Καταναλώνοντας τις ζωές των άλλων με ποπ κορν
Ένα αναμμένο τσιγάρο. Ένα παθιασμένο φιλί. Ένα SMS που έμεινε στο …διαβάστηκε. Κλάμα και ποπ κορν. Οι ζωές των άλλων σε συνέχειες.
Οι ζωές των άλλων. Ένα κινητό. Μία φωτογραφία. Ένα λάιβ στόρι. Μία ανάρτηση. Ένας διάλογος. Δεν χρειάζονται (και) πολλά για να δημιουργηθεί το «χάος». Να βγει η είδηση. Να αναπαραχθεί και να γίνει μία φράση, μία εικόνα, ή ακόμη και μία υποψία, το θέμα των ημερών. Της εβδομάδας, του μήνα, της χρονιάς.
Έχουμε γίνει ντετέκτιβ στις ζωές των άλλων. Είμαστε (χωρίς να το δηλώνουμε) ποινικολόγοι, ιατροδικαστές, εισαγγελείς, οικονομολόγοι, παπαράτσι, γιατροί, λοιμωξιολόγοι, κριτικοί θεάτρου, κινηματογράφου, βιβλίου, μάστερ σεφ, survivors, προπονητές τένις, μπάσκετ, ποδοσφαίρου, κριτές σε ριάλιτι σόου, wannabe τραγουδιστές, ηθοποιοί, σεναριογράφοι, συνωμοσιολόγοι…
Στις ειδήσεις έχουμε βγάλει ήδη την ετυμηγορία, προτού ακούσουμε όλα τα στοιχεία. Στις τηλεοπτικές σειρές, ελληνικές και μη, δεν προλαβαίνει να μιλήσει ο ήρωας κι έχουμε απαντήσει σα να είμαστε εμείς οι πρωταγωνιστές. Στις ταινίες και στα βιβλία που διαβάζουμε, μαντεύουμε το τέλος και το μοιραζόμαστε με φίλους και γνωστούς, ως αδιαπραγμάτευτο μυστικό.
Ταυτόχρονα αποκωδικοποιούμε κρυφά μηνύματα σε συναυλίες, βίντεο παιχνίδια, πίνακες ζωγραφικής, είμαστε διαρκώς σε εγρήγορση. Καταδικάζουμε ανθρώπους που δεν γνωρίζουμε καν, τους απορρίπτουμε, τους εκθειάζουμε, τους ακολουθούμε, τους μπλοκάρουμε, τους σχολιάζουμε με κάθε ευκαιρία. Η κοινωνική κριτική, το κουτσομπολιό, το χαλασμένο τηλέφωνο, μοιάζουν με χαριτωμένες συνήθειες του μακρινού παρελθόντος.
Τώρα μιλάμε με ντοκουμέντα. Με στοιχεία. Φωτογραφίες και βίντεο. Όλα «αποκλειστικά.» Η εικόνα δεν προδίδει. Δεν προδίδει αλήθεια; Στη ζωή μας είναι όλα τέλεια. Αυτό είναι το αφήγημα. Σαν διαφήμιση οδοντόκρεμας. Ας ασχοληθούμε καλύτερα με τις ζωές των άλλων. Με τους «γέρους» του Μάπετ Σόου να σχολιάζουν τα πάντα.
Από πότε αλήθεια γίναμε ντετέκτιβ στις ζωές των άλλων; Στις σχέσεις; Στους χωρισμούς; Στα εγκλήματα; Στην απιστία; Μαζί και Μεσιέ Πουαρό, Σέρλοκ Χολμς, Σκούμπι Ντου και Αγκάθα Κρίστι για μια σύγχρονη, αναλώσιμη, ποπ κουλτούρα; Από τότε που βιώνουμε το τέλος της πολιτικής ορθότητας και ζούμε το απόλυτο δημόσιο ξεκατίνιασμα. Με τα Μέσα Κοινωνικής Δικτύωσης σε έξαρση. Κάθε post, και μία σπίθα που μπορεί να κάψει όλο το δάσος.
Η μαρμελάδα στο ψυγείο της Σακίρα, που έτρωγε μόνο εκείνη, και στάθηκε η αφορμή για να ανακαλύψει ότι την απατούσε ο σύζυγος της, ο Πικέ, με μία κοπέλα πολύ νεότερη της. Η τραγουδίστρια και μητέρα δύο παιδιών δεν άργησε να γράψει και τραγούδι, το γνωστό κομμάτι που συγκρίνει μάρκες ρολογιών και αυτοκινήτων. Γιατί η εκδίκηση είναι ένα πιάτο που τρώγεται κρύο και η Σακίρα εξαργυρώνει τώρα την απιστία, με πόνο, φανταζόμαστε στο σπίτι, και συμβόλαια με διαφημιστικές εταιρίες, στους τραπεζικούς της λογαριασμούς. Το υποθέτουμε κι αυτό.
