Μιλώντας για μόδα, πολλές φορές περιοριζόμαστε στην πασαρέλα λησμονώντας πολλά. Μένουμε στη μόδα όπως μας αφορά και όπως την εφαρμόζουμε στην καθημερινότητα μας. Η μόδα όμως έχει μια βαθιά καλλιτεχνική πλευρά. Τα κοστούμια μιας παράστασης όπερας είναι εφάμιλλα των δημιουργιών υψηλής ραπτικής. Ουσιαστικά είναι δημιουργίες υψηλής ραπτικής. Είναι όμως και αναπόσπαστο κομμάτι της κάθε ηρωίδας. Συμμετέχει στην ερμηνεία της. Πως είναι να φοράς ένα τέτοιο κοστούμι και να βρίσκεσαι στη σκηνή; Η Διαμάντη Κριτσωτάκη θα μας μιλήσει για αυτό.

diamanti kritsotaki

Καβαλλερία Ρουστικάνα – Credits: Α. Σιμόπουλος

Μπορείτε να διαβάσετε επίσης: Ήμασταν εκεί: O Jean Michel Jarre δεν φοβάται την τεχνητή νοημοσύνη

Γιατί όπερα; Πως μέσα σε ένα pop κόσμο, ένα νέο κορίτσι επέλεξε ένα τόσο διαφορετικό και απαιτητικό δρόμο;

Ευτυχώς είχα την τύχη να γνωρίσω την κλασική μουσική σε μια ηλικία που το γούστο μου δεν είχε καθοριστεί από το γούστο που επιβάλλει η γενικευμένη κουλτούρα. Άρχισε να μου αρέσει η κλασική μουσική γιατί με έκανε να φαντάζομαι εικόνες της φύσης και να νιώθω διάφορα συναισθήματα που δεν συνδέονταν απαραίτητα με κάποια εμπειρία δική μου πέρα από το άκουσμα του συγκεκριμένου κάθε φορά μουσικού κομματιού.

Πριν μάθω τι είναι η όπερα, θυμάμαι να χορεύω στο παιδικό δωμάτιο με την αδελφή μου ακούγοντας κομμάτια του Tchaikovsky, του Bizet, του Gershwin. Ακούγαμε ήδη αυτή τη μουσική πριν αρχίσει να μας επηρεάζει το αν θα είμαστε αποδεκτές από τους φίλους μας όσον αφορά τη μουσική που ακούμε. Όταν γεννήθηκα ο μπαμπάς μου προετοιμαζόταν για τις διπλωματικές του εξετάσεις στην κλασική κιθάρα, οπότε η μελέτη του ήταν ένα από τα πρώτα μου μουσικά ακούσματα.

Η όπερα απαιτεί από τον ερμηνευτή να δανείσει τη φωνή και το σώμα του σε έναν άλλον άνθρωπο. Μετά από τόσους ρόλους, τι πιστεύετε ότι έχετε μάθει για τον εαυτό σας μέσα από τους χαρακτήρες που ενσαρκώσατε;

Στην όπερα όπως και στο θέατρο, ο ερμηνευτής καλείται να αναπαραστήσει με όσα μέσα διαθέτει έναν χαρακτήρα. Δίνει τη φωνή του, το σώμα του, τις προσωπικές του εμπειρίες και διαμορφώνει έναν δίαυλο μέσα από τον οποίο θα περάσει το νόημα των λόγων και των πράξεων του χαρακτήρα αλλά και της σιωπής και της ακινησίας του. Η ενέργεια στο σώμα πυκνώνει για να γεννηθεί κάτι και να παραδοθεί στο κοινό. Στην όπερα, αυτή η ενέργεια χρειάζεται να συγκεντρωθεί με τέτοια πειθαρχία που το σώμα να λειτουργεί σε κατάσταση εγρήγορσης και ηρεμίας ταυτόχρονα, να είναι το ποτάμι και η κοίτη του ποταμού μαζί.

diamanti kritsotaki

Μαντάμα Μπαττερφλάι – Credits: Α. Σιμόπουλος

Αυτό που έχω μάθει για τον εαυτό μου είναι το πόσο με απελευθερώνει το άλλοθι της σκηνής στην έκφραση συναισθημάτων και σκέψεων που στην πραγματική ζωή θα τα απέρριπτα, αλλά ο χαρακτήρας που υποδύομαι κάθε φορά μου χαρίζει για λίγο την ελευθερία να βιώσω συναισθήματα που δεν είναι δικά μου και να εκφραστώ όπως θα εκφραζόμουν αν ήμουν εγώ ο χαρακτήρας αυτός. Οι ρόλοι με έμαθαν ότι μπορώ να εκφράσω πλευρές του εαυτού μου που στην καθημερινότητα κρατώ κρυφές. Αυτό είναι το μεγαλύτερο μάθημα για κάθε άνθρωπο, το να μάθει πώς να είναι ελεύθερος.

