Ποιος δεν έχει αποφύγει να περάσει κάτω από σκάλα; Ποιος δεν έχει διστάσει μπροστά σε μια μαύρη γάτα που διασχίζει τον δρόμο; Ποιος δεν έχει κάνει τον σταυρό του «για καλό και για κακό»; Άλλοι μετρούν μέχρι το δέκα όταν συναντήσουν νεκροφόρα, άλλοι αποφεύγουν να χαρίσουν μαχαίρια επειδή πιστεύουν πως «κόβουν» τη σχέση και τον έρωτα. Οι προλήψεις μπορεί να μοιάζουν ξεπερασμένες, αλλά εξακολουθούν να επιβιώνουν μέσα στην καθημερινότητά μας.

Από το μάτι μέχρι τη φαγούρα στο χέρι

Οι παλιές δοξασίες έχουν απάντηση σχεδόν για όλα. Αν σας «παίζει» το μάτι, κάποιος σας σκέφτεται. Αν σας φαγουρίζει η μύτη, ίσως περιμένετε κάποια ένταση. Αν σας φαγουρίζει το αριστερό αυτί, κάποιος μιλάει καλά για εσάς, ενώ το δεξί σημαίνει κουτσομπολιό.

Διαβάστε ακόμη: Γιατί ξεχνάμε τα ονόματα ανθρώπων που μόλις γνωρίσαμε

Ακόμη και τα χέρια έχουν τη δική τους ερμηνεία: το αριστερό χέρι που φαγουρίζει προμηνύει χρήματα, ενώ το δεξί απώλειες. Μπορεί η τεχνολογία να προχωρά με απίστευτη ταχύτητα, όμως οι άνθρωποι συνεχίζουν να αναζητούν σημάδια και εξηγήσεις σε πράγματα που δεν μπορούν να ελέγξουν.

Όταν η τύχη κυβερνά την καθημερινότητα

Οι προλήψεις δεν περιορίζονται μόνο στους απλούς ανθρώπους. Υπάρχουν αθλητές που αρνούνται να αγωνιστούν σε συγκεκριμένες ημέρες, επαγγελματίες που αλλάζουν σχέδια μετά από ένα «κακό σημάδι» και επιχειρηματίες που αποφεύγουν αριθμούς όπως το 13. Πολλά ξενοδοχεία σε όλο τον κόσμο δεν διαθέτουν δωμάτιο με τον αριθμό 13, καθώς θεωρούν ότι αρκετοί πελάτες θα διστάσουν να το επιλέξουν. Άλλωστε, ας είμαστε ειλικρινείς: πόσοι θα διάλεγαν το δωμάτιο 13 για το ταξίδι του μέλιτος, ακόμη κι αν βρισκόταν στο καλύτερο ξενοδοχείο του κόσμου;

Οι παλιοί φόβοι και οι καθημερινές συνήθειες

Στα παλιά βιβλία με ξόρκια και λαϊκές δοξασίες βρίσκουμε εξηγήσεις για πολλές συνήθειες που διατηρούνται μέχρι σήμερα. Γιατί βάζουμε το χέρι μπροστά στο στόμα όταν χασμουριόμαστε; Σύμφωνα με έναν παλιό μύθο, έτσι εμποδίζουμε τα κακά πνεύματα να μπουν μέσα μας. Γιατί κρατάμε την αναπνοή μας όταν περνάμε έξω από νεκροταφείο; Για να μην «ζηλέψουν» οι νεκροί.

Διαβάστε ακόμη: Ο κόσμος δεν αλλάζει με ήρωες

Από παιδιά ακούγαμε πως αν κάποιος περάσει από πάνω μας θα μείνουμε κοντοί, ενώ αν δαγκώσουμε τη γλώσσα μας σημαίνει ότι είπαμε ψέματα.

Η μυστηριώδης δύναμη της μαύρης γάτας

Από όλα τα ζώα, λίγα έχουν φορτωθεί τόσους μύθους όσο η μαύρη γάτα. Σε πολλές χώρες θεωρείται σημάδι κακοτυχίας, αν και σε άλλους πολιτισμούς συμβολίζει την προστασία και την τύχη. Ο θρύλος λέει πως στη μεσαιωνική Ευρώπη οι μάγισσες μπορούσαν να μεταμορφωθούν σε μαύρες γάτες. Παράλληλα, οι γυναίκες των ναυτικών κρατούσαν συχνά μαύρη γάτα στο σπίτι, πιστεύοντας πως θα προστατεύσει τους άνδρες τους από τις φουρτούνες. Στην Ιταλία, μια γάτα δίπλα σε άρρωστο θεωρείται κακό σημάδι, ενώ σε άλλες χώρες υπάρχουν διαφορετικές ερμηνείες. Το μόνο σίγουρο είναι πως η μαύρη γάτα παραμένει ένας από τους πιο διάσημους πρωταγωνιστές της λαϊκής φαντασίας.

Προλήψεις στην τέχνη και τον πολιτισμό

Οι δεισιδαιμονίες έχουν περάσει και στην τέχνη. Από ταινίες τρόμου μέχρι μουσικά συγκροτήματα, η ιδέα της κατάρας και του ανεξήγητου συνεχίζει να γοητεύει το κοινό. Η Παρασκευή και 13 αποτελεί ίσως το πιο γνωστό σύμβολο κακοτυχίας, μια ημέρα που έχει συνδεθεί με φόβους και καταστροφές. Στην Ιταλία, μάλιστα, ο αριθμός 17 θεωρείται εξίσου γρουσούζικος. Το «αντίδοτο»; Οι παραδόσεις προτείνουν τα πάντα: από το να γυρίσετε τις τσέπες σας ανάποδα μέχρι να ανεβείτε μια σκάλα με συγκεκριμένο τρόπο.

Το θέατρο και οι δικές του κατάρες

Οι άνθρωποι του θεάτρου θεωρούνται από τους πιο προληπτικούς. Πολλοί ηθοποιοί και σκηνοθέτες αποφεύγουν συγκεκριμένες λέξεις ή κινήσεις που θεωρούν ότι φέρνουν κακοτυχία. Το σφύριγμα πάνω στη σκηνή θεωρείται κακός οιωνός, ενώ οι ομπρέλες σπάνια εμφανίζονται σε θεατρικά έργα, καθώς συνδέονται με παλιές δεισιδαιμονίες.

Καθρέφτες, φτερνίσματα και «χτύπα ξύλο»

Ο σπασμένος καθρέφτης παραμένει ένα από τα πιο γνωστά σύμβολα γρουσουζιάς: επτά χρόνια κακοτυχίας περιμένουν, σύμφωνα με τον μύθο, όποιον τον σπάσει. Για το φτάρνισμα λέμε «στην υγειά σου» ή «bless you» επειδή παλιότερα πίστευαν πως η ψυχή κινδύνευε να εγκαταλείψει το σώμα τη στιγμή εκείνη. Και φυσικά υπάρχει το περίφημο «χτύπα ξύλο». Όχι μία φορά, αλλά τρεις, για μεγαλύτερη ασφάλεια.

Το μάτι και τα γούρια

Το «κακό μάτι» αποτελεί ίσως μία από τις πιο διαδεδομένες αντιλήψεις στην Ελλάδα και σε πολλές άλλες χώρες. Παρόλο που η επιστήμη δεν το αποδέχεται, εκατομμύρια άνθρωποι συνεχίζουν να πιστεύουν στη δύναμη του ξεματιάσματος. Με λάδι και νερό, με προσευχή ή με παραδοσιακά λόγια που περνούν από γενιά σε γενιά, η διαδικασία παραμένει κομμάτι της λαϊκής παράδοσης. Σε πολλές χώρες, όπως η Τουρκία, τα γαλάζια ματάκια θεωρούνται ισχυρά προστατευτικά σύμβολα και φοριούνται σε κάθε μορφή.

Κάθε χώρα και μια διαφορετική δοξασία

Τα ταξίδια αποκαλύπτουν πως κάθε πολιτισμός έχει τις δικές του μικρές φοβίες. Στη Χαβάη θεωρούν κακό σημάδι το άδειο πορτοφόλι, ενώ στην Αγγλία πιστεύουν πως αν πέσει η χτένα στο πάτωμα κάτι δυσάρεστο πλησιάζει. Μια χαμένη βλεφαρίδα, όμως, σχεδόν παντού σημαίνει το ίδιο: κάνε μια ευχή.

Πιστεύετε ή όχι;

Μπορεί να λέμε πως δεν πιστεύουμε στις προλήψεις, αλλά ποιος θα δοκίμαζε εύκολα να ανάψει τρία τσιγάρα με το ίδιο σπίρτο, να κοιμηθεί με ασιδέρωτα σεντόνια, να κόψει νύχια τη νύχτα ή να αφήσει ανοιχτό ψαλίδι; Ίσως τελικά οι προλήψεις να μην είναι τίποτε περισσότερο από μικρές ιστορίες που κουβαλάμε από το παρελθόν. Ιστορίες που μας κάνουν να χαμογελάμε, αλλά και να κοιτάμε λίγο πιο προσεκτικά όταν μια μαύρη γάτα περνά τον δρόμο μας. Γιατί, καλού κακού… μια χάντρα, ένα γούρι ή ένα μικρό ματάκι δεν έβλαψε ποτέ κανέναν.