Μια φορά κι έναν καιρό, ο πολυεστέρας θεωρείτο θαύμα. Δεκαετία του ’50, η Αμερική ανακαλύπτει το συνθετικό νήμα που δεν τσαλακώνεται, δεν σιδερώνεται, κρατάει το σχήμα του. Και υπόσχεται ό,τι ακριβώς χρειάζεται μια νοικοκυρά της εποχής. Πρακτικότητα δίχως τύψεις. Ήταν το τηλεοπτικό δείπνο της μόδας. Βολικός, φθηνός και εύπεπτος. Και τον αγάπησαν, γιατί τις ελευθέρωνε από το σίδερο, όχι όμως και από το στίγμα.

Γιατί ο πολυεστέρας, ας το παραδεχτούμε, ήταν πάντα λίγο κολλώδης. Εκείνες  οι ντισκοτέκ της δεκαετίας του ’70 που βλέπουμε στις σειρές, στις ταινίες, στις φωτογραφίες, με τις πίστες να καίνε και τα φορέματα να ιδρώνουν. Ήταν το ύφασμα της μεσαίας τάξης που ήθελε να δείχνει πάντα chic. Το Studio 54 τον απαγόρευσε στην είσοδο, μάλλον αμάρτημα για έναν χώρο που ήξερε από στιλ. Ο Τζον Γουότερς τον έκανε ταινία με τίτλο Πολυεστέρας, μια σάτιρα του κιτς με έπιπλα τόσο άσχημα που έπρεπε να τα ψάχνεις επίτηδες.

Όμως, και εδώ βρίσκεται η τραγική ειρωνεία, όσο τον μισούσαν, τόσο εκείνος φούντωνε. Το 2000 ξεπέρασε το βαμβάκι σε παραγωγή. Σήμερα, μιλάμε για 78 εκατομμύρια τόνους ετησίως.  Γιατί η Gen Z, πλέον, δεν λέει «αηδιαστικός». Λέει «πολυεστέρας». Και τον χρησιμοποιεί ως προσβολή. Για βίντεο στο TikTok, για γούστο, για ανθρώπους, μα πάνω απ’ όλα για ρούχα. Ειδικά όταν πληρώνεις 128 δολάρια για ένα υποτιθέμενο πλεκτό “πολυτελείας” και σού έρχεται μια εκτύπωση πλεξίματος πάνω σε πλαστικό. Αυτό δεν είναι ρούχο αλλά απάτη. 

Η αντίδραση είναι και πολιτική. Ο πολυεστέρας είναι πετρέλαιο, δεν βιοδιασπάται, απελευθερώνει μικροπλαστικά στο πλύσιμο. Και οι χημικές ουσίες του εισχωρούν στο δέρμα. Κανείς δεν ξέρει ακριβώς τι κάνουν, αλλά κανείς δεν θέλει να το μάθει πάνω του.

Έτσι, η μόδα κάνει στροφή. Ξαφνικά όλοι θέλουν βαμβάκι. Λινό. Μαλλί. Διαβάζουμε για εκστρατείες με σύνθημα «Φυτό, όχι πλαστικό». Ο Ρόμπερτ Κένεντι Τζούνιορ το έκανε πολιτικό σλόγκαν: «Οι αληθινοί Αμερικανοί φοράνε βαμβάκι». Και τα brands όπως Zara, Urban Outfitters, Nike βάζουν παντού τη λέξη «cotton» στους τίτλους, σαν μαγικό ξόρκι. Ο πολυεστέρας τους όμως παραμένει εκεί, αθόρυβος, σταθερός, σχεδόν ίδιος. Γιατί είναι φθηνός. 

Και κάπως έτσι το μίσος για τον πολυεστέρα αποτελεί δείγμα δυσαρέσκειας για τις επιλογές που έχουμε, όχι βαθιά κατανόηση του υλικού. Γιατί το βαμβάκι “πίνει” νερό σαν έρημος. Το μαλλί κοστίζει ακριβά. Και το βιολογικό δεν είναι πάντα ηθικό.

Αλλά η Gen Z δεν ψάχνει για λύσεις. Αναζητά σύμβολα. Και ο πολυεστέρας, πια, είναι το σύμβολο όλων όσων μισεί: της πλαστικότητας, της απάτης, του κακού γούστου που μεταμφιέζεται σε στιλ. Και όσο η μόδα θα παίζει σε δύο ταμπλό, το φθηνό πλαστικό για τις μάζες και το ακριβό βαμβάκι για τους λίγους, τόσο ο πολυεστέρας θα παραμένει αγαπημένος εχθρός. Γιατί δεν μπορείς να μισήσεις κάτι που δεν φοράς. Και όλοι τον φοράμε. Ακόμα κι αν δεν θέλουμε να το παραδεχτούμε. Την επόμενη φορά λοιπόν που θα δεις ένα φόρεμα και θα αναρωτηθείς «είναι πολυεστέρας;»,  είναι. Το πρόβλημα δεν είναι ότι τον φοράμε. Είναι ότι πληρώνουμε για να τον φοράμε σαν να είναι κάτι άλλο.

Photo credits: Zara