Απατημένη και η τραγουδίστρια και πρώην παιδί-θαύμα, Μάιλι Σάιρους, παντρεμένη στο παρελθόν με τον ηθοποιό Λίαμ Χέμσγουορθ, η οποία, απολαμβάνει αυτές τις ημέρες την πρώτη θέση στη μουσική παγκόσμια πλατφόρμα Spotify με το τραγούδι «Flowers», στο οποίο, υποστηρίζει ότι δεν έχει κανέναν άνδρα ανάγκη, μπορεί να αγοράζει λουλούδια στον εαυτό της, να μιλάει στον εαυτό της για ώρες, να γράφει το όνομα της στην άμμο… Τα γυρίσματα του βίντεο-κλιπ, και πάλι υποθέτουμε, έγιναν στο σπίτι που ζούσαν ως παντρεμένοι ενώ το χρυσό φόρεμα που επέλεξε η Μάιλι Σάιρους για να λάμψει στο τραγούδι εκδίκησης, κίνησε κι αυτό υποψίες, αφού το συγκεκριμένο Versace ρούχο, έχει φορέσει και η ηθοποιός Tζένιφερ Λόρενς. Νέα σενάρια… Μήπως ο Λίαμ Χέμσγουορθ απάτησε την Μάιλι Σάιρους με την βραβευμένη με Όσκαρ ηθοποιό;
Είναι και η περίπτωση του Τζον Γκαλιάνο, διαφορετική αλλά χαρακτηριστική της εποχής. Ένας από τους πιο ταλαντούχους σχεδιαστές μόδας που εξαφανίστηκε μέσα σε μία νύχτα όταν μεθυσμένος, απαθανατίστηκε, σε καφέ του Παρισιού να επιτίθεται σε θαμώνες με ρατσιστικά σχόλια. Αρκεί ένα κινητό για να λειτουργήσει σαν τηλεβόας, μαζί και ηλεκτρική καρέκλα.
Για την πιο πετυχημένη ίσως ξένη σειρά στο κλείσιμο του 2022, τη δεύτερη σεζόν του «The White Lotus», δημιουργήθηκε μια σειρά από ιστοσελίδες και podcasts, για αναλύσεις και σπόιλερ. Ακόμη και το φλόραλ φόρεμα της Τζένιφερ Κούλιτζ προδίδει πολλά για την πλοκή και την εξέλιξη της δημοφιλούς αμερικανικής σειράς. Για το φινάλε.
Στη δεκαετία του 80 υπήρχε απλώς η αθώα ερώτηση «Ποιος σκότωσε τον Τζέι Αρ;» (για την σειρά «Ντάλας»), η οποία, στην χειρότερη περίπτωση γινόταν εξώφυλλο σε εβδομαδιαίο περιοδικό τύπου Time. Tώρα θα ξέραμε και ποιος τον σκότωσε, και τι φορούσε όταν τον σκότωσε, πόσα χρήματα πήρε ο δολοφόνος, τι ζώδιο είναι, τι καπνίζει, τι μαρμελάδα τρώει, τι λουλούδια αγοράζει, το όνομα ποιας ερωμένης του γράφει στην άμμο…
Τίποτα δεν είναι αυτό που φαίνεται. Ή μήπως εμείς δεν πιστεύουμε τίποτα πια; Με τη διαφορά ότι κινδυνεύουμε να γίνουμε γραφικοί. Υπάρχει μια λεπτή γραμμή ανάμεσα στην συνωμοσιολογία και την παράνοια. Όλα έχουν να κάνουν με το πως καταναλώνουμε την διασκέδαση. Τον πολιτισμό. Την ψυχαγωγία. Να μην ξεχάσουμε και την Μπρίτνεϊ Σπίαρς και το κίνημα #ελευθερώστε την Μπρίτνεϊ ή #freeBritney, με την σταρ της ποπ να εμφανίζεται ξανά στο Instagram μετά από σχεδόν 13 χρόνια «αποκλεισμού». Μέχρι τότε λέγεται ότι προσπαθούσε να στείλει κωδικοποιημένα μηνύματα στους 42 εκατομμύρια ακόλουθους της. Kαι τώρα, που στα 41 της χρόνια, νιώθει επιτέλους ελεύθερη, ανέβασε βίντεο σε ιδιωτικό τζετ, και φωτογραφίες της με υπονοούμενα για νέα εγκυμοσύνη, την ίδια στιγμή που οι θαυμαστές της αναρωτιόντουσαν γιατί δεν φορούσε την βέρα της…
Το παιχνίδι «βρες τον δολοφόνο», το θύμα ή τον θύτη, είναι άκρως εθιστικό. Και επικίνδυνο. Κουραστικό σίγουρα. Ο καταναλωτής του θεάματος νιώθει πλέον πως κανείς δεν μπορεί να τον κοροϊδέψει. Γιατί ξέρει. Μήπως κιόλας μας βοηθάει να ξεχνάμε τα δικά μας μυστικά; Για τα οποία δεν θέλουμε να υπάρχει κανένα σπόιλερ; Στις πλάτες των άλλων; Zούμε και σχολιάζουμε τους πάντες και τα πάντα για να λέμε «και ζήσαν αυτοί καλά κι εμείς καλύτερα»; Μήπως γίναμε οι εισαγγελείς με τα ποπ κορν;
Για την ιστορία πάντως η Μπρίτνεϊ Σπίαρς αποφάσισε να απαγορεύσει τα σχόλια των 42 εκατομμύρια ακόλουθων της. Τελικά, καμία φορά, είναι προτιμότερο να μην ξέρεις τι σκέφτονται και τι λένε οι άλλοι για σένα. Και να μην βγάζεις ποτέ τη βέρα σου.


Πηνελόπη Παπανικολάου