολλή εντύπωση αυτό και ας ζω και ας το έχω εισπράξει τόσο πολύ και λόγω της τηλεόρασης, το έχω εισπράξει σε βαθμό που δεν μπορείς να φανταστείς. Γιατί πήρα μέρος σε ένα show κάποια στιγμή στη ζωή μου που είχε 65% τηλεθέαση, το οποίο σημαίνει ότι όποιος περπατούσε στον δρόμο με ήξερε και είχε μια άποψη, η οποία τις περισσότερες φορές η άποψη που θα εκφράσει ο Έλληνας, αυτός που έχει, θα στο πω αλλιώς, αυτός που έχει στην Ελλάδα την καλή άποψη θεωρεί ότι ντρέπεται να σου την πει. Ντρέπεται να σου πει, κύριε Κονδυλάτε, σας θαυμάζω. Αυτός που έχει την κακή δεν έχει αναστολές. Καθόλου. Θα σου την πει με το χειρότερο δυνατό τρόπο, ωμά και με έναν τρόπο λες και το έχει σκεφτεί πάρα πολύ, έτσι, πολύ ώρα πώς θα το πει με έναν τρόπο να σε πειράξει πάρα πολύ. Επομένως, η απάντηση είναι ότι σταματάς να ασχολείσαι. Αν θες να μη βρωμίζεις τον εαυτό σου και να μη σπαταλάς τις μέρες σου ασχολούμενος με ανθρώπους που είναι οι ίδιοι πικραμένοι με τον εαυτό τους. Αυτό εκφράζει ξεκάθαρα αυτούς. Τώρα, να σου πω. Δεν θέλω να φανεί ότι η δουλειά μου ντε και καλά πρέπει να αρέσει όλους. Γιατί πρέπει να αρέσει σε όλους; Μπορεί και να μην αρέσει σε κάποιους ανθρώπους. Εδώ δεν αρέσει και σε μένα μερικές φορές. Δηλαδή κοιτάω πράγματα από τα πρώτα χρόνια και λέω να βρω αυτές τις πελάτισσες, να τους ζητήσω συγγνώμη, ας πούμε. Πώς να σου πω, δεν συμφωνώ με όλα. Και ούτε πρέπει να αρέσουμε σε όλους.

Αυτή η αναγνωρισιμότητα είχε δηλαδή αντίκτυπο και στη δουλειά σου; Ή σου έφερε καινούργιο κοινό;

Τι να σου πω, η εξίσωση είναι ongoing.

Αυτή η αναγνωρισιμότητα πώς είναι; Δηλαδή εξακολουθούν να σε αναγνωρίζουν από την τηλεόραση;

Ε, όχι τόσο πολύ. Καμία σχέση. Ήταν πιο έντονο τότε. Ήταν τρομακτικό. Για να βγαίνεις έξω με καπέλο, με μάσκα και πάλι να σε αναγνωρίζουν. Ήταν τρομακτικό. Είπε η Sharon Stone, που καθόλου δεν συγκρίνομαι με αυτή και με αυτό το level. Απλά θέλω να σου εξηγήσω πώς ένιωθα. Είχε πει ότι όταν έγινε γνωστή με το Βασικό Ένστικτο, της είπε ο Michael Douglas, από εδώ και πέρα ξεκινάει μια περίοδος της ζωής σου που όταν θα βλέπεις έναν άνθρωπο να έρχεται κατά πάνω σου, δεν θα ξέρεις αν κρατάει όπλο ή, ή στυλό για αυτόγραφο. Λοιπόν, εγώ περπατώντας στον δρόμο πάντοτε ήμουν έτοιμος να ακούσω κάτι άσχημο. Και αν συνοδευόμουν και από κάποιον φίλο δίπλα μου να αισθανθώ ότι ρεζιλεύομαι. Άκουσα και πολύ καλά πράγματα, εννοείται. Και είμαι ευγνώμων για όλη την καλοσύνη και την αγάπη, τον θαυμασμό που μπορεί να μην αφορούσε εμένα, αλλά μια εικόνα που μπορεί να είχαν. Δεν πειράζει. Αλλά πώς να σου πω, συνήθως, δυστυχώς, για κάποιο λόγο τα κακά, δεν ξέρω, μένουν. Δεν ξέρω πώς να το πω.

Το μετάνιωσες ποτέ;

Ναι. Δεν ξέρω να σου απαντήσω σε αυτό γιατί, εντός εισαγωγικών, έχω μετανιώσει για πάρα πολλά πράγματα που δεν ξέρω πώς θα ήταν η ζωή μου αν δεν είχαν συμβεί. Δηλαδή μήπως είμαστε και τα λάθη μας; Πώς να σου πω, ας πούμε, στον χώρο της τέχνης που προσπάθησα στη ζωή μου και είναι κάτι που δεν μου βγήκε,  αυτές οι πίκρες αν δεν υπήρχαν, νομίζω δεν θα ήμασταν τώρα εδώ.

