Out of focus: Η πολυτέλεια του ατελούς
Στην εποχή που όλα μοιάζουν τέλεια, ρετουσαρισμένα, χωρίς τη φθορά του χρόνου, ούτε ρυτίδες, ούτε σημάδια, τίποτα, μας αρέσει να βλέπουμε υποφωτισμένες εικόνες, σχεδόν θολές, out of focus, στο Instagram, στις διαφημίσεις, στη ζωή μας.
Δύσκολα μπορεί να μην το έχετε παρατηρήσει. Για χρόνια, η κάμερα του κινητού μας τηλεφώνου απειλούσε να εξαφανίσει τις ερασιτεχνικές και επαγγελματικές ψηφιακές φωτογραφικές μηχανές. Και είναι μάλλον αισιόδοξο να διαβάζουμε, να διαπιστώνουμε, να βλέπουμε πως σήμερα, οι νεότερες γενιές επιδιώκουν να βρουν, ακριβώς εκείνες τις φωτογραφικές μηχανές που οι γονείς τους είχαν εγκαταλείψει κάποτε στα συρτάρια του σαλονιού, της κουζίνας ή της κρεβατοκάμαρας.
Δεν το κρύβουν, το φωνάζουν. Θέλουν να αποκαλύψουν το νέο τους αγαπημένο αξεσουάρ και να το επιδείξουν. Συχνά, κρεμασμένη στον καρπό (ή ακόμη και στον λαιμό) των πιο ανήσυχων ανθρώπων της μόδας δεν είναι μια τσάντα σχεδιαστή με λογότυπα, αλλά μια ψηφιακή φωτογραφική μηχανή.
Όπως συμβαίνει με τις περισσότερες τάσεις της ομορφιάς, της μόδας και του lifestyle, έτσι και αυτό ξεκίνησε στη δεκαετία του 2000. Αρχικά είχαμε τις Polaroids και τον Άντι Γουόρχολ. Θυμάμαι τον Βασίλη Ζούλια, προτού καν γίνει σχεδιαστής μόδας και επιχειρηματίας, ως fashion director στο Votre Beaute, να κυκλοφορεί παντού με την Polaroid του και να φωτογραφίζει γνωστούς και αγνώστους, σίγουρα fashion icons και για την προσωπική του στήλη στο περιοδικό.
Τα χρόνια πέρασαν και η Πάρις Χίλτον εμφανιζόταν παντού με μια ψηφιακή μηχανή μόνιμα περασμένη στο χέρι της. Η Κιμ Καρντάσιαν είχε φροντίσει να στολίσει τη δική της με στρας για να την μετατρέψει σε fashion statement. Και κάπως έτσι η υπερφωτισμένη αισθητική με τα έντονα φλας και την υπερβολική έκθεση, έγινε συνώνυμη με την κουλτούρα των διασήμων στην πιο χαοτική και ανέμελη εποχή της.
Σήμερα, δύο δεκαετίες αργότερα, η ψηφιακή φωτογραφική μηχανή είναι ξανά εδώ για να πάρει τη μεγάλη της εκδίκηση. Σε έναν κόσμο όπου οι κάμερες των κινητών έχουν γίνει τόσο προηγμένες που μπορούν να λειάνουν το δέρμα, να σβήσουν κάθε ατέλεια και να επεξεργάζονται τις εικόνες πριν καν τις τραβήξετε, οι ψηφιακές μηχανές μοιάζουν με εφευρέσεις του μέλλοντος με νοσταλγικά φίλτρα.
Γιατί νοσταλγία σημαίνει κόκκος, φλας που «καίει» την εικόνα, θολό αποτέλεσμα, χαμηλή ανάλυση με άποψη. Όλα πάνε μαζί, μουσική, μόδα του δρόμου, ομορφιά στο κάδρο, δημιουργία και αναπαραγωγή προτύπων. Καθώς η μόδα συνεχίζει την εμμονή της με την ποπ κουλτούρα από τις αρχές της δεκαετίας του 2000, η τεχνολογία εκείνης της εποχής επιστρέφει μαζί με τα χαμηλόμεσα τζιν, τα «κλασικά» ακουστικά και τα μπλουζάκια με συνθήματα, ροκ συγκροτήματα και εκκωφαντικά λογότυπα. Ό,τι παλιό γίνεται καινούργιο τελικά, αλλά αυτή η αναβίωση μοιάζει να ήρθε για να μας απενεχοποιήσει από το κυνήγι της τελειότητας.
Οι compact κάμερες λοιπόν επιστρέφουν. Όσο πιο vintage, τόσο πιο δυσεύρετες. Φωτογραφικές μηχανές όπως η Canon G7X έχουν γίνει τόσο περιζήτητες που εξαντλούνται, ακόμη και στο διαδίκτυο. Ας είναι καλά οι χρήστες του TikTok που μοιάζουν να έχουν εμμονή με τη συγκεκριμένη κάμερα. Οι influencers και οι δημιουργοί περιεχομένου βοήθησαν να μετατραπεί η G7X από μια ξεχασμένη compact σε ένα από τα πιο περιζήτητα αξεσουάρ.
Δεν συνέβη το ίδιο και με τις vintage τσάντες σχεδιαστών πριν από λίγα χρόνια; Μόλις άρχισαν να τις κρατούν ορισμένοι από τους πιο επιδραστικούς ανθρώπους του πλανήτη, όλοι ήθελαν μία.
Ποιοι είναι οι σημερινοί διάσημοι λάτρεις της ψηφιακής φωτογραφίας; Οι ίδιοι άνθρωποι που θα δούμε στις πρώτες σειρές των μητροπόλεων της μόδας. Η νεόνυμφη Ντούα Λίπα, η Νίκολα Πελτζ και η Σαμπρίνα Κάρπεντερ. Η Χέιλι Μπίμπερ τράβηξε τη διαφημιστική της καμπάνια για την Rhode χρησιμοποιώντας μια Canon.
Και έτσι βλέπουμε σε συνέχειες εικόνες από φωτογενή άλμπουμ διακοπών με την ονειρική, κορεσμένη εμφάνιση που έχουν και τα οικογενειακά μας άλμπουμ, τότε που τυπώναμε ακόμη τις φωτογραφίες μας. Ακόμα και το Met Gala, η μεγαλύτερη διεθνής πασαρέλα της χρονιάς, έχει αγκαλιάσει τη συγκεκριμένη τάση, με φωτογράφους και καλεσμένους να προτιμούν όλο και περισσότερο τις ψηφιακές μηχανές για να αποτυπώσουν στιγμές μπροστά και πίσω από τις κάμερες.
Όπως συμβαίνει με τις τσάντες, έτσι και οι φωτογραφικές μηχανές εξελίσσονται σε βαθιά προσωπικά αντικείμενα. Άλλοι τις διακοσμούν με χάντρες και αυτοκόλλητα και άλλοι με φανταχτερές θήκες, ασορτί με το ρούχο ή το μακιγιάζ. Ολόκληροι λογαριασμοί στο TikTok είναι αφιερωμένοι στο να επιδεικνύουν εξατομικευμένες ρυθμίσεις σε διαφορετικά είδη μηχανών.
Καθώς η φωτογραφική κάμερα έχει γίνει μια ακόμα μορφή αυτοέκφρασης, εμείς μπορούμε να αναζητήσουμε θησαυρούς στο σπίτι μας. Αντί να χρησιμοποιούμε το ίδιο κινητό και να χρησιμοποιούμε τις ίδιες εφαρμογές για επεξεργασία εικόνας, ας επενδύσουμε σε ψηφιακές μηχανές που προσφέρουν ατομικότητα.
Αν αφιερώσαμε τόσα χρόνια προσπαθώντας να κάνουμε τις φωτογραφίες μας να μοιάζουν επαγγελματικές, τώρα ξοδεύουμε χρήματα για να τις κάνουμε πάλι ατελείς. Μόδα σημαίνει να θέλεις να ξεχωρίζεις. Όπως έλεγε και ο Καρλ Λάγκερφελντ, «Αυτό που μου αρέσει στις φωτογραφίες είναι ότι αποτυπώνουν μια στιγμή που έχει χαθεί για πάντα και είναι αδύνατο να αναπαραχθεί». Σε έναν κόσμο που επιμένει να είναι συνεχώς σε υψηλή ανάλυση, ίσως η μεγαλύτερη πολυτέλεια να είναι να μένεις λίγο out of focus.


Πηνελόπη Παπανικολάου