Έχετε υπηρετήσει τόσο το κλασικό όσο και το σύγχρονο ρεπερτόριο. Ποια είναι η μεγαλύτερη πρόκληση όταν καλείστε να δώσετε φωνή σε ένα έργο που ακούγεται για πρώτη φορά; Όταν δεν υπάρχει προϊστορία και «μπούσουλας» να πατήσετε;

Ένα έργο που ακούγεται για πρώτη φορά μοιάζει με τη διαδικασία της γέννησης. Η μελέτη, η προετοιμασία, η αναπαραγωγή μιας μελωδίας που δεν έχει ακουστεί πριν απαιτούν προσωπική εργασία ώστε να αφουγκραστεί κανείς τι εκφράζει η μουσική και τι επεδίωκε να αναπαραστήσει μουσικά ο συνθέτης. Όταν δεν υπάρχει προϊστορία, η πυξίδα μας είναι ο ήχος, τα διαστήματα, τα ρυθμικά μοτίβα και οι χρωματισμοί της έκφρασης που έχει σημειώσει ο συνθέτης. Υπάρχουν όλα εκτός από μια προηγούμενη ερμηνεία. Αυτό ενέχει μια επιπλέον δυσκολία, γιατί το αυτί δεν έχει έτοιμο υλικό για να ακολουθήσει αλλά δίνει και μια ελευθερία στο “εσωτερικό αυτί” του ερμηνευτή να φανταστεί μια ερμηνεία ανεπηρέαστη από οτιδήποτε προγενέστερο!

diamanti kritsotaki

Μια τέτοια εμπειρία ήταν η παγκόσμια πρώτη του έργου “Ζ”του Έλληνα συνθέτη Μηνά Μπορμπουδάκη βασισμένο στο ομώνυμο βιβλίο του Βασίλη Βασιλικού. Η πρώτη παρουσίαση ενός έργου στην οποία ο συνθέτης είναι παρόν αποτελεί μια μοναδική στιγμή για τον ερμηνευτή. Για εμάς τους κλασικούς τραγουδιστές, οι ερμηνείες των προηγούμενων ερμηνευτών είναι ένα δώρο έμπνευσης και εκπαίδευσης, ωστόσο αν θέλουμε να δώσουμε την προσωπική μας ερμηνεία, χρειάζεται να πάμε πέρα από τη μίμηση και να πούμε την μουσική ιστορία του χαρακτήρα με το δικό μας ήχο.

Ποια ηρωίδα που έχετε υποδυθεί σας “δυσκόλεψε” ή σας “συγκίνησε” περισσότερο;

Αναμφίβολα η Κάρμεν. Είναι ένας χαρακτήρας που αναζητά την απόλυτη ελευθερία. Η Κάρμεν είναι η ενσάρκωση της νίκης της γυναίκας πάνω στις κοινωνικές συμβάσεις στις οποίες καλείται παραδοσιακά να υπάρξει. Οι αλλαγές στην κοινωνία είναι τόσο σταδιακές που η Κάρμεν είναι ακόμα επίκαιρη. Η θέση της γυναίκας, η άποψη του άντρα ότι έχει εξουσία επάνω της, η ανάγκη της θηλυκής ευαλωτότητας να συνυπάρξει με την δύναμη και την ανεξάρτητη βούληση. Η μουσική του Bizet μοιάζει ένα ανάλαφρο άκουσμα ενώ στην πραγματικότητα είναι ένα κέντημα τόσο “λεπτεπίλεπτο σαν τη μουσική του Μότσαρτ”, όσο και “σχεδόν ρομαντικά ιμπρεσιονιστικό”.

Κάρμεν

Ένας χαρακτήρας όπως της Κάρμεν είναι μια πρόκληση. Χρειάζεται να τιθασεύσεις κάτι αρχετυπικά χειμαρρώδες. Είναι ένα οξύμωρο σχήμα που σε οδηγεί να ταυτιστείς με όλους τους χαρακτήρες έστω και για λίγο. Ανακαλώντας εμπειρίες ερωτικής απόρριψης ταυτίζεται κανείς με τον Don Jose, νιώθοντας φοβισμένη για το άγνωστο ταυτίζεται με τη Μικαέλα, αναζητώντας να είναι συνεπής με τον εαυτό του και τα θέλω του ταυτίζεται με την Κάρμεν! Η πρώτη φορά που ερμήνευσα την Κάρμεν με συγκίνησε ιδιαίτερα καθώς περνούσα μια δύσκολη περίοδο μετά από ένα χωρισμό και ενώ τραγουδούσα το ρόλο της Κάρμεν, ταυτιζόμουν συναισθηματικά με το ρόλο του Don Jose!

Μπορείτε να διαβάσετε επίσης: Marc Jacobs Fall 2026: Το χρώμα γίνεται πράξη αντίστασης και αισιοδοξίας στη Νέα Υόρκη

Πώς διαχειρίζεστε την ευαλωτότητα που απαιτεί η σκηνή; Υπάρχει τρόπος να εκτίθεται κανείς συναισθηματικά χωρίς να χάνει την εσωτερική του ισορροπία;

Η απάντηση σε αυτή την ερώτηση είναι κάτι που ακόμα ψάχνω προσωπικά σαν άνθρωπος που υπηρετεί τις παραστατικές τέχνες. Θεωρώ πώς κάθε στιγμή πάνω στη σκηνή ο ερμηνευτής παρουσιάζει τον εαυτό του γυμνό, είτε είναι ντυμένος, είτε όχι. Πάνω στη σκηνή είμαστε σχεδόν διάφανοι για όποιον ξέρει να διακρίνει. Δεν ξέρω αν υπάρχει τρόπος να εκτίθεται κανείς συναισθηματικά χωρίς να χάνει την εσωτερική του ισορροπία, νομίζω αυτό δεν είναι εφικτό ούτε στην πραγματική ζωή, ούτε στη σκηνή.

Αυτό που μαθαίνουμε σιγά σιγά, όπως και στη ζωή, είναι πώς να κάνουμε την ευαλωτότητά μας δύναμη και ασπίδα μας. Πώς να βιώνουμε τα συναισθήματα σαν κύματα που έρχονται και φεύγουν χωρίς να αντιστεκόμαστε. Και στη συνέχεια πώς να ανασυγκροτούμε τις δυνάμεις μας και να προχωράμε σοφότεροι. Μετά από μια παράσταση νιώθω τόσο ανοιχτή που είμαι πολύ πιο ευάλωτη, οπότε χρειάζομαι να είμαι με αγαπημένους ανθρώπους για να επανέλθω ή αν δε γίνεται γιατί δεν υπάρχει κάποιος αρκετά κοντά, ένα καλό δείπνο, χαλάρωση και ύπνο.

Ποια στιγμή της καριέρας σας δεν φάνηκε σημαντική τότε, αλλά σήμερα καταλαβαίνετε ότι σας άλλαξε καθοριστικά ως καλλιτέχνιδα;

Η αλήθεια είναι ότι κάθε στιγμή μου φαινόταν πάντα σημαντική και ασήμαντη ταυτόχρονα. Σημαντική γιατί το να τραγουδάς ως σολίστ σε μια όπερα σημαίνει ότι είσαι μέρος ενός όλου που είναι πιο σημαντικό από τον καθένα ξεχωριστά αλλά και το άθροισμα όλων όσων συμμετέχουν: είναι κάτι πιο μεγάλο από εμάς. Ασήμαντη γιατί με διακατέχει μια αίσθηση ταπεινότητας απέναντι στην τέχνη της μουσικής που υπηρετούμε. Κάθε ρόλος με εξελίσσει σαν καλλιτέχνη και σαν άνθρωπο ταυτόχρονα. Ίσως η πιο καθοριστική στιγμή να ήταν όταν αποφάσισα να αφιερωθώ στο κλασικό τραγούδι και να συνεχίσω μεταπτυχιακές σπουδές στην όπερα στο Augsburg της Γερμανίας, αφήνοντας πίσω τις σπουδές που είχα ολοκληρώσει στο Οικονομικό Πανεπιστήμιο Αθηνών.

Βλέπουμε μια άνθιση της όπερας στην Ελλάδα. Παραστάσεις που γίνονται sold-out σε ελάχιστο χρονικό διάστημα και ένα κοινό αρκετά νεότερο σε ηλικία από ότι είχαμε συνηθίσει. Που πιστεύετε ότι οφείλεται αυτό;

Στην Ελλάδα, όπως και παντού στη σημερινή εποχή, “ανθίζει” ό,τι “ποτίζεται επικοινωνιακά”. Θα ήθελα να ρομαντικοποιήσω τη δημοφιλία της όπερας αυτή τη στιγμή, αλλά δε θα είχε πραγματικό αντίκρισμα. Η όπερα πήρε δημοφιλία ακόμα και από το σχόλιο του διάσημου χολιγουντιανού ηθοποιού που είπε ότι είναι ένα είδος το οποίο δεν ενδιαφέρει πια κανέναν. Ωστόσο, η αλήθεια είναι ότι η τέχνη δε χρειάζεται τη δημοφιλία για να υπάρξει.

Η όπερα υπάρχει για όποιον επιθυμεί και μπορεί να βιώσει την εμπειρία που του προσφέρει η επαφή με ένα από τα πιο ολοκληρωμένα έργα τέχνης: O Wagner την αποκαλούσε Gesamtkunstwerk, θεωρώντας ότι στην ίδια των “τέλειων” έργων τέχνης -με την έννοια της τελείωσης, ολοκλήρωσης- κατηγορία ανήκουν οι αρχαίες ελληνικές τραγωδίες του Αισχύλου και του Σοφοκλή. Είναι πολύ ευχάριστο που υπάρχει και νεότερο κοινό στην όπερα, ειδικά σε μια εποχή που όλα κινούνται πολύ γρήγορα ενώ η όπερα σου ζητάει να συγκεντρώσεις την προσοχή σου για το λιγότερο 3 ώρες σε ένα θέαμα που δεν υπηρετεί τους κανόνες ταχύτητας κατανάλωσης περιεχομένου του παρόντος.

Η Εθνική Λυρική Σκηνή στηρίζει διαχρονικά την επικοινωνία με όλο το εύρος της κοινωνίας με δραστηριότητες σε όλη την Ελλάδα, με εκπαιδευτικά προγράμματα σε σχολεία, με κοινωνικές δράσεις και συναυλίες σε απομακρυσμένες περιοχές! Παράλληλα πραγματοποιεί παραγωγές σε συνεργασία με σημαντικούς διεθνείς και Έλληνες καλλιτέχνες που προάγουν την ποιότητα του καλλιτεχνικού αποτελέσματος! Δεν έχουμε να ζηλέψουμε τίποτα από μια όπερα μεγάλης ευρωπαϊκής πόλης και το εγχώριο δυναμικό είναι εξαιρετικά ταλαντούχο και καταρτισμένο με σπουδές εντός και εκτός Ελλάδας!

Μόδα και όπερα. Πως υπηρετεί ένα κοστούμι τον εκάστοτε χαρακτήρα και πως βοηθά τη δική σας ερμηνεία;

Το κοστούμι  φέρει μαζί του μια ιδιότητα τόσο δυνατή που τη στιγμή που το φοράς είναι σαν να φέρνει στη ζωή το χαρακτήρα. Μετά τη μουσική και τις σκηνικές πρόβες, η ολοκλήρωση του χαρακτήρα οπτικά με το κουστούμι, τα αξεσουάρ, το μακιγιάζ και τα μαλλιά, η στιγμή που γνωρίζεις τον χαρακτήρα ολόκληρο είναι το πρώτο κοίταγμα στον καθρέφτη όπου όλα αυτά τα στοιχεία έχουν πλαισιώσει την φανταστική εικόνα που είχες πλάσει στο κεφάλι σου.

diamanti kritsotaki

Καβαλλερία Ρουστικάνα – Credits: Α. Σιμόπουλος

Τον γνωρίζεις πρώτη φορά όταν αντικρίζεις στον καθρέφτη τον εαυτό σου φορώντας τα ρούχα του ρόλου. Μαθαίνεις την ιστορία του, την εποχή του, τη θέση του στην κοινωνία και το περιβάλλον του, το γούστο του και τις προτιμήσεις του. Το κουστούμι είναι μαγικό! Τι στιγμή που το φοράς ανακαλύπτεις επιπλέον ερμηνευτικά εργαλεία, αναπνέεις διαφορετικά, κινείσαι διαφορετικά! Οι δυσκολίες ή ευκολίες που φέρει μαζί του το κουστούμι επηρεάζουν καθοριστικά την αναπαράσταση του ρόλου.

Ποια είναι τα πιο εντυπωσιακά κοστούμια που έχετε φορέσει και θα θυμάστε για πάντα;

Το πιο εντυπωσιακό από όλα ήταν το κοστούμι που σχεδίασε ο Alan Hranitelj για τον ρόλο της Contessa Ceprano στην όπερα Rigoletto του Giuseppe Verdi  που ανέβηκε στη σκηνή του Ηρωδείου σε σκηνοθεσία της Κατερίνας Ευαγγελάτου για την παραγωγή της Εθνικής Λυρικής Σκηνής στο Φεστιβάλ Αθηνών και Επιδαύρου. Ένα κοστούμι φτιαγμένο από ένα μεταλλικό “ύφασμα”, σαν άλλη πανοπλία, που αγκάλιαζε όλες τις καμπύλες του σώματος μου και φτιάχτηκε πτύχωση πτύχωση πάνω μου.

Το πάνω μέρος ήταν ένας κλασικός κορσές που έδενε πίσω και το κάτω μέρος μια φούστα σχεδόν γλυπτή πάνω στους γλουτούς μου. Το κουστούμι ζύγιζε πάνω από 15 κιλά και το φορούσα μόνο πάνω στη σκηνή και για την υπόκλιση καθώς ήταν αδύνατο είμαι μέσα σε αυτό πάνω από 20 λεπτά! Ευτυχώς έχουμε τις ενδύτριες που μας βοηθούν με τα κοστούμια και είναι πολύ σημαντική η συμβολή τους ειδικά σε κοστούμια τόσο σύνθετα.

Πως ντύνεστε εκτός σκηνής; Τι θα φορούσατε σε μια βόλτα στην πόλη;

Εκτός σκηνής ντύνομαι ανάλογα με τη διάθεσή μου! Μου αρέσουν οι αποχρώσεις του μπλε, του κίτρινου, του κόκκινου και του λευκού. Το ντύσιμο μου είναι ένα μείγμα από διάφορα στιλ: ρομαντικό, κλασικό αλλά και πιο σύγχρονο. Στην καθημερινότητά μου με βλέπεις πιο συχνά με λευκό πουκάμισο και αθλητικά παρά με οτιδήποτε θυμίζει σκηνή.  Ωστόσο μου αρέσουν και τα ρούχα με κίνηση και υφάσματα με πιο απαλή υφή.

diamanti kritsotaki

Ζείτε πλέον στη Ρώμη. Ποιες διαφορές έχετε εντοπίσει ανάμεσα στις Ιταλίδες και τις Ελληνίδες σε ότι αφορά το στιλ;

Για το μεγαλύτερο ποσοστό των Ιταλίδων το στιλ στο ντύσιμο είναι πραγματικά μέρος της κουλτούρας τους. Οι τσάντες τους, τα αξεσουάρ τους και φυσικά τα ρούχα τους αποπνέουν αυτοπεποίθηση και δηλώνουν “είμαι εδώ”! Οι Ελληνίδες συνδυάζουμε περισσότερο την άνεση με το στιλ ενώ οι Ιταλίδες επενδύουν πιο συνειδητά στην εικόνα τους ως κομμάτι της καθημερινής κουλτούρας.

Ποια είναι τα σχέδια σας για το προσεχές μέλλον;

Τα σχέδια μου για το προσεχές μέλλον είναι να συνεχίσω να υπηρετώ την τέχνη της μουσικής και να νιώθω γεμάτη και δημιουργική όπου και αν βρίσκομαι! Αντιμετωπίζω το μέλλον περισσότερο σαν κάτι που ξεδιπλώνεται μπροστά μου παρά σαν κάτι που σχεδιάζω με συγκεκριμένους όρους. Οι δύο τελευταίοι ρόλοι που τραγούδησα στην Εθνική Λυρική Σκηνή, ο Σμέτον στην Άννα Μπολένα και η Μερσέδες στην Κάρμεν, με έκαναν να νιώσω ότι είμαι σε μια πορεία που απολαμβάνω και μέσα από την οποία συνεχώς εξελίσσομαι προς την κατεύθυνση που επιθυμώ.

diamanti kritsotaki

Μπορείτε να διαβάσετε επίσης: Ο οίκος Tiffany & Co. αποκατέστησε ένα αστρονομικό ρολόι του 1893 για τα 250 χρόνια από την ίδρυση της Αμερικής

Υπάρχει τόση ομορφιά στην τέχνη της μουσικής που δε θα με έφταναν ολόκληρες ζωές για την εξερευνήσω! Συγκεκριμένα, θα ήθελα τα επόμενα χρόνια να εμβαθύνω σε συγκεκριμένους ρόλους του γαλλικού ρεπερτορίου όπως η Charlotte από την όπερα Werther του Jules Massenet και η Dalila από την όπερα Samson et Dalila του Camille Saint-Saëns. Η Ρώμη μου προσφέρει τη δυνατότητα για νέες καλλιτεχνικές προκλήσεις και ανυπομονώ να δω τι θα ακολουθήσει!

Photo Credits: @diamantikritsotaki / Εθνική Λυρική Σκηνή