Μέσα από όλη αυτή τη διαδρομή και αυτές τις συλλογές, αν σου ζητήσω φτιάχνοντας αυτή τη Βίβλο της Μόδας να διαλέξεις ένα κόσμημα που θα γράφει δίπλα Περικλής Κονδυλάτος και θα συνοψίζει όλα αυτά για τα οποία κουβεντιάζουμε τώρα, ποιο διαλέγεις;

Διαλέγω αυτό που φοράς στο λαιμό σου, είναι ένα στάχυ. Και υπήρχε ένα λιβάδι με στάχυα όταν ήμουν μικρός στη Λευκάδα, από όπου κατάγομαι και έζησα αρκετά χρόνια από τη ζωή μου. και υπήρχε ένα σπιτάκι… Να σου πω ότι η Λευκάδα όταν γεννήθηκα εγώ ήταν πολύ υποανάπτυκτος τουριστικός προορισμός. Υπήρχε μόνο ένα Ξενία, δεν υπήρχε τίποτα άλλο. Δηλαδή, η επιχείρηση του πατέρα μου που είχαμε ξενοδοχείο ήταν το πρώτο ξενοδοχείο στην ύπαιθρο. Οπότε δεν είχε βασικά πράγματα. Και μέναμε σε ένα σπιτάκι στη μέση από αυτό το χωράφι με τα στάχυα, όπου τα θυμάμαι έτσι με πάρα πολύ φως εκείνα τα χρόνια. Πρέπει να ήμουν μωρό. Αλλά συνέβησαν και κάποια πράγματα που δεν ήταν τόσο ωραία. Και νομίζω ότι αυτό το παιδί που δημιουργεί και που προσπαθεί να κάνει ωραία πράγματα,  είναι εξαιτίας εκείνης της περιόδου. Με τα καλά και τα κακά.

Η συμβουλή στον νεότερο εαυτό σου λοιπόν, στον Περικλή του τότε, σε αυτό το «Μικρό Σπίτι στο Λιβάδι», ποια θα ήταν;

Να ξέρει ότι κάποιος τον φροντίζει. Από πάνω.

Και όταν θα ξανακάνουμε αυτή τη συζήτηση για τη Βίβλο της ελληνικής μόδας, γιατί θα θέλεις να κουβεντιάσουμε σε πέντε χρόνια από σήμερα;

Δεν ξέρω τι θα έχει συμβεί. Ελπίζω να έχουν συμβεί καλά πράγματα.

Πού θες να βρίσκεσαι; Πόσο μακριά να έχεις φτάσει;

Ξέρεις τι συμβαίνει; Τα τελευταία πέντε, έξι χρόνια έχω σταματήσει να κάνω σχέδια. Τελείως. Δεν λέω τη λέξη θέλω. Δε φαντασιώνομαι πράγματα, δεν κάνω σενάρια. Ακολουθώ τη ζωή και είμαι πολύ καλά, και αφοσιώνομαι στην κάθε μέρα μου. Ειλικρινά στο λέω.

Γιατί έχω την αίσθηση ότι είναι όλα αυτά που έκανες και δεν θες να τα κάνεις πια;

Κοίτα, θα ήθελα να μην κουράζομαι τόσο πολύ. Δεν ξέρω αν είναι λόγω ηλικίας, επειδή πλησιάζω τα 50. Θέλω λίγο ηρεμία και ησυχία. Αυτό είναι μια αλήθεια. Δηλαδή θα ήθελα να με βρεις πιο ήρεμο και πιο ξεκούραστο. Τώρα δεν ξέρω τι σημαίνει αυτό, αλλά να δουλεύουμε με τον Βασίλη, να κάνουμε δημιουργικά πράγματα, να συνεχίσουμε να ονειρευόμαστε και να έχουμε αυτή την παιδικότητα. Αλλά δεν ξέρω τώρα ακριβώς να σου πω λεπτομέρειες.

Δεν χρειάζεται λεπτομέρειες. Είναι ένας καινούργιος λευκός καμβάς.

Ναι.

Με στάχυα. Ευχαριστώ πάρα πολύ για την υπέροχη συζήτηση.

Εγώ, εγώ ευχαριστώ. Ελπίζω να μην σε κούρασα, αλλά να ξέρεις ότι ό,τι σου είπα είναι η αλήθεια μου. Και η αλήθεια πάντα έχει